mevzuatuzmani.net — Hukuki Bilginin Güvenilir Adresi
  1. Ana sayfa
  2. Kanun
  3. 2920 sayılı Kanun

2920 sayılı TÜRK SİVİL HAVACILIK KANUNU

Kanun · Resmî Gazete 19 Ekim 1983, sayı 18196

mevzuat.gov.tr ↗

Bu özet yapay zeka ile üretilmiştir; hukuki görüş değildir. Bağlayıcı olan tam metindir.

BİRİNCİ KISIM – Amaç, Kapsam ve Tanımlar

Madde 1 – Amaç

Bu Kanun, hızla gelişen, yüksek teknoloji içeren, sürat ve emniyetin ön planda olduğu sivil havacılık faaliyetlerinin; ulusal çıkarlara ve uluslararası ilişkilere uygun şekilde düzenlenmesini amaçlar.

3 ilgili yargı kararı

Madde 2 – Kapsam

Bu Kanun, kamu kurumları ile gerçek ve özel hukuk tüzel kişilerinin havacılık alanındaki faaliyetlerini kapsar. Aksine açık bir hüküm bulunmadığı sürece devlet hava araçları bu kanun kapsamının dışındadır.

Madde 3 – Tanımlar

Bu madde, Kanun içerisinde kullanılan temel kavramların neler ifade ettiğini açıklayan tanımları içerir. Metinle birlikte Türk hava sahası, çeşitli hava aracı türleri, havaalanı ve ferry uçuş gibi terimlerin kapsamı…

BİRİNCİ BÖLÜM – Türk Hava Egemenliği Hükümleri

Madde 4 – Türk hava egemenliği

Türkiye Cumhuriyeti'nin kendi hava sahası üzerinde tam ve münhasır egemenliğe sahip olduğu belirtilmiştir.

Madde 5 – Türk hava sahasının kullanılması

Türk hava sahası, hava araçları tarafından bu Kanun ve ilgili diğer mevzuat hükümlerine uygun şekilde kullanılır.

Madde 6 – Türk hava sahasından yararlanacak hava araçları

Uçuşa elverişli olması şartıyla Türk devlet hava araçları, Türk uçak siciline kayıtlı sivil hava araçları ve ilgili anlaşmalar uyarınca izin verilen araçlar Türk hava sahasını kullanabilir. Bunun dışındaki hava…

Madde 7 – Uçuş yasakları ve sınırlamaları

Cumhurbaşkanı; kamu düzeni, güvenlik veya askeri nedenlerle Türk hava sahasının tamamında veya belirli bölgelerinde uçuşları geçici veya sürekli olarak yasaklayabilir ya da sınırlandırabilir. Ayrıca, uçuş güvenliğini…

1 ilgili yargı kararı

Madde 8 – Hava yolları ve havaalanlarına ait sınırlamalar

Türk hava sahasında uçmaya yetkili olanlar dahil tüm hava araçlarının izleyeceği uçuş yolları ve kullanacakları hava alanları Ulaştırma Bakanlığı tarafından belirlenir. Bu belirleme işlemi Genelkurmay Başkanlığı ile…

Madde 9 – Gümrüklü havaalanlarının kullanımı

Yabancı ülkelere giden veya bu ülkelerden gelen hava araçlarının gümrüklü havaalanlarını kullanması zorunludur. İstisnai durumlarda belirli bakanlıkların ortak kararıyla gümrüksüz havaalanlarına izin verilebilir.…

İKİNCİ BÖLÜM – Sivil Hava Aracı Kazaları

Madde 10 – Hava aracı kazalarının bildirilmesi

Her türlü sivil hava aracı kazasının, en hızlı iletişim yoluyla Ulaştırma Bakanlığına bildirilmesi zorunludur. Bu bildirim; sorumlu pilot (veya uygun değilse mürettebattan biri), işleten ve mahalli yetkililer…

Madde 11 – İlk tedbirler

Araştırma ve soruşturmanın sağlıklı ilerlemesi için delillerin korunması gerekir ve süreci engelleyecek işlemler yapılamaz. Ancak can ve mal güvenliğini koruma ile zorunlu kurtarma çalışmaları bu sınırlamanın…

Madde 12 – Kaza nedenleri hakkında araştırma ve inceleme yapılması

Sivil havacılıkta can ve mal güvenliğini sağlamak ve kazaların tekrarlanmasını önlemek amacıyla her sivil hava aracı kazasıyla ilgili teknik araştırma ve inceleme yapılır. Bu çalışmalarla kazanın nedenlerinin ve…

Madde 13 – Araştırma ve İnceleme Kurulu

Ulaştırma Bakanlığı, havacılık kazalarının nedenlerini araştırmak üzere uzman kişilerden oluşan bir kurul görevlendirir. Bu kurul, delil toplama sürecinde Cumhuriyet savcısı ile iş birliği yapar, ilgili kişileri dinler…

Madde 14 – Araştırma ve inceleme raporu

Araştırma ve İnceleme Kurulu, yaptığı tespitleri ve önlem önerilerini içeren detaylı bir raporu Ulaştırma Bakanlığına sunar. Kurul üyeleri, rapora katılmadıkları hususlar için ek rapor düzenleyebilirler. Bakanlık,…

Madde 15 – Kıyasen uygulama

Sivil havacılıkta can ve mal güvenliği için önem taşıyan olaylarda, kaza, ölüm veya yaralanma meydana gelmemiş olsa dahi Ulaştırma Bakanlığı ilgili bölümdeki esaslara göre kıyasen işlem yapabilir.

Madde 16 – Enkaz

Bir kaza sonucunda enkaz haline gelen hava aracının sahibi, muhafaza masraflarını ödemek kaydıyla enkazı geri alabilir.

Madde 17 – Kaybolma

Son haber alınmasından itibaren 90 gün geçen bir hava aracının kaybolduğuna, sicilinin kayıtlı olduğu yer mahkemesi tarafından karar verilebilir. Kararı veren mahkeme, durumu kendiliğinden Ulaştırma Bakanlığına…

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Madde 18 – İzin

Ticari amaçla hava araçlarıyla yolcu veya yük taşımacılığı yapanlar ile diğer ticari havacılık faaliyetlerinde bulunacak gerçek ve tüzel kişilerin Ulaştırma Bakanlığından izin alması zorunludur. Bu izinler belirli…

1 ilgili yargı kararı

Madde 19 – İşletme ruhsatı

Belirli hatlar üzerinde, ücret karşılığı ve ticari amaçla yolcu veya yük taşımacılığı yapacak gerçek ve tüzel kişilerin, 18 inci maddede belirtilen iznin yanı sıra Ulaştırma Bakanlığından işletme ruhsatı almaları…

Madde 20 – Başvuru ve belgeler

Hava araçlarıyla ticari amaçlı ve ücretli olarak yolcu veya yük taşımak için Ulaştırma Bakanlığından alınması gereken izin ve ruhsatlara ilişkin başvuru belgeleri ile aranacak şartlar, Bakanlığın hazırlayacağı…

Madde 21 – İnceleme

Yapılan başvurular, Ulaştırma Bakanlığı tarafından uygunluk ve ülke çıkarları çerçevesinde incelenir. Bu süreçte işletmenin ekonomi, milli güvenlik, ulaşım politikası ve kalkınma ilkelerine etkisi değerlendirilir.…

Madde 22 – Ruhsatın verilmesi

18 inci maddedeki izni alan gerçek ve tüzel kişiler, projelerini tamamladıklarını bildirerek Ulaştırma Bakanlığından işletme ruhsatı talep ederler. Bakanlık tarafından yapılan inceleme sonucunda projelerin…

Madde 23 – Ruhsatın asılması

Ruhsat sahiplerinin, ruhsat örneklerini işletmeleri içerisinde müşteri ve iş çevresinin kolayca görüp okuyabileceği yerlere asması zorunludur.

Madde 24 – Ruhsata uyma zorunluluğu

Ruhsat sahibinin, işletme faaliyetlerini ruhsatta belirtilen şartlara tamamen uygun olarak yürütmesi gerekir. Taşıma ve sefer yapma konusundaki zorunluluklar ise izin şartlarına göre belirlenir.

Madde 25 – Tarifeler

Ruhsat sahibinin ücret ve uçuş tarifelerini belirleme usullerini düzenlemektedir. Ücret tarifelerinin önceden duyurulması, uçuş tarifelerinin ise bakanlık onayı sonrası belli bir süre beklenmesi gerekmektedir.

Madde 26 – Posta taşıması

Tarifeli hava ulaştırma hizmeti ruhsatı olan işletmeler, talep edilmesi durumunda yaptıkları her uçuşta ücret karşılığında posta taşımakla yükümlüdür. Bu taşıma için ödenecek ücretler, 5584 sayılı Posta Kanunu ve Dünya…

Madde 27 – Denetleme ve erişim (Başlığı ile Birlikte Değişik: 4/7/2024-7519/11 md.)

Türkiye'de veya yurt dışında sivil havacılık faaliyeti yürüten veya Türkiye'ye hizmet veren tüm şahıs, şirket ve kamu kurumları Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünün denetimine tabidir. Bu taraflar, Müdürlüğün…

Madde 28 – Bilgi ve belge verilmesi

Ruhsat sahipleri, denetim faaliyetleri kapsamında kendilerinden istenen tüm teknik ve ekonomik bilgileri paylaşmakla yükümlüdür.

Madde 29 – Değişikliklerin bildirilmesi ve tasdiki

Taşımacılığı ilgilendiren genel şartlar ve tarifelerde, izin alındıktan sonra yapılacak değişikliklerin Ulaştırma Bakanlığına onaylatılması zorunludur.

Madde 30 – Ruhsatın iptali

Ruhsat sahiplerinin ilgili bölümdeki kurallara aykırı davranması durumunda, Ulaştırma Bakanlığı tarafından bildirilen aykırılıklar tanınan süre içerisinde giderilmezse ruhsat iptal edilebilir veya uçuş hatlarının…

Madde 31 – Kabotaj

Türkiye sınırları içerisinde ticari amaçlı yolcu, posta ve yük taşımacılığı kural olarak Türk sivil hava araçları ile yapılır. Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünce belirlenen usuller çerçevesinde, Türk taşıyıcılar…

Madde 32 – Gösteriler

Devlet hava araçlarının (sivil ve askerî olanlar hariç) ve paraşütçülerin katılacağı gösteri ve yarışmalar için Ulaştırma Bakanlığından izin alınması gerekir. Askerî hava araçlarının ve paraşütçülerin yer aldığı…

Madde 33 – Yabancı havayolu işletmeleri

Türkiye ile yabancı ülkeler arasında hava taşımacılığı yapacak yabancı işletmelere uygulanacak kurallar Ulaştırma Bakanlığı tarafından belirlenir. Bu belirleme sürecinde uluslararası anlaşmalar ve karşılıklılık esası…

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM – Havaalanları ve Tesisleri

Madde 34 – Kuruluş ve işletme

Havaalanlarının temel olarak Devlet veya kamu tüzelkişilerince kurulup işletileceğini belirleyen bu madde, özel kişilerin ve kurumların hangi şartlarda havaalanı inşa edebileceğini düzenler. İnşaat ve geliştirme…

Madde 35 – Uluslararası hava trafiğine açık havaalanı

Havaalanlarının uluslararası hava trafiğine açılabilmesi için Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü tarafından belirlenen teknik standartlara sahip olması, gümrük, pasaport ve sağlık gibi işlemler için gerekli kolaylıklara…

Madde 36 – Kısıtlayıcı tedbirler

Hava trafiğinin gereklilikleri veya kamu düzeni nedeniyle havaalanlarının kullanımına kısıtlamalar getirilebilir veya havaalanları geçici olarak kapatılabilir. Bu kararlar Ulaştırma Bakanlığı tarafından ilgililere…

Madde 37 – Ücret tarifeleri

Havaalanlarının kullanımı, tesislerden faydalanılması ve alınan hizmetler için uygulanacak ücretler tarifelerle belirlenir. Bu tarifeler ancak Ulaştırma Bakanlığının onayıyla yürürlüğe girebilir. 5/6/1945 tarihli ve…

2 ilgili yargı kararı

Madde 38 – Havaalanı yöneticisi

Her sivil havaalanında hizmetlerin uyumlu şekilde yürütülmesini sağlamak için bir yönetici atanacağını belirtir. Ayrıca 10/6/1982 tarihli ve 2677 sayılı Kanun'un hükümlerinin saklı olduğu ifade edilir.

Madde 39 – Askeri havaalanlarından yararlanma

Sivil hava araçlarının askeri havaalanlarını, devlet hava araçlarının ise sivil havaalanlarını kullanma şartları ilgili kurumlar arasında yapılacak protokollerle belirlenir. Yabancı hava taşımacılarının askeri…

Madde 40 – Milli Sivil Havacılık Güvenlik Kurulu ve havacılık güvenliği

Sivil havacılık faaliyetlerini ve tesislerini yasadışı eylemlere karşı korumak için gerekli mevzuatın hazırlanması, denetlenmesi ve güvenlik tedbirlerinin uygulanması düzenlenmiştir. Yetkili bakanlıklar, mülki idare…

Madde 41 – Uçuş güvenliği

Ulaştırma Bakanlığı, uçuş güvenliğini sağlamak için havaalanlarındaki hava trafik kontrolü, haberleşme, meteoroloji ve ışıklandırma gibi hizmetlerin planlamasını yapar ve ilkelerini belirler. Ayrıca bu sistemlerin…

Madde 42 – Kurtarma ve yardım

Ulaştırma Bakanlığı, uçuş güvenliği ile can ve mal emniyetini sağlamak için uzman personelden oluşan bir kurtarma yardım teşkilatı kurulmasını ve gerekli araç-gerecin temin edilmesini sağlar. Kolluk kuvvetleri ve diğer…

Madde 43 – Hizmetler

Ulaştırma Bakanlığı, sivil havacılık faaliyetlerinin güvenli, düzenli ve hızlı yürütülmesi amacıyla havaalanları ve gerekli görülen diğer yerlerde meteoroloji, hava trafik ve uçuş bilgilerinin toplanıp dağıtılmasına…

Madde 44 – Yer hizmetleri

Ulaştırma Bakanlığı, havaalanlarındaki yolcu ve yük trafiği ile tüm hizmetlerin çağdaş sivil havacılık ilkelerine ve ülke çıkarlarına uygun şekilde yürütülmesini sağlamak için gerekli önlemleri alma veya aldırma…

4 ilgili yargı kararı

Madde 45 – Uçuş ve haberleşme hizmetleri

Ulaştırma Bakanlığı, sivil havacılığın güvenli, hızlı ve düzenli şekilde ilerlemesi için havaalanlarında çağdaş teknolojiye uygun trafik, haberleşme ve işaret sistemleri ile tesisleri kurmak veya kurdurmakla görevlidir.

Madde 46 – Türk hava sahasında gerekli tedbirlerin alınması

Ulaştırma Bakanlığı, uluslararası anlaşmaları gözeterek Türk hava sahasındaki hava trafiğinin güvenliği, haberleşme ve meteoroloji hizmetleri için çağdaş teknolojiye uygun önlemler alır ve bunları işletir.

Madde 47 – Havaalanları ve çevresinde yapılaşma sınırlamaları

Havaalanları ve çevresinde hava trafiğini, seyir cihazlarını engelleyen veya havacılık emniyetini tehlikeye atan yapı, ağaç, direk ve tesis kurulumu yasaktır. Yetkili kurumlar bu alanlarla ilgili planları hazırlar ve…

1 ilgili yargı kararı

Madde 48

47 nci maddede getirilen sınırlamaların, 5/6/1945 tarihli ve 4749 sayılı Kanun ile onaylanan Uluslararası Sivil Havacılık Anlaşması eklerinde yer alan standart ve tavsiyelerin altına düşemeyeceği belirlenmiştir.

BEŞİNCİ BÖLÜM – Hava Araçları ve Sicillerin Tutulması

Madde 49 – Türk sivil hava aracı

Hangi durumdaki sivil hava araçlarının Türk sivil hava aracı sayılacağına ilişkin kriterleri belirler. Türk kanunlarına göre kurulmuş bazı tüzel kişilere ait araçların bu statüde sayılması için belirlenen vatandaşlık…

Madde 50 – Hava araçlarının sicilinin tutulması

Ulaştırma Bakanlığı, Türk sivil hava araçlarının tescili için "Uçak sicili" adı altında bir kayıt tutar. Bu siciller hakkında Medeni Kanunun 917 nci maddesi hükümleri benzer şekilde uygulanır.

Madde 51 – Sicilin aleniyeti

Uçak sicili kamuya açıktır. Kayıtlarla ilgili olduğunu ispatlayan kişiler, sicil belgelerini, sonuçlanmamış tescil işlemlerini ve dosyaları inceleyebilirler. Masraflarını ödemeleri durumunda bu belgelerin örneklerini…

Madde 52 – Sicil kayıtlarının geçerliliği

Uçak sicilindeki kayıtlara güvenerek iyi niyetle mülkiyet, ipotek veya başka bir ayni hak kazanan kişinin bu işlemi geçerli sayılır. Benzer şekilde, lehine tescil bulunan kişinin bu hakkı nedeniyle yaptığı işlemler…

Madde 53 – Sicil kayıtlarına itiraz

Sicil kayıtlarının gerçek hukuki durumu yansıtmadığına yönelik itirazlar sicile işlenebilir. Bu işlemin yapılabilmesi için bir ihtiyati tedbir kararı olması veya sicil değişikliği nedeniyle hak kaybı yaşayacak kişinin…

Madde 54 – Türk sivil hava araçlarının tescili

Türk sivil uçak siciline tescil edilen bir hava aracının, daha önce kayıtlı olduğu sicilden silinmesi zorunludur.

Madde 55 – Geçici tescil

Mevzuata uygun olarak yurda getirilen sivil hava araçlarının, belirli kişi veya kurumlar adına en az altı ay süreyle işletilmesi durumunda sicile geçici olarak tescil edilebileceği hükme bağlanmıştır.

Madde 56 – Tescil talebi ve şekli

Sivil hava araçlarının tescili için aracın sahibinin yasal şartlara uyması ve Ulaştırma Bakanlığına dilekçe ile başvurması gerekir. Belgelere dayalı bir mülkiyet veya şart itirazı olması durumunda, hukuki süreç…

Madde 57 – Sicilin muhtevası

Sivil uçak sicilinde ve tescil belgesinde bulunması gereken zorunlu kayıtlar belirlenmiştir. Bu kayıtlar arasında uçağa ve sahibine dair temel bilgiler ile tescil işaretleri yer alır. Bilgilerde değişiklik olması…

Madde 58 – Tescilin ortak hükümleri

Tescili yapılmış Türk sivil hava araçlarının taşıması gereken işaretler ve kayıt durumları belirlenmiştir. Bu araçlar yalnızca yönetmelikle belirlenen milliyet ve tescil işaretlerini taşıyabilir ve başka bir ülkenin…

Madde 59 – İstisna

Siciline kayıtlı bir Türk sivil hava aracı, üzerinde alacaklı haklarına dair herhangi bir şerh veya kayıt bulunmaması durumunda, belirli kurumların görüşü alınarak yabancı kişilere veya m. 49'daki şartları…

Madde 60 – Tescilin genel şartları

Bir sivil hava aracının tescil edilebilmesi için gereken genel şartlar belirlenmiştir.

Madde 61 – Re'sen terkin

Belirli şartlar oluştuğunda, Türk sivil hava araçlarının sicil kayıtları Ulaştırma Bakanlığı tarafından kendiliğinden silinir. Bu durumlar arasında nitelik kaybı, uygunsuz mülkiyet değişimi veya yabancı sicile kayıt…

Madde 62 – Talep üzerine terkin

Bir Türk sivil hava aracının tamamen yok olması veya kullanılamaz hale gelmesi durumunda, sahibinin başvurusuyla sicil kaydı silinir ve tescil belgesi iptal edilir.

Madde 63 – Sicil kaydının terkini ve ipotek hakkının korunması

Bir Türk sivil hava aracının sicil kaydı silinmeden önce, kayıtlı ipotek sahiplerine resmi bildirim yapılır. Belirli şartlar altında kayıt tamamen silinirken, aksi durumda ipotekli alacakların haklarının korunduğu…

Madde 64 – Yönetmelik

Hava araçlarının sınıflandırılması, tescil işlemleri, personel nitelikleri ve kayıtların yönetimine ilişkin usullerin yönetmelikle belirleneceği düzenlenmiştir.

Madde 65 – Hava araçlarının hukuki niteliği

Bu kanunda aksi belirtilmediği sürece, hava araçları taşınır mal (menkul mal) olarak kabul edilir.

1 ilgili yargı kararı

Madde 66 – Mülkiyet ve diğer ayni hakların tesisi

Hava araçlarının tamamı veya bir kısmı üzerindeki mülkiyet ve diğer ayni hakların kurulması, devredilmesi veya temlik edilmesi için yazılı sözleşme yapılması zorunludur. Bu sözleşmelerin üçüncü kişiler açısından…

Madde 67 – Tescile tabi olmayan hava aracı mülkiyetinin iktisabı

Tescile tabi olmayan hava araçlarının veya bu araçlardaki payların devri sırasında, taraflar mülkiyetin teslimden önce karşı tarafa geçmesi konusunda anlaşabilirler.

Madde 68 – Teferruat ve mütemmim cüzüler

Hava araçlarının eklentileri ve ayrılmaz parçaları ile ilgili durumlarda Medeni Kanun'un 619 ve 621. maddeleri uygulanır.

Madde 68/A – Öncelikle uygulanacak hüküm

Kanunlar ile "Taşınır Donanım Üzerindeki Uluslararası Teminatlar Hakkında Sözleşme" ve bu sözleşmeye ilişkin hava aracı donanımı protokolünün aynı konuda farklı hükümler içerdiği durumlarda, sözleşme ve protokol…

Madde 69 – Hava aracı ipoteği

Bir alacağı güvence altına almak amacıyla hava araçları üzerine ipotek kurulabilir. Bu işlem, alacaklıya borcunu hava aracının bedelinden alma yetkisi tanır. Ayrıca gelecekte doğacak alacaklar veya belli bir şarta…

Madde 70 – Akdi ipotek

Hava araçlarına, sahibi ile alacaklıların anlaşması ve bu durumun sicile kaydedilmesiyle ipotek konulabilir. Söz konusu ipotek anlaşmalarının yazılı yapılması ve imzaların noter tarafından onaylanması zorunludur.

Madde 71 – Kanuni ipotek

Hava araçlarının yapımı veya onarımı nedeniyle alacağı olan kişiler, söz konusu hava aracı üzerine kanuni ipotek konulmasını isteyebilir. Bu ipoteğin oluşturulma süreciyle ilgili olarak Medeni Kanunun 809, 810 ve 811…

Madde 72 – Birlikte ipotek

Bir alacak karşılığında birden fazla hava aracının ipotek edilmesi durumunda, aksi bir anlaşma yapılarak sicile kaydedilmediği sürece, her bir hava aracı borcun tamamından sorumlu tutulur.

Madde 73 – Yabancı para esasına göre ipotek

Yabancı para ile ödenecek borçlar için, Maliye Bakanlığının izniyle yabancı para esasına dayalı ipotek kurulabilir. Söz konusu iznin sicile kaydedilmesi zorunludur.

Madde 74 – İpotek tescilin içeriği

Sivil hava aracına konulan ipoteğin tescili sırasında kayıt altına alınması gereken temel bilgiler belirlenmiştir.

Madde 75 – Sağlanan alacak

İpotekli sivil hava araçlarının karşıladığı alacaklara ilişkin işlemlerde Medeni Kanun'un 790. maddesinin 1. fıkrası ve 791. maddesi hükümleri uygulanır.

Madde 76 – İpoteğin kapsamı

İpoteğin kapsamı ile ilgili konularda Medeni Kanun'un 777 ve 778. maddeleri uygulanır.

Madde 77 – Sigorta

Hava aracı maliki veya onun adına yapılan sigortalarda, mevcut ipotek sigorta tazminatlarını da kapsar. Sigorta şirketi, sicile işlenmiş olan ipoteği bilmediğini ileri süremez.

Madde 78 – Sigorta bedeli

Hava aracının kaybı, kazayla hasar görmesi veya sigorta şartlarının oluşması durumunda, aksi kararlaştırılmamışsa ipotek sahibi, ipotek tutarı kadar tazminatı sigortacıdan alma hakkına sahiptir. Sigortacı, ödeme…

Madde 79 – Sigortacının halefiyeti

Sigortacı, yaptığı ödeme oranında ipotekli alacaklının haklarını devralır. Fakat bu hak, asıl alacaklının veya aynı derecedeki ya da daha sonra gelen diğer ipotekli alacaklıların zararına kullanılamaz.

Madde 80 – Malikin defi hakkı

Hava aracı maliki, borçlunun alacaklıya karşı sahip olduğu itiraz ve savunmaları kullanabilir. Borçlunun sözleşmeyi feshetme imkanı varsa, malik alacağın hava aracından tahsil edilmesini engelleyebilir. Ayrıca malik,…

Madde 81 – Ödeme hakkı

Bir alacağın vadesi geldiğinde veya borçlunun ödeme hakkı doğduğunda, mal sahibi bu borcu ödeyebilir. Mal sahibi ayrıca borcu tevdi veya takas ederek de sona erdirebilir.

Madde 82 – Halefiyet

Borçlu olmayan malik, yapılan ödeme tutarı kadar alacaklının haklarına sahip olur. Bu hak, alacaklıya zarar verecek şekilde kullanılamaz.

Madde 83 – İpotek alacağının tahsili

Alacaklılar, ipotek kapsamındaki malvarlığı unsurlarından alacaklarını yalnızca cebri icra yoluyla tahsil edebilirler. Borcun ödenmemesi halinde hava aracının mülkiyetinin doğrudan alacaklıya geçmesini öngören…

Madde 84 – İpoteğin devri ve düşmesi

İpoteğe konu olan alacağın devredilmesiyle ipotek de yeni alacaklıya geçer; ancak alacak ve ipotek birbirinden ayrı olarak devredilemez. Devir işleminin gerçekleşmesi için yazılı şekil ve sicile tescil şarttır. Belirli…

ALTINCI BÖLÜM – Hava Araçlarına İlişkin Uçuş Kuralları

Madde 85 – Hava araçlarının muayene ve kontrolü

Sivil hava araçları, Türk uçak siciline kaydedilmeden önce ve kayıt sonrası belirli durumlarda uçuşa uygunluk açısından denetlenir. Bu denetimlerin detayları Ulaştırma Bakanlığı tarafından hazırlanan yönetmelikle…

Madde 86 – Uçuşa elverişlilik belgesi

Türk sivil hava araçlarının uçuşa elverişlilik belgelerinin verilmesi, geri alınması veya iptali ile ilgili şartlar, yetkiler ve sorumluluklar Ulaştırma Bakanlığı tarafından hazırlanacak yönetmeliklerle belirlenir. Bu…

Madde 87 – İstisnai durumlar

Sivil hava araçlarının, geçerli bir uçuşa elverişlilik belgeleri olmasa dahi Ulaştırma Bakanlığı'nın izniyle Türk hava sahasında tertentu uçuşları yapabilmesine imkan tanır.

Madde 88 – Kıyasen uygulama

Türk sivil hava araçları için yabancı makamlarınca düzenlenen veya yabancı sivil hava araçları için Türkiye'de düzenlenen uçuşa elverişlilik belgelerinin şartlarının nasıl olacağı düzenlenmiştir. Bu şartlar, kanunun…

Madde 89 – Hava aracı belgeleri

Türk hava sahasında uçuş yapan tüm hava araçlarının, bağlı oldukları devletin kurallarına uygun belirli belgeleri yanlarında taşıması ve bunları yetkili makamlara göstermesi zorunludur. Bu düzenleme için Türkiye'nin…

Madde 90 – Devlet hava araçları:

Yabancı devlet hava araçlarının Türk hava sahasında Türk kanunlarına uyma zorunluluğunu düzenler. Türk devlet hava araçlarının yurt içi ve uluslararası hava sahasındaki uçuşlarına dair kural koyma yetkisinin Türkiye…

Madde 91 – Kalkış ve iniş

Sivil hava araçlarının iniş ve kalkış işlemleri, kural olarak sadece yasada belirtilen esaslara göre saptanmış havaalanlarında gerçekleştirilebilir. Ancak can ve mal güvenliğini sağlamak amacıyla Ulaştırma…

Madde 92 – Havayolu

Sivil hava araçlarının belirlenmiş havayollarını izlemesi ve hava trafik kontrol yetkililerinin talimatlarına uyması zorunludur. Can ve mal güvenliğini korumak amacıyla talimat dışına çıkılması gerektiğinde veya…

Madde 93 – Yasaklar

Uçuş sırasında yapılması yasaklanan eylemler düzenlenmiş olup, bu yasaklara dair genel veya özel izin verme yetkisi Ulaştırma Bakanlığına verilmiştir. Bakanlık, izin verme sürecinde ihtiyaç duyarsa ilgili bakanlıkların…

Madde 94 – Önleme talimatlarına uyma ve inme mecburiyeti

Türk hava sahasında kural ihlali yapan sivil hava araçlarının önleme talimatlarına uyması ve gerektiğinde iniş yapması zorunludur. Benzer şekilde, yabancı devletlerin hava sahasında bulunan Türk siciline kayıtlı veya…

YEDİNCİ BÖLÜM – Sivil Havacılık Personeli

Madde 95 – Yeterlik belgesi

Pilotların ve hava aracının sevk ve idaresinden sorumlu personelin görev yapabilmeleri için Ulaştırma Bakanlığından yeterlik belgesi almaları ve bu belgeleri belirlenen sürelerde yenilemeleri zorunludur. Belgeyle…

Madde 96 – Yabancı devletler tarafından verilmiş yeterlik belgeleri

Yabancı devletler tarafından düzenlenen yeterlik belgeleri, Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası anlaşmalar çerçevesinde geçerli kabul edilir. Belgeyi veren veya kişinin vatandaşı olduğu devletin Türk sivil hava…

Madde 97 – Yeterlik belgesinin iptali ve geri alınması

Yeterlik belgesinin verilmesi için gerekli olan temel şartların kaybolması durumunda belge iptal edilir. Şartlardaki değişiklikler geçici ise, bu durum düzelene kadar belge geri alınır.

Madde 98 – İdari önlem

Ulaştırma Bakanlığı, can ve mal güvenliği kurallarını ihlal ettikleri iddiasıyla haklarında soruşturma veya kovuşturma başlatılan sivil havacılık personelinin yeterlik belgelerini süreç sonuçlanana kadar geri alabilir.…

Madde 99 – Eğitim ve öğretim

Sivil havacılık alanında personel yetiştirmek veya öğrencileri yükseköğretime hazırlamak amacıyla Ulaştırma Bakanlığına bağlı okullar ile gerçek ve tüzel kişiler tarafından özel okullar açılabilir. Ayrıca, bu sahada…

Madde 100 – Kaptan pilotun genel yetki ve sorumlulukları

Sorumlu kaptan pilot, can ve mal güvenliğini sağlamak amacıyla hava aracının yönetiminden birinci derecede sorumludur. Olağanüstü durumlarda gerekli önlemleri alma yetkisine sahiptir.

Madde 101 – Kaptan pilotun idari yetki ve sorumlulukları

Sorumlu kaptan pilot, hava aracında emniyet ve düzeni sağlamak adına herkese emir verme ve gerekirse kişileri araçtan çıkarma yetkisine sahiptir. Ayrıca uçuş sırasındaki doğum ve ölüm olaylarının tespiti, bildirimi ile…

Madde 102 – Kaptan pilotun cezai yetki ve sorumlulukları

Sorumlu kaptan pilot, uçaktaki suç veya kabahatlerle ilgili delilleri toplamak ve güvenlik için gerekli tedbirleri almakla yükümlüdür. Kolluk kuvvetleri gelene kadar kişileri gözaltında tutma, arama yapma ve suç unsuru…

Madde 103 – Özel düzenlemeler

Türk sivil hava araçlarını kullanan kamu kurumları, gerçek ve özel hukuk tüzel kişileri, kanuna aykırı olmamak kaydıyla kaptan pilotun görev, yetki ve sorumluluklarına ilişkin talimatlar hazırlayabilir. Bu talimatlara…

Madde 104 – Yolcuların yükümlülükleri

Yolcular; Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası anlaşmalara, kanuni hükümlere, meydan otoritesinin ve taşıyıcının talimatlarına uymakla yükümlüdür. Ayrıca can ve mal güvenliğini tehlikeye atan veya yolculuk düzenini…

Madde 105 – Uluslararası sözleşme hükümleri

Bu bölümdeki konularla ilgili olarak Türkiye'nin taraf olduğu 1963 tarihli Tokyo, 1970 tarihli Lahey ve 1971 tarihli Montreal sözleşmelerinin hükümleri geçerliliğini korur.

BİRİNCİ BÖLÜM – İç Hat Taşıma Sözleşmesi

Madde 106 – Uygulanacak hükümler

Yurt içi havayolu taşımalarında öncelikle bu Kanunun hükümleri uygulanır. Bu Kanunda düzenleme yoksa Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası anlaşmalar, onlarda da düzenleme yoksa Türk Ticaret Kanunu hükümleri esas alınır.

Madde 107 – Yolcu taşıma sözleşmesi - bilet

Yolcu taşıma sözleşmelerinde taşıyıcı, uluslararası standartlara uygun ve belirli zorunlu bilgileri içeren bir bilet vermekle yükümlüdür. Biletsiz veya gerekli kayıtlar olmadan yolcu kabul edilse bile taşıma sözleşmesi…

Madde 108 – Bagaj ve kişisel eşya

Taşıyıcı, yolcunun bagajlarını ve beraberindeki kişisel eşyalarını taşıma sözleşmesinde belirlenen şartlar kapsamında ücretsiz olarak taşımak zorundadır.

Madde 109 – Bagaj kuponu

Hava yolu şirketi, teslim aldığı her bagaj parçası için belirli bilgilerin yer aldığı bir bagaj kuponu vermelidir. Kuponun verilmemesi taşıma sözleşmesini geçersiz kılmaz ancak taşıyıcının sorumluluğunu sınırlayan…

Madde 110 – Yük taşıma sözleşmesi - hava yük senedi

Yük taşıma sözleşmelerinde taşıyıcının, belirli temel bilgileri içeren bir hava yük senedi düzenlemesi zorunludur. Yük senedinin olmaması veya eksik olması sözleşmeyi geçersiz kılmaz ancak taşıyıcının kanundaki…

Madde 111 – Yükletenin beyanları

Yükleten, hava yük senedindeki kayıtların ve teslimat için gerekli belgelerin tam ve doğru sağlanmasından sorumludur. Bilgilerin hatalı olması nedeniyle taşıyıcının veya üçüncü kişilerin uğradığı zararlar yükleten…

Madde 112 – Yük senedinin ispat kuvveti

Hava yük senedi, aksi kanıtlanmadığı sürece sözleşmenin varlığı, şartları ve yükün teslim alındığına dair kanıt sayılır. Belgedeki bazı kayıtlar doğrudan doğru kabul edilirken, bazı kayıtların taşıyıcıya karşı delil…

Madde 113 – Yükletenin tasarruf yetkisi

Borçlarını ödeyen yükleten, gönderilen taraf haklarını kullanmaya başlayana kadar yük üzerinde tasarruf yetkisine sahiptir; gönderilen yükü reddederse veya ona ulaşılamazsa bu yetki tekrar yükletene geçer. Yükleten bu…

Madde 114 – Gönderilenin hakları

Yükletenin önceden hakkını kullanmamış olması ve yükün sözleşme şartlarına uyması halinde, gönderilen kişi yükün kendisine teslimini isteyebilir. Aksine bir karar yoksa taşıyıcı, yükün ulaştığını gönderilene bildirir.…

Madde 115 – Hakların kullanılması

Taşıma sözleşmesinden kaynaklanan yükümlülüklerini yerine getiren yükleten veya gönderilen kişiler, 113 ve 114. maddelerde tanınan haklarını kendi adlarına veya başkaları adına bağımsız olarak kullanabilirler.

Madde 116 – Yükleten ile gönderilenin ilişkileri

Bu madde, bazı kuralların yükleten ile gönderilen arasındaki ilişkiyi veya bu hakları devralan üçüncü kişileri etkilemeyeceğini düzenler. Söz konusu kuralların sadece hava yük senedine eklenecek açık kayıtlarla…

Madde 117 – Ücretsiz taşımalar

Türk tescilli hava araçlarıyla gerçekleştirilen ücretsiz yolcu ve yük taşımalarının usulü belirlenmiştir. Taşıyıcının kendi belirlediği kurallar dışındaki görev veya özel amaçlı ücretsiz taşımalar, Ulaştırma Bakanlığı…

İKİNCİ BÖLÜM – Hava Araçları Kullanma Sözleşmeleri

Madde 118 – Kira ve Carter sözleşmeleri

Hava aracının uçuş personeli olmadan kiralanması durumunda Borçlar Kanunu; uçuş personeliyle birlikte kiralanması veya Carter sözleşmesi yapılması durumunda ise Türk Ticaret Kanunu hükümleri uygulanır. Bu düzenlemelere…

Madde 119 – Yazılı şekil

Kira ve Carter sözleşmelerinin geçerli olabilmesi için yazılı olarak yapılması gerekir. Kira sözleşmesinin üçüncü kişilere karşı ileri sürülebilmesi için ise uçak siciline şerh düşülmesi zorunludur.

BİRİNCİ BÖLÜM – Sorumluluk Halleri

Madde 120 – Yolcunun uğradığı zarardan sorumluluk

Hava aracında, iniş veya biniş sırasında meydana gelen kazalar nedeniyle yolcunun ölmesi veya bedensel zarar görmesi durumunda taşıyıcının sorumlu olduğu düzenlenmiştir.

Madde 121 – Bagaj veya yükün uğradığı zarar

Tescil edilmiş bagaj veya yüklerin havayoluyla taşıma sırasında kaybolması veya zarar görmesi durumunda taşıyıcı sorumlu tutulur. Havayolu taşıması; bagaj veya yükün havaalanlarında, hava araçlarında veya taşıyıcının…

Madde 122 – Gecikmeden doğan zarar

Havayolu ile gerçekleştirilen yolcu, bagaj veya yük taşımacılığında yaşanan gecikmeler nedeniyle oluşan zararlardan taşıyıcı sorumludur.

Madde 123 – Taşıyıcının sorumluluktan kurtulması

Taşıyıcı, zararın önlenmesi için kendisinin ve personelinin gerekli tüm önlemleri aldığını ya da bu önlemleri alma imkanının olmadığını ispat ederse sorumlu tutulamaz.

Madde 124 – Sorumluluğun sınırlandırılması

Hava taşıyıcısının sorumluluk sınırları, Türkiye'nin taraf olduğu Varşova Sözleşmesi ve ilgili protokollerle belirlenir. Taşıyıcılara bu limitleri artırmak için özel anlaşmalar yapma yetkisi verilmiştir. Para…

Madde 125 – Geçersiz sayılan hükümler

Taşıyıcının sorumluluğunu azaltmayı veya ortadan kaldırmayı hedefleyen sözleşme şartları geçersizdir; ancak bu durum tüm taşıma sözleşmesini geçersiz hale getirmez. Yükün kendi niteliği, kusuru veya gizli ayıplarından…

Madde 126 – Sınırsız sorumluluk

Taşıyıcının veya çalışanlarının kasten ya da zararın oluşabileceğini bildikleri halde dikkatsizce yaptıkları işlemler veya ihmaller sonucu oluşan zararlarda, kanundaki sorumluluk sınırları uygulanmaz. İşçiler veya…

Madde 127 – Taşıyıcının adamları

Bu madde, taşıyıcının çalışanlarına karşı açılan zarar davalarında uygulanacak kuralları belirler. Çalışan, görevini yerine getirirken hareket ettiğini kanıtlarsa taşıyıcının sahip olduğu hak ve imkanlardan yararlanır.…

Madde 128 – Hasarın ihbarı

Bagaj veya yüklerin herhangi bir itiraz olmadan teslim alınması, bunların iyi durumda teslim edildiği varsayımını oluşturur. Hasar durumunda, belirli süreler içerisinde taşıyıcıya bildirim yapılması gerekmektedir. Bu…

Madde 129 – Birden çok taşıyan tarafından yapılan taşımalar:

Bir taşımanın birden fazla taşıyıcı tarafından sırayla yapılması durumunda, her taşıyıcı kendi yönetimi altındaki bölümden dolayı sorumlu kabul edilir. İlk taşıyıcı tüm sürecin sorumluluğunu açıkça üstlenmediyse, kural…

Madde 130 – Karma taşımalar

Havayolunun yanı sıra diğer ulaşım araçlarının da kullanıldığı birleşik taşımalarda, bu Kanun'un hükümleri sadece uçuşla gerçekleştirilen kısımlar için geçerlidir. Bu tür taşımalarda taraflar, havayolu dışındaki…

Madde 131 – Dava açma süresi

Tazminata ilişkin davaların belirlenen süreler içinde açılması gerekir, aksi takdirde bu hak kaybolur. Genel kurala göre süre hava aracının ulaşımıyla ilgili tarihlerden başlar ancak bazı özel durumlarda başlangıç…

Madde 132 – Sigorta yükümlülüğü

Yurt içi veya yurt dışı yolcu, yük ve posta taşımacılığı yapan taşıyıcıların, sözleşmelerden kaynaklı zararları karşılamak amacıyla mali mesuliyet sigortası yaptırmaları zorunludur. Bu sigorta aynı zamanda taşıyıcının…

İKİNCİ BÖLÜM – Üçüncü Kişilere Karşı Sorumluluk

Madde 133 – İşletmenin tanımı

Bu madde, sivil havacılıkta 'işleten' kavramının kimleri kapsadığını belirleyen tanımlamaları içerir. Buna göre, hava aracını kendi adına kullananlar, seferlerin kontrolünü elinde tutanlar veya sicilde malik olarak…

Madde 134 – İşletenin sorumluluğu

Sivil hava araçlarının üçüncü kişilere verdiği zararlardan, bu araçların işletenleri sorumlu tutulur.

Madde 135 – İşletenin rızası olmaksızın kullanma

Bir sivil hava aracının işletenin rızası dışında kullanılması durumunda, oluşacak zararlardan dolayı işleten ve kullanan kişi birlikte sorumludur. İşleten, ancak kendisinin bir kusuru olmadığını ispat ederek bu…

Madde 136 – Müteselsil sorumluluk

İki veya daha fazla sivil hava aracının birlikte yol açtığı zararlardan, bu araçların işletenlerinin tamamı ortaklaşa sorumludur.

Madde 137 – Müterafık kusur

Havacılık işleteni, ortaya çıkan zararın oluşmasında veya artmasında zarar gören kişinin ya da yanındakilerin kusuru olduğunu ispatlarsa, tazminat ödeme borcundan tamamen veya kısmen kurtulur.

Madde 138 – Üçüncü şahıslara verilecek zarara karşı sigorta yükümlülüğü

Türk hava sahasında uçuş gerçekleştiren Türk ve yabancı sivil hava araçlarının, üçüncü kişilere verecekleri zararları teminat altına almak amacıyla işletenleri tarafından mali mesuliyet sigortası yaptırmaları…

Madde 139 – Ek sigorta yükümlülüğü

Uluslararası hatlarda işletilen Türk sivil hava araçlarının ihtiyaç duyulabilecek ek sigorta veya teminat şartlarını belirleme yetkisi, uluslararası anlaşmalar kapsamında Ulaştırma Bakanlığına verilmiştir.

Madde 140 – Üçüncü şahıslara verilecek zarara karşı sigorta şartlarının tespiti

İşletenlerin üçüncü kişilere verebileceği zararlar için yaptırmak zorunda olduğu mali mesuliyet sigortasının şartları, uluslararası standartlar dikkate alınarak Ticaret ile Ulaştırma bakanlıkları tarafından ortaklaşa…

BEŞİNCİ KISIM – Ceza Hükümleri

Madde 141

Türk Sivil Havacılık Kanunu'nun belirli maddelerine aykırı davrananlara uygulanacak hapis cezalarını düzenler.

Madde 142 (Mülga)

Madde 143 – Kabahat oluşturan davranışlar

Bu madde, Sivil Havacılık Kanunu'nun belirli hükümleriyle Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü'nce alınan önlemlere aykırı hareket edenlere uygulanacak idari para cezalarını düzenler. Cezaların tutarı ihlal edilen kurala…

Madde 144 – İnsansız hava araçları

Türk hava sahasındaki sivil insansız hava araçlarının (İHA) tescili, satışı, kullanım şartları ve uçuş izinlerine dair esaslar Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü tarafından belirlenir. Kayıt yükümlülüklerini yerine…

Madde 145 – Ulaştırma Bakanlığının alacağı önlemlere uymayanlara verilecek ceza (Mülga)

ALTINCI KISIM – Çeşitli Hükümler

Madde 146 – Cebri icra

Sivil hava araçlarının cebri icra işlemleri 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu hükümlerine göre yapılır. Ayrıca bu Kanun'un 26 ncı maddesi de sivil hava araçları için geçerlidir.

Madde 147 – İstatistiki bilgiler

Türk sivil hava araçlarının sahipleri ve işletmecileri, yıllık faaliyet programlarını ve yıl sonu raporlarını Ulaştırma Bakanlığına sunmakla yükümlüdür. Bu bilgilerin neleri kapsayacağı ve ne zaman verileceği…

Madde 148 – Yönetmelikler

Bu Kanuna dayanılarak hazırlanan yönetmeliklerin yürürlüğe girebilmesi için Resmi Gazete'de yayımlanmış olması gerekmektedir.

YEDİNCİ KISIM – Son Hükümler

Madde Ek 1

Havaalanlarında altı aydan fazla bekleyen ve alınmayan Türk ve yabancı sicilli hava araçlarının kaldırılması için sahiplerine bildirim yapılır. Belirlenen sürelerde kaldırılmayan araçlar, borç ve yükümlülüklere…

Madde Ek 2

Mevzuatta yer alan Milli Sivil Havacılık Güvenlik Kurulu'na yönelik tüm atıfların, Cumhurbaşkanı tarafından belirlenen kurul veya makama yapılmış olduğu kabul edilir.

Madde Ek 3

Devlet ormanları içinde kalan havaalanı ve havalimanı projelerinde, belirlenen çeşitli tesislerin kurulması için verilen izinlerden herhangi bir ücret alınmayacaktır.

Madde 149 – Yürürlük

Bu Kanun, yayımlandığı tarihten itibaren yürürlüğe girer.

Madde 150 – Yürütme

Bu madde, kanunun yürütme yetkisinin kimde olduğunu belirlemekte ve bazı maddelere ilişkin güncellenmiş idari para cezalarını düzenlemektedir. Özellikle 143 ve 144 üncü maddelerdeki para cezalarının 2026 yılı boyunca…