BİRİNCİ BÖLÜM – Konu, Tanımlar, Vergiyi Doğuran Olay, Mükellef
4760 sayılı Kanun Madde 4 – Mükellef ve vergi sorumlusu
ÖZEL TÜKETİM VERGİSİ KANUNU · Resmî Gazete 12 Haziran 2002, sayı 24783
Sade özet
Bu madde, özel tüketim vergisinin hangi koşullarda kimlerin mükellef olduğunu ve vergi sorumluluğunu düzenler. İlgili listelerdeki malları üreten, ithal eden veya satanların yükümlülüklerini belirlerken, belgesiz mal bulundurulması durumundaki yasal süreci ve yaptırımları tanımlar.
- Vergi mükellefleri; listedeki ürünlere bağlı olarak imal, inşa veya ithal edenler ile müzayede yoluyla satış yapanlar veya motorlu araç ticaretiyle uğraşanlardır (1. fıkra).
- Türkiye'de ikametgahı veya iş yeri bulunmayan mükellefler gibi durumlarda, Maliye Bakanlığı işlem taraflarını verginin ödenmesinden sorumlu tutabilir (2. fıkra).
- Envanterde belgesiz mal tespit edildiğinde, alış belgelerini ibraz etmek için tespit tarihinden itibaren 10 günlük süre verilir (3. fıkra).
- Belge ibraz edilemezse, emsal bedel üzerinden hesaplanan vergi (asgari maktu vergi tutarından az olmamak kaydıyla) re’sen tarh edilir ve vergi ziyaı cezası uygulanır (3. fıkra).
- Malı satan kişiye, vergi inceleme raporuna dayanılarak vergi tarhiyatı yapılmışsa, alıcıdan ayrıca vergi ve ceza aranmaz (3. fıkra).
Kimleri ilgilendirir: Özel tüketim vergisine tabi malları imal eden, ithal eden, müzayede ile satanlar, motorlu araç ticareti yapanlar ve vergi mükellefleri.
Kaynak: 4760 sayılı ÖZEL TÜKETİM VERGİSİ KANUNU, m. 4
Bu özet yapay zeka ile üretilmiştir; hukuki görüş değildir. Bağlayıcı olan tam metindir.
Tam madde metnini göster
1. Özel tüketim vergisinin mükellefi, bu Kanuna ekli;
a) (I), (III) ve (IV) sayılı listelerdeki mallar ile (II) sayılı listedeki mallardan kayıt ve tescile tâbi olmayanları imal, inşa veya ithal edenler ile bu malların müzayede yoluyla satışını gerçekleştirenler,
b) (II) sayılı listedeki mallardan kayıt ve tescile tâbi olanlar için; motorlu araç ticareti yapanlar, kullanmak üzere ithal edenler veya müzayede yoluyla satışını gerçekleştirenlerdir.
2. Mükellefin Türkiye içinde ikametgâhının, işyerinin, kanuni ve iş merkezlerinin bulunmaması halleri ile gerekli görülen diğer hallerde Maliye Bakanlığı, vergi alacağının emniyet altına alınması amacıyla vergiye tâbi işlemlere taraf olanları verginin ödenmesinden sorumlu tutabilir.
3. (Ek: 4/6/2008-5766/19 md.) Fiilî veya kaydî envanter sırasında bu Kanuna ekli listelerdeki malların belgesiz olarak bulundurulduğunun tespiti halinde, belgesiz mal bulunduran mükelleflere, bu malların alış belgelerinin ibrazı için tespit tarihinden itibaren 10 günlük bir süre verilir. Bu süre içinde alış belgelerinin ibraz edilememesi halinde, belgesi ibraz edilemeyen malın tespit tarihindeki emsal bedeli üzerinden hesaplanan özel tüketim vergisi, alışını belgeleyemeyen mükellef adına re’sen tarh edilir. Tarh edilecek özel tüketim vergisi, asgari maktu vergi tutarına göre hesaplanacak vergiden az olamaz. Bu tarhiyata vergi ziyaı cezası uygulanır.
(Ek: 4/6/2008-5766/19 md.) Ancak, belgesiz mal bulunduran mükelleflere bu malları satanlara, bu satışları ile ilgili vergi inceleme raporuna dayanılarak özel tüketim vergisi tarhiyatı yapıldığı takdirde, ayrıca alıcıdan özel tüketim vergisi ve buna ilişkin ceza aranmaz.
Değişiklik notları
- (Ek: 4/6/2008-5766/19 md.)
- (Ek: 4/6/2008-5766/19 md.)
İlgili yargı kararları (5)
Danıştay 7. Daire
E. 2025/1611 K. 2026/4 · 19 Ocak 2026
Danıştay 7. Daire
E. 2025/333 K. 2026/3 · 19 Ocak 2026
Danıştay 7. Daire
E. 2025/335 K. 2026/2 · 19 Ocak 2026
Danıştay 7. Daire
E. 2024/1985 K. 2025/3836 · 24 Kasım 2025
Danıştay 7. Daire
E. 2024/621 K. 2025/1861 · 22 Mayıs 2025
