mevzuatuzmani.net — Hukuki Bilginin Güvenilir Adresi
  1. Ana sayfa
  2. Kanun
  3. 2872 sayılı Kanun

2872 sayılı ÇEVRE KANUNU

Kanun · Resmî Gazete 11 Ağustos 1983, sayı 18132

mevzuat.gov.tr ↗

Bu özet yapay zeka ile üretilmiştir; hukuki görüş değildir. Bağlayıcı olan tam metindir.

BİRİNCİ BÖLÜM – Amaç, Tanımlar ve İlkeler

Madde 1 – Amaç:

Bu Kanun'un amacı, tüm canlıların ortak varlığı olan çevrenin, sürdürülebilir çevre ve sürdürülebilir kalkınma ilkeleri çerçevesinde korunmasını sağlamaktır.

7 ilgili yargı kararı

Madde 2 – Tanımlar:

Bu madde, Çevre Kanunu içerisinde kullanılan temel kavramların, teknik terimlerin, idari birimlerin ve görevli kişilerin resmi tanımlarını belirler.

14 ilgili yargı kararı

Madde 3 – İlkeler:

Çevrenin korunması, iyileştirilmesi ve kirliliğin önlenmesine yönelik temel ilkeleri belirleyen maddedir. Sürdürülebilir kalkınma, katılımcılık ve kirletenin ödemesi prensipleri üzerine kurulu düzenlemelerin nasıl…

7 ilgili yargı kararı

İKİNCİ BÖLÜM – Yüksek Çevre Kurulu ve Görevleri

Madde 4

Madde 5

Bu madde, Yüksek Çevre Kurulu'nun yerine getirmekle yükümlü olduğu görevleri belirler.

Madde 6

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM – Çevre Korunmasına İlişkin Önlemler ve Yasaklar

Madde 8 – Kirletme yasağı:

Atık ve artıkları, yönetmeliklerdeki standartlara aykırı ve çevreye zarar verecek şekilde doğaya bırakmak, depolamak, taşımak veya uzaklaştırmak yasaktır. Kirlenme riski olan durumlarda ilgililer bunu önlemekle;…

1 ilgili yargı kararı

Madde 9

Çevrenin korunması amacıyla biyolojik çeşitliliğin, sulak alanların ve su kaynaklarının korunmasına yönelik temel ilkeleri belirler. Bakanlıkça hazırlanan çevre düzeni planları ile Cumhurbaşkanınca ilan edilen özel…

9 ilgili yargı kararı

Madde 10

Faaliyetleri sonucunda çevre sorunlarına yol açabilecek kurum, kuruluş ve işletmelerin Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) raporu veya proje tanıtım dosyası hazırlaması zorunludur. ÇED Olumlu Kararı alınmadıkça…

22 ilgili yargı kararı

Madde 11

Bu madde, üretim, tüketim ve hizmet faaliyetleri sonucu oluşan atıkların nasıl arıtılacağı, bertaraf edileceği ve yönetileceğine dair kuralları belirlemektedir. Atık yönetim sistemlerinin kurulumu, işletilmesi,…

10 ilgili yargı kararı

Madde 12

Bu madde, Çevre Kanunu kapsamındaki denetimleri gerçekleştirme yetkisinin hangi kurumlarda olduğunu ve denetim sürecindeki usulleri belirler. Denetimlerin nasıl yapılacağı ve tarafların sorumlulukları Bakanlıkça…

2 ilgili yargı kararı

Madde 13

Tehlikeli kimyasalların ve atıkların üretiminden imhasına kadar olan tüm süreçlerin nasıl yürütüleceği Bakanlıkça çıkarılacak yönetmeliklerle düzenlenir. Mevzuata aykırı ürünlerin toplatılıp imha edilmesi sağlanırken,…

Madde 14 – Gürültü:

İlgili yönetmeliklerdeki standartları aşarak kişilerin huzurunu, bedensel ve ruhsal sağlığını bozan gürültü ile titreşim oluşturmak yasaktır. Belirlenen standartların aşılması durumunda, faaliyet sahiplerinin bu…

2 ilgili yargı kararı

Madde 15 – Faaliyetlerin durdurulması:

Kanuna ve yönetmeliklere aykırı hareket edenlerin faaliyetlerinin nasıl durdurulacağını düzenleyen maddedir. Aykırılığın giderilmesi için belirli şartlarla süre verilebileceği gibi, bazı durumlarda faaliyetlerin…

7 ilgili yargı kararı

Madde 16 – Tehlikeli hallerde faaliyetin durdurulması: (Mülga)

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM – (Mülga Bölüm Başlığı: 21/2/2001 - 4629/6 md.)

Madde 17 – Fonun kurulması ve fondan yararlanma:

Madde 18

Madde 19 – Fonun kullanılması: (Mülga)

BEŞİNCİ BÖLÜM – Cezai hükümler

Madde 20

Bu madde; hava, su, toprak ve gürültü kirliliği ile atık yönetimi ve çevresel etkiler konusundaki çeşitli kural ihlalleri için uygulanacak idarî para cezalarını belirlemektedir. Cezalar, ihlalin türüne, gerçekleştiği…

12 ilgili yargı kararı

Madde 21 – Kuruluş ve işletmelere verilecek idari nitelikte cezalar: (Mülga)

Madde 22 – Gemiler için verilecek cezalar: (Mülga)

Madde 23 – Fiillerin tekrarı:

Bu madde, Çevre Kanunu uyarınca verilen idari para cezalarında, aynı fiillerin tekrarlanması durumunda uygulanacak artırım oranlarını belirler.

Madde 24 – İdari cezalarda yetki:

Çevre Kanunu kapsamındaki idari yaptırım kararlarını verme yetkisi genel olarak Bakanlığa ait olup; bu yetki merkezi teşkilatta genel müdürler, taşrada ise çevre ve şehircilik il müdürleri tarafından kullanılır.…

1 ilgili yargı kararı

Madde 25

Çevre Kanunu'ndaki idari yaptırımlarda süreç, denetim elemanlarının tuttuğu tutanağın yetkili mercie iletilmesi ve burada alınan kararın ilgiliye tebliğ edilmesiyle işler. Bu kararlara karşı belirli bir süre içinde…

Madde 26

Bu madde, bildirim ve bilgi verme yükümlülüğüne aykırı hareket ederek yanlış bilgi verenlerin ve sahte belge düzenleyip kullananların karşılaşacağı yaptırımları düzenler. Ayrıca, çevresel etki değerlendirmesine dair…

Madde 27 – Diğer kanunlarda yazılı cezalar:

Çevre Kanunu uyarınca verilen idari cezalar, aynı fiiller için diğer kanunlarda öngörülen cezaların uygulanmasına engel olmaz.

ALTINCI BÖLÜM – Çeşitli Hükümler

Madde 28 – Kirletenin sorumluluğu:

Çevreyi kirleten veya çevreye zarar verenlerin, oluşan zararlardan dolayı kusurlarına bakılmaksızın sorumlu oldukları düzenlenmiştir. Söz konusu kişilerin genel hükümlere göre tazminat sorumlulukları da devam…

Madde 29 – Teşvik:

Çevre kirliliğinin önlenmesi ve giderilmesi faaliyetleri ile sıfır atık yönetim sistemini kuran kurum ve işletmelere teşvikler sağlanır. Arıtma tesisi kuran ve işletenlere yönelik enerji indirimi yetkisi…

Madde 30

Çevrenin kirletilmesi veya bozulmasından zarar gören veya durumu bilen kişiler, yetkili mercilerden önlem alınmasını veya faaliyetin durdurulmasını isteyebilir. Kişiler çevreyle ilgili bilgilere ulaşma hakkına sahip…

1 ilgili yargı kararı

Madde 31 – Yönetmelikler:

Çevre Kanunu'nun uygulanması için çıkarılacak yönetmelikler, ilgili bakanlıkların görüşü alınarak Bakanlık tarafından hazırlanır. Bu yönetmelikler, Kanun yürürlüğe girdikten sonra en geç beş ay içerisinde Resmî…

Madde 32 – Uygulanmayacak Hükümler:

Bu madde uyarınca çıkarılacak yönetmeliklerin yayımlanmasıyla beraber, deniz kirliliğini önlemeye yönelik belirli kanunlardaki ceza hükümleri artık uygulanmayacaktır.

Madde Ek 1 – Ek Madde – (Ek: 4/6/1986 – 3301/6 md.; Mülga: 26/4/2006-5491/24 md.)

Toprağın korunması ve kirliliğin önlenmesine yönelik temel ilkeleri belirleyen bu madde, uygulama esaslarının Bakanlık tarafından çıkarılacak yönetmeliklerle düzenleneceğini hükme bağlamaktadır. Ayrıca çevreye zarar…

Madde Ek 2

Çevre kirliliğine veya çevreye zarar veren kurum, kuruluş ve işletmelerin çevre yönetimi hizmeti alması zorunluluğu getirilmiştir. Bu hizmeti sağlayan danışmanlık firmaları, müşterilerinin mevzuat aykırılıklarını…

1 ilgili yargı kararı

Madde Ek 3

Bakanlık, yönetmelikteki şartları taşıyan kişileri ücret ödemeksizin çevre gönüllüsü olarak görevlendirebilir. Görevini kötüye kullananların görevi sona erdirilir. Gönüllülerin eğitim ve çalışmalarına ilişkin detaylar…

Madde Ek 4

Motorlu taşıt sahiplerinin, araçlarının egzoz emisyonlarının yönetmeliğe uygun olduğunu belgelemek için ölçüm yaptırması zorunludur. Bu ölçümlerle ilgili usuller ve standartlar Bakanlık tarafından çıkarılan…

Madde Ek 5

Bakanlık, Çevre Kanunu kapsamında gerçekleştirilmesi gereken ölçme, izleme ve denetleme işleri ile çevre sorunlarının çözümüne dair diğer faaliyetler için gerekli olan kurumsal altyapıyı oluşturur.

Madde Ek 6

Hava kalitesini korumak için Bakanlıkça belirlenen standartlarda temiz yakıt ve yakma sistemlerinin üretilmesi ve kullanılması zorunludur. Standartlara uymayan üreticilere ruhsat verilmez veya mevcut ruhsatları iptal…

Madde Ek 7

Bakanlık, çevre konusuyla ilgili olarak ihtiyaç duyduğu her türlü veri ve bilgiyi kamu kurum ve kuruluşlarından, gerçek ve tüzel kişilerden doğrudan talep edebilir. Bilgisi istenen taraflar, bu verileri ücretsiz olarak…

Madde Ek 8

İyonlaştırıcı olmayan radyasyondan kaynaklanan elektromanyetik alanların çevre ve insan sağlığı üzerindeki olumsuz etkilerini önlemek için gerekli yöntemler, Bakanlık tarafından çıkarılacak bir yönetmelikle…

Madde Ek 9

Yönetmelikle belirlenen sınırların üzerinde koku yayılması yasaktır. Kokuya neden olanların bu durumun önlenmesi için gerekli tedbirleri alması zorunludur. Konuya ilişkin idari ve teknik detaylar Bakanlığın çıkaracağı…

Madde Ek 10

Mevzuatta Yüksek Çevre Kuruluna yapılan tüm atıfların, Cumhurbaşkanı tarafından belirlenecek olan kurul veya merciye yapılmış sayılacağı düzenlenmiştir.

Madde Ek 11

Bu madde, (1) sayılı listede yer alan ürünlerin piyasaya arzı sırasında tahsil edilecek geri kazanım katılım payının usullerini düzenler. Söz konusu payların nasıl hesaplanacağı, beyan ve ödeme süreçleri ile muafiyet…

Madde Ek 12

Bakanlık, çevre kirliliğini önlemek amacıyla belirli ambalaj ve ürünlerde 1/1/2022 tarihinden itibaren depozito uygulamasını zorunlu hale getirmiştir. Uygulamanın yöntemi, teminatları ve ücretleri Bakanlığın çıkaracağı…

Madde Ek 13

Çevre kirliliğini önlemek ve kaynakların verimli kullanımı amacıyla plastik poşetler, satış noktalarında ücretli olarak verilmektedir. Bu poşetlerin taban fiyatı 25 kuruştan az olmamak üzere Bakanlık bünyesinde kurulan…

Madde Ek 14 – Çevre etiketi:

Sürdürülebilir çevre hedefleri doğrultusunda, ürün ve hizmetlerin yaşam döngüsündeki olumsuz etkileri azaltmak amacıyla gönüllülük esaslı bir çevre etiketi sistemi oluşturulur. Sistemin işleyişine dair usulleri…

Madde Ek 15 – Motor yağları:

Motor yağı değişimlerinin Bakanlıkça yetkilendirilmiş işletmeler tarafından yapılması veya atık yağların bu işletmelere teslim edilmesi zorunludur. Yetkilendirme süreci ve atık yağların yönetimindeki kurallar Bakanlık…

Madde Ek 16

Boğazlar, Susurluk Havzası ve Marmara Denizi Hidrolojik Havzası ile İstanbul, Bursa ve Kocaeli illerindeki belediyelere yönelik yeni yükümlülükler getirilmiştir. Bu belediyelerin belirli süreler içerisinde planlama…

Madde Geçici 1

Çevre Kanunu kapsamındaki ilgili yönetmelikler yürürlüğe girene kadar, gemi ve deniz taşıtlarının denizleri kirletmesine yönelik ceza işlemleri 618 sayılı Limanlar Kanunu'na göre uygulanmaya devam eder.

Madde Geçici 2

Kanunun 12 ve 13 üncü maddelerinde bahsedilen yönetmelikler yürürlüğe girene kadar, belirli maddelerin ithalatı için Çevre Genel Müdürlüğünün bağlı olduğu Devlet Bakanının onayı gerekir.

Madde Geçici 3

23 Haziran 1997 tarihinden önce kamu yatırım programına dahil edilen ve bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte üretime veya işletmeye geçmiş olan projeler ile bunlara ait zorunlu yapı ve tesisler, Çevresel Etki…

1 ilgili yargı kararı

Madde Geçici 4

Ek 11 inci maddenin ikinci fıkrası gereğince 2019 yılı Ocak ve Şubat ayları için verilmesi gereken beyannamelerin son tarihi 24 Nisan 2019 olarak belirlenmiştir. Bu beyanlar üzerinden hesaplanan geri kazanım katılım…

1 ilgili yargı kararı

Madde Geçici 5

Türkiye'nin ev sahipliği ve başkanlığındaki COP31 konferansı kapsamında, organizasyon süreçlerine yönelik çeşitli vergi muafiyetleri ve bürokratik kolaylıklar tanımlanmıştır. İklim Değişikliği Başkanlığı ve…

Madde 33 – Yürürlük:

Bu Kanun, yayımlandığı tarihten itibaren yürürlüğe girer.

Madde 34 – Yürütme:

Bu Kanun hükümlerinin yürütülmesi Bakanlar Kurulu tarafından gerçekleştirilir.

Madde Geçici 1 (2) – 1 – 3/3/1988 tarih ve 3416 sayılı Kanunun Geçici Maddesi:

Çevre Kanunu'nun 18 inci maddesinin (b) bendi uyarınca Fona ödenmesi gereken tutarın, 1986 yılı için on lira üzerinden alınacağı düzenlenmiştir.

Madde Geçici 1 (3) – 2 – 26/4/2006 tarihli ve 5491 sayılı Kanunun Geçici Maddeleri:

Kanun kapsamında çıkarılacak bazı yönetmeliklerin ve sigorta belgelerinin yayınlanma sürelerini belirler. Bakanlıkça hazırlanacak yönetmelikler ile Hazine Müsteşarlığınca belirlenen sigorta şartları, tarife ve…

Madde Geçici 2 (2)

2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 9. maddesinin (h) bendine aykırı olan tesislerin, Kanunun yayımı tarihinden itibaren bir yıl içinde kapatılmasına karar verilmiştir.

Madde Geçici 3 (2)

Kanun yürürlüğe girmeden önce Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirmemiş ancak yer seçimi uygun olanların, altı ay içinde çevresel durum değerlendirme raporunu Bakanlığa…

Madde Geçici 4 (2)

Atıksu arıtma ve evsel katı atık bertaraf tesisi kurmamış belediye, organize sanayi bölgesi, sanayi kuruluşu ve yerleşim birimlerinin, belirli sürelerle tesislerini işletmeye almaları gerekmektedir. Bu haktan…

Madde Geçici 5 (2)

Çevre ve Orman Bakanlığının kadrolarında düzenleme yapılmıştır. Bu kapsamda bazı kadrolar iptal edilirken, bazı yeni kadrolar oluşturulmuştur.

Madde Geçici 6

Bu madde, farklı ürün grupları için belirlenen geri kazanım katılım payı tutarlarını içeren listeleri düzenlemektedir. Ayrıca, kanundaki para birimi ibaresinin kullanım şeklini ve kanun üzerinde yapılan değişikliklerin…