3359 sayılı Kanun Madde 3 – Temel Esaslar
SAĞLIK HİZMETLERİ TEMEL KANUNU · Resmî Gazete 15 Mayıs 1987, sayı 19461
Sade özet
Türkiye genelinde sağlık hizmetlerinin sunumuna ilişkin temel ilkeleri belirleyen bu madde; sağlık kurumlarının planlanması, denetlenmesi ve personel dağılımının organize edilmesini düzenler. Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığına, sağlık hizmetlerinin kalitesini artırmak, fiyatları belirlemek ve ilaçların kontrolünü sağlamak için geniş yetkiler tanır. Ayrıca halk sağlığı eğitimi, engelli doğumların önlenmesi ve rehabilitasyon araçlarının üretimi gibi özel süreçleri kapsar.
- Kamu sağlık kurumlarında verilen hizmetlerin fiyatları Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığınca tespit edilerek ilan edilir (c bendi).
- Ruhsatsız ilaç üretimi, ithalatı ve satışı ile bakanlık ve kişi rızası olmaksızın insanların üzerinde bilimsel araştırma yapılması yasaktır (k bendi).
- Hizmetiçi eğitim programlarının uygulama şekli ve süreleri Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenir (g bendi).
- Rehabilite edici yardımcı araç ve gereç üreten kuruluşların açılış izni, üretim ve personel standartları Bakanlık yönetmeliğine tabidir (m bendi).
- Sağlık kurum ve kuruluşları, tespit edilen esaslara uymak ve kendilerine verilen görevleri yerine getirmekle yükümlüdür (i bendi).
Kimleri ilgilendirir: Tüm kamu ve özel sağlık kurumlarını, sağlık personelini, ilaç üreticilerini ve sağlık hizmeti alan vatandaşları ilgilendirir.
Kaynak: 3359 sayılı SAĞLIK HİZMETLERİ TEMEL KANUNU, m. 3
Bu özet yapay zeka ile üretilmiştir; hukuki görüş değildir. Bağlayıcı olan tam metindir.
Tam madde metnini göster
Sağlık hizmetleriyle ilgili temel esaslar şunlardır:
a) Sağlık kurum ve kuruluşları yurt sathında eşit, kaliteli ve verimli hizmet sunacak şekilde Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığınca, diğer ilgili bakanlıkların da görüşü alınarak planlanır, koordine edilir, mali yönden desteklenir ve geliştirilir.
b) Koruyucu sağlık hizmetlerine öncelik verilmek suretiyle kamu ve özel bütün sağlık kurum ve kuruluşlarının kurulması ve işletilmesinde kaynak israfı ve atıl kapasiteye yol açılmaksızın gerektiğinde hizmet satın alınarak kaliteli hizmet arzı ve verimliliği esas alınır. Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığı ilgili Bakanlığın muvafakatını alarak, kamu ve özel bütün sağlık kurum ve kuruluşlarına koruyucu sağlık hizmeti görevi verir ve bu kurum ve kuruluşların bütün sağlık hizmetlerini denetler.
c) Bütün sağlık kurum ve kuruluşları ile sağlık personelinin ülke sathında dengeli dağılımı ve yaygınlaştırılması esastır. Sağlık kurum ve kuruluşlarının kurulması ve işletilmesi bu esas içerisinde Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığınca düzenlenir. Bu düzenleme ilgili Bakanlığın görüşü alınarak yapılır. Gerek görüldüğünde özel sağlık kuruluşlarının her türlü ücret tarifeleri sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığınca onaylanır. Kamu kurum ve kuruluşlarına ait sağlık kuruluşları veya sağlık işletmelerinde verilen her türlü hizmetin fiyatları Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığınca tespit ve ilan edilir.
d) (Mülga: 31/5/2006-5510/106 md.)
e) Tesis edilecek eğitim, denetim, değerlendirme ve oto kontrol sistemi ile sağlık kuruluşlarının tespit edilen standart ve esaslar içinde hizmet vermesi sağlanır.
f) (Değişik: 24/3/2016-6698/30 md.) Herkesin sağlık durumunun takip edilebilmesi ve sağlık hizmetlerinin daha etkin ve hızlı şekilde yürütülmesi maksadıyla, Sağlık Bakanlığı ve bağlı kuruluşlarınca gerekli kayıt ve bildirim sistemi kurulur. Bu sistem, e-Devlet uygulamalarına uygun olarak elektronik ortamda da oluşturulabilir. Bu amaçla, Sağlık Bakanlığınca, bağlı kuruluşları da kapsayacak şekilde ülke çapında bilişim sistemi kurulabilir.
g) Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığı; sağlık ve yardımcı sağlık personelinin yurt düzeyinde dengeli dağılımını sağlamak üzere istihdam planlaması yapar, ülke ihtiyacına uygun nitelikli sağlık personeli yetiştirilmesi amacıyla hizmet öncesi eğitim programları için Yükseköğretim Kurulu ile koordinasyonu sağlar. Serbest ya da kamu kuruluşlarında mesleklerini icra eden sağlık ve yardımcı sağlık personeline hizmetiçi eğitim yaptırır. Bunu sağlamak amacıyla üniversitelerin, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ile kamu kurum ve kuruluşlarının imkanlarından da yararlanır. Hizmetiçi eğitim programını ne şekilde ve hangi sürelerle yapılacağı Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığınca çıkartılacak yönetmelikte tespit edilir.
h) (İptal: Anayasa Mahkemesinin 19.4.1988 tarihli ve E. 1987/16, K. 1988/8 sayılı kararıyla.)
i) Sağlık hizmetlerinin yurt çapında istenilen seviyeye ulaştırılması amacıyla; bakanlıklar seviyesinden en uçtaki hizmet birimine kadar kamu ve özel sağlık kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları arasında koordinasyon ve işbirliği yapılır. Sağlık kurum ve kuruluşları coğrafik ve fonksiyonel hizmet alanları, verecekleri hizmetler, yönetim, hizmet ilişki ve bağlantıları gibi konularda tespit edilen esaslara uymak ve verilen görevleri yapmakla yükümlüdürler. Çağdaş tıbbi bilgi ve teknolojinin ülkeye getirilmesi ve teşviki sağlanır.
j) Vatandaşların hastalıklardan korunma, sağlıklı çevre, beslenme, ana çocuk sağlığı ve aile planlaması ve benzeri konularda eğitilmeleri ve takipleri bütün kamu kuruluşlarının sorumluluğu, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, özel ve gönüllü kuruluşların işbirliği içerisinde gerçekleştirilir.
k) Koruyucu, teşhis, tedavi ve rehabilite edici hizmetlerde kullanılan ilaç, aşı, serum ve benzeri biyolojik maddelerin üretiminin ve kalitesinin teşvik ve temini esas olup, her türlü müstahzar, terkip, madde, malzeme, farmakope mamülleri, kozmetikler ve bunların üretiminde kullanılan ham ve yardımcı maddelerin ithal, ihraç, üretim,dağıtım ve tüketiminin, amaç dışı kullanılmak suretiyle fizik ve psişik bağımlılık yapan veya yapma ihtimali bulunan madde, ilaç, aşı, serum ve benzeri biyolojik maddeler ile diğer terkiplerin kontroluna, murakabesine ve bunların yurt içinde ve yurt dışında ücret karşılığı kalite kontrollerini yaptırmaya, özel mevzuata göre ruhsatlandırma, izin ve fiyat verme işlerini yürütmeye Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığı yetkilidir.
Özel mevzuatına göre izin veya ruhsat alınmamış ilaç ve terkiplerin üretimi, ithali, satışı ile ruhsat veya izin alınmış dahi olsa ilaç ve terkiplerin bilimsel araştırma amacıyla Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığı ve ilgili kişinin rızası olmadan insan üzerinde kullanımı yasaktır.
l) (Ek: 30/5/1997 - KHK - 572/24 md.) Engelli çocuk doğumlarının önlenmesi için, gebelik öncesi ve gebelik döneminde tıbbi ve eğitsel çalışmalar yapılır. Yeni doğan bebeklerin metabolizma hastalıkları için gerekli olan testlerden geçirilerek risk taşıyanların belirlenmesine ilişkin tedbirler alınır.
m) (Ek: 1/7/2005-5378/34 md.) Rehabilite edici tıbbi hizmetlerde kullanılan yardımcı araç ve gereçleri üretmek amacıyla, kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişiler tarafından kurulacak kuruluşların açılış iznini vermeye Sağlık Bakanlığı yetkilidir. Bu kurum ve kuruluşların açılış izninin verilmesine, üretim ve personel standardına, işleyiş ve denetimi ile daha önce açılmış olan kurum ve kuruluşların durumlarına ilişkin esaslar Sağlık Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.
Değişiklik notları
- (Mülga: 31/5/2006-5510/106 md.)
- (Değişik: 24/3/2016-6698/30 md.)
- (İptal: Anayasa Mahkemesinin 19.4.1988 tarihli ve E. 1987/16, K. 1988/8 sayılı kararıyla.)
- (Ek: 30/5/1997 - KHK - 572/24 md.)
- (Ek: 1/7/2005-5378/34 md.)
İlgili yargı kararları (20)
İlk Derece Mahkemesi İstanbul 18. Asliye Ticaret Mahkemesi
E. 2024/268 K. 2026/77 · 5 Şubat 2026
Danıştay 10. Daire
E. 2022/2735 K. 2026/340 · 4 Şubat 2026
Danıştay 10. Daire
E. 2022/8340 K. 2025/6982 · 29 Aralık 2025
Danıştay 10. Daire
E. 2022/8257 K. 2025/6928 · 26 Aralık 2025
Danıştay 2. Daire
E. 2019/3123 K. 2025/6131 · 23 Aralık 2025
Danıştay 2. Daire
E. 2019/3475 K. 2025/6134 · 23 Aralık 2025
Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu
E. 2025/2378 K. 2025/3398 · 22 Aralık 2025
Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu
E. 2025/2375 K. 2025/3517 · 22 Aralık 2025
Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu
E. 2025/2382 K. 2025/3399 · 22 Aralık 2025
Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu
E. 2025/1288 K. 2025/3491 · 22 Aralık 2025
Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu
E. 2025/2565 K. 2025/3562 · 22 Aralık 2025
Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu
E. 2025/2596 K. 2025/3515 · 22 Aralık 2025
Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu
E. 2025/2587 K. 2025/3574 · 22 Aralık 2025
Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu
E. 2025/2566 K. 2025/3432 · 22 Aralık 2025
Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu
E. 2025/2155 K. 2025/3435 · 22 Aralık 2025
Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu
E. 2025/2581 K. 2025/3533 · 22 Aralık 2025
Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu
E. 2025/2387 K. 2025/3558 · 22 Aralık 2025
Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu
E. 2025/2391 K. 2025/3376 · 22 Aralık 2025
Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu
E. 2025/1602 K. 2025/3546 · 22 Aralık 2025
Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu
E. 2025/2735 K. 2025/3418 · 22 Aralık 2025
