mevzuatuzmani.net — Hukuki Bilginin Güvenilir Adresi
  1. Ana sayfa
  2. Kanun
  3. 5253 sayılı Kanun

5253 sayılı DERNEKLER KANUNU

Kanun · Resmî Gazete 23 Kasım 2004, sayı 25649

mevzuat.gov.tr ↗

Bu özet yapay zeka ile üretilmiştir; hukuki görüş değildir. Bağlayıcı olan tam metindir.

BİRİNCİ BÖLÜM

Madde 1

Bu Kanun; derneklerin, federasyonların, konfederasyonların, merkezi yurt dışında olan derneklerin, vakıfların ve kâr amacı gütmeyen kuruluşların Türkiye'deki şube veya temsilciliklerinin uyması gereken kuralları…

Madde 2

Bu madde, Dernekler Kanunu'nun uygulanmasında kullanılacak temel kavramların tanımlarını yapmaktadır. Metin; dernek, yerleşim yeri, merkez, mülkî idare amiri, dernekler birimi, plâtform, üst kuruluş, şube, temsilcilik…

3 ilgili yargı kararı

İKİNCİ BÖLÜM

Madde 3 – Dernek kurma hakkı

Fiil ehliyeti olan gerçek ve tüzel kişiler izin almadan dernek kurma hakkına sahipken, bazı kamu görevlileri için özel kanunlardaki kısıtlamalar geçerlidir. Belirli ağır suçlardan mahkûmiyet alanların dernek…

Madde 4 – Dernek tüzüğü

Her derneğin sahip olması gereken tüzükte yer alması zorunlu olan temel hususlar düzenlenmiştir. Tüzük; derneğin kimliğini, işleyişini, organlarının yönetimini ve sona erme sürecini belirleyen kuralları içerir.

Madde 5 – Uluslararası faaliyet

Derneklerin tüzükteki amaçlarını gerçekleştirmek için yurt dışında faaliyet yürütme, şube açma veya kuruluş kurma yetkileri bulunmaktadır. Yabancı derneklerin ise Türkiye'de benzer faaliyetlerde bulunabilmesi için…

Madde 6 – Tüzel kişilerin oy kullanması

Bir derneğe üye olan tüzel kişiler adına, o tüzel kişinin yönetim kurulu başkanı veya temsil için görevlendirdiği kişi oy kullanır. Bu kişinin görevi sona erdiğinde, oy kullanacak kişi yeniden belirlenir.

Madde 7 – Şube genel kurulları

Şube genel kurullarının olağan toplantılarının ne zaman tamamlanması gerektiği düzenlenmiştir. Buna göre, bu toplantıların merkez genel kurul toplantısından en az iki ay önce bitirilmiş olması zorunludur.

Madde 8 – Federasyon ve konfederasyonlar

Federasyon ve konfederasyonların üye sayıları belirli sınırların altına düşüp üç ay içinde eski haline getirilmezse, bu kuruluşlar kendiliğinden sona erer. Ayrıca bu kuruluşlar, temsilcilikler dışında başka herhangi…

Madde 9 – İç denetim

Derneklerde iç denetimin esas olduğu, bu denetimlerin çeşitli organlar veya bağımsız kuruluşlarca yapılabileceği düzenlenmiştir. Ancak diğer kurumlarca denetim yapılması, denetim kurulunun görevini ortadan kaldırmaz.…

Madde 10 – Yardım ve işbirliği

Dernekler, tüzükteki amaçlarını gerçekleştirmek amacıyla bazı kurum ve kuruluşlarla karşılıklı maddi yardımlaşma yapabilirler. Ayrıca, kamu kurumlarıyla ortak projeler yürütebilmelerine imkan tanınmış olup bu…

Madde 11 – Gelir ve giderlerde usul ile dernek defterleri

Dernek gelirlerinin alındı belgesiyle toplanması, giderlerin ise harcama belgesiyle belgelendirilmesi gerekmektedir. Belgelerin saklama süresi beş yıldır ve dernek defterlerinin noter veya dernekler birimi tarafından…

Madde 12 – Sandık kurma

Dernekler, üyelerinin temel ihtiyaçlarını, mal ve hizmet taleplerini veya kısa vadeli kredi gereksinimlerini karşılamak amacıyla sandık kurabilirler. Bu sandıkların nasıl kurulacağı ve çalışacağı yönetmelikle belirlenir.

Madde 13 – Dernek görevlileri ve ücretleri

Dernek hizmetlerinin gönüllüler veya yönetim kurulu kararıyla görevlendirilen ücretli kişiler aracılığıyla yürütüleceği düzenlenmiştir. Kamu görevlisi olmayan yönetim ve denetim kurulu başkan ve üyelerine ücret…

Madde 14 (Mülga)

Madde 15 – Tasfiye

Genel kurul kararıyla feshedilen veya kendiliğinden sona eren derneklerin varlıkları, öncelikle tüzükteki esaslara göre tasfiye edilir. Tüzükte belirleme yapılmaması veya mahkemece fesih durumunda, varlıklar mahkeme…

1 ilgili yargı kararı

Madde 16 – Basımevlerinin sorumluluğu

Derneklerin gelir toplamak için kullandığı alındı belgelerini basan basımevlerinin, bu belgelerin seri ve sıra numaralarını ilgili makama bildirme yükümlülüğü vardır.

Madde 17 – Hata ve noksanlıkların giderilmesi

Derneklerin iş ve işlemlerinde yasalara veya yönetmeliklere aykırı olup suç teşkil etmeyen hata ve noksanlıklar, mülkî idare amirinin yazılı talebiyle düzeltilmelidir. Söz konusu eksikliklerin otuz gün içerisinde…

Madde 18 – Yargılama usulü

Bu Kanun kapsamındaki uyuşmazlıkların hukuk mahkemelerinde görülmesi durumunda basit yargılama usulü uygulanır. Maddenin ikinci fıkrası 5728 sayılı Kanun tarafından yürürlükten kaldırılmıştır.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Madde 19 – Beyanname verme yükümlülüğü ve denetim

Dernekler, yıllık faaliyetlerini ve mali sonuçlarını içeren beyannameleri her yıl Nisan ayı sonuna kadar mülkî idare amirliğine teslim etmekle yükümlüdür. Bakanlık veya mülkî idare amirliklerince gerçekleştirilen…

2 ilgili yargı kararı

Madde 20 – Kolluk kuvvetlerinin yetkisi

Kamu düzeninin korunması veya suçların önlenmesi amacıyla, hakim kararı ya da acil durumlarda mülki idare amirinin yazılı emri olmadan kolluk kuvvetleri derneklerle eklentilerine giremez, arama yapamaz ve eşyaya el…

Madde 21 – Yurt dışı yardımlar

Derneklerin yurt dışından yardım almaları veya yurt dışına yardım göndermeleri durumunda, bu işlemleri önceden mülki idare amirliğine bildirmeleri gerekmektedir. Yurt dışından alınan nakdi yardımların bankalar…

Madde 22 – Taşınmaz mal edinme

Derneklerin taşınmaz mal satın alabilmeleri veya mevcut olanları satabilmeleri için genel kuruldan yetki almaları ve yönetim kurulu kararı çıkarmaları gerekir. Satın alınan taşınmazların ise belirlenen süre içerisinde…

Madde 23 – Genel kurul toplantısı ve organlara seçilenler ile üyelerin idareye bildirilmesi

Dernekler, genel kurul sonrası seçilen organ üyeleriyle birlikte yeni katılan veya ayrılan üyelerini belirlenen süreler içinde ilgili dernek birimine bildirmekle yükümlüdür. Dernek organlarındaki ve yerleşim yerindeki…

Madde 24 – Temsilcilik

Dernekler, faaliyetlerini yürütmek için ihtiyaç duydukları yerlerde temsilcilik açabilirler. Bu temsilciliklerin şube veya genel kurullarda temsil yetkileri yoktur ve şubeler kendi başlarına temsilcilik açamazlar.…

Madde 25 – Plâtform oluşturma

Dernekler, yetkili organlarının kararıyla, amaçlarına uygun ve kanunen yasaklanmayan alanlarda diğer dernekler, vakıflar, sendikalar ve benzeri sivil toplum kuruluşlarıyla birlikte platformlar oluşturabilirler. Kurulan…

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Madde 26 – Derneklerin izinle kurabileceği tesisler

Derneklerin, tüzükteki amaçlarını gerçekleştirmek amacıyla eğitim için yurt ve pansiyon ile üyeleri için lokal açması, bu lokallerde alkollü içki kullanılması ve bahsi geçen tesislerin işletilmesi mülkî idare amirinin…

Madde 26/A – Dernek lokallerinin açılması ve işletilmesi

En az bir yıldır faaliyette olan dernekler ile federasyonlar ve konfederasyonlar lokal açabilirken, çocuk derneklerinin lokal açması yasaktır. Lokallerin açılamayacağı yerler sınırlandırılmış olup açılış ve işletiş…

Madde 26/B – Dernek lokallerinin denetimi ve kapatılması

Dernek lokallerinin denetimleri, mülki idare amirince görevlendirilenlerce önceden bildirim yapılmaksızın ve mesai saati şartı aranmadan gerçekleştirilir. Tespit edilen bazı aykırılıklarda lokaller geçici olarak…

Madde 27 – Kamu yararına çalışan dernekler

Kamu yararına çalışan dernekler Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenir ve bu statü için en az bir yıldır faaliyette olma ile topluma fayda sağlama şartı aranır. Bu derneklerin denetim süreçleri, yöneticilerinin görevden…

1 ilgili yargı kararı

Madde 27/A

Türkiye Kızılay Derneği'nin teşkilatlanma yapısını ve yönetim esaslarını belirleyen maddedir. Kurum, uluslararası anlaşmalar ve tüzüğü doğrultusunda yapılandırılır. Tüm iş ve işlemleri kanunlar, tüzüğü ve yönetim…

Madde 28 – Dernek adları

Bazı özel kelimelerin dernek isimlerinde kullanılabilmesi için İçişleri Bakanlığı'nın izninin alınması gerekmektedir.

BEŞİNCİ BÖLÜM

Madde 29 – Bazı ad ve işaretleri kullanma yasağı

Derneklerin, bazı kişi, kurum ve devletlere ait isim ile sembolleri kullanması yasaklanmıştır. Bu yasak; siyasi partiler, sendikalar, dernekler, yabancı ülkeler ve geçmişteki Türk devletlerini kapsamaktadır.

Madde 30 – Kurulması yasak olan dernekler ve yasak faaliyetler

Derneklerin hangi amaçlarla kurulabileceğini ve hangi faaliyetlerinin yasak olduğunu belirleyen maddedir. Dernekler tüzükteki amaçlarının dışına çıkamaz, yasadışı hedeflerle kurulamaz ve askerlik ile güvenlik…

Madde 30/A – Görevden uzaklaştırma ve faaliyetten geçici alıkoyma (Mülga)

Madde 31 – Kayıt ve yazışma dili

Derneklerin tuttukları defterlerde, kayıtlarda ve resmi kurumlarla yaptıkları yazışmalarda Türkçe kullanması zorunludur.

ALTINCI BÖLÜM

Madde 32 – Ceza hükümleri

Bu madde, Dernekler Kanunu hükümlerine aykırı davranan kişi ve dernek yöneticilerine uygulanacak idari para cezalarını, adli para cezalarını ve hapis cezalarını belirlemektedir. İhlallerin niteliğine göre yaptırımlar…

1 ilgili yargı kararı

Madde 33 – Cezaların uygulanması

Çocuk derneklerine cezalar, yazılı uyarıya rağmen kural ihlalinin tekrarlanması durumunda uygulanır. Ayrıca bu kanundaki idari yaptırımlar konusunda yerel mülki amirin yetkili olduğu ve madde 32'deki yönetici tanımının…

YEDİNCİ BÖLÜM

Madde 34 – Cemiyetler ve Dernekler kanunlarına yapılan atıflar

Diğer kanunlardaki eski Cemiyetler ve Dernekler kanunlarına yapılan atıflar, artık bu Kanun'a veya ilgili maddelerine yapılmış sayılır. Bu Kanun'da karşılığı olmayan durumlar için Türk Medeni Kanunu'nun ilgili…

Madde 35 – Kanunun meslekî kuruluşlara uygulanacak hükümleri

Dernekler Kanunu'nun 19, 20, 23, 26, 28, 29, 30 ve 31 inci maddeleri, kendi özel kanunlarında hüküm bulunmadığı takdirde bazı mesleki kuruluşlar ve sendikalar için de geçerlidir. Bu uygulama, söz konusu maddelerin ceza…

Madde 36 – Uygulanacak hükümler

Bu Kanun ve ilgili ceza hükümleri; dernek şubelerine, dernek ve vakıfların üst kuruluşlarına, yurt dışındaki kâr amacı gütmeyen kuruluşların Türkiye'deki şube veya temsilciliklerine ve bunların faaliyet izinlerine…

Madde 37 – Yönetmelik

Bu madde, Kanun gereğince çıkarılması gereken yönetmelikleri hangi bakanlıkların hazırlayacağını ve yayınlanma süresini belirler. Yeni yönetmelikler yürürlüğe girene kadar, mevcut yönetmeliklerin Kanuna aykırı olmayan…

Madde 38 – Değiştirilen ve yürürlükten kaldırılan hükümler

Bu madde, yeni düzenlemenin yürürlüğe girmesiyle birlikte diğer bazı kanunlarda yapılan değişiklikleri ve hangi hükümlerin kaldırıldığını belirlemektedir. Özellikle 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'ndaki bazı ifadeler ve…

Madde Ek 1 (Mülga)

Madde Ek 2 – Derneklerin kayıtlarının tutulması ve işlemlerin elektronik ortamda yapılması

Derneklerin ve uluslararası nitelikteki teşekküllerin kayıtlarının nasıl tutulduğu ve bu işlemlerin elektronik ortamda yapılabileceği düzenlenmiştir. Kayıtların tutulmasından İçişleri Bakanlığı ve mülki idare…

Madde Geçici 1 – Üyeliği devam edenlerin bildirilmesi

Derneklerin, üyeliği devam eden kişilerin ad, soyad, doğum tarihi ve kimlik numaralarını merkezin bulunduğu dernek birimine bildirmesi gerekir. Bu bildirimin, maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altı ay içinde…

Madde 39 – Yürürlük

Bu Kanun, yayımlandığı tarih itibarıyla yürürlüğe girmiştir.

Madde 40 – Yürütme

Bu kanun hükümlerinin yürütülmesi yetkisinin Bakanlar Kurulu'nda olduğu belirtilmiştir.