mevzuatuzmani.net — Hukuki Bilginin Güvenilir Adresi
  1. Ana sayfa
  2. Kanun
  3. 5395 sayılı Kanun

5395 sayılı ÇOCUK KORUMA KANUNU

Kanun · Resmî Gazete 15 Temmuz 2005, sayı 25876

mevzuat.gov.tr ↗

Bu özet yapay zeka ile üretilmiştir; hukuki görüş değildir. Bağlayıcı olan tam metindir.

BİRİNCİ BÖLÜM – Amaç, Kapsam, Tanımlar ve Temel İlkeler

Madde 1 – Amaç

Bu Kanun, korunmaya ihtiyaç duyan veya adli süreçte yer alan çocukların korunması ile hak ve esenliklerinin güvence altına alınmasına yönelik usul ve esasları belirler.

Madde 2 – Kapsam

Bu Kanun; korunma ihtiyacı olan ve adli süreçteki çocuklar için uygulanacak tedbirlerin usulleri ile çocuk mahkemelerinin kuruluşu, görevi ve yetkisine dair hükümleri kapsamaktadır.

Madde 3 – Tanımlar

Bu madde, Kanunun uygulanmasında kullanılan temel kavramların tanımlarını yapmaktadır. Metinde; çocuk, korunmaya muhtaç veya adli süreçteki çocuk, yetkili mahkemeler, çocuk hâkimi, kurumlar ve sosyal çalışma…

1 ilgili yargı kararı

Madde 4 – Temel ilkeler

Bu madde, Çocuk Koruma Kanunu'nun uygulanmasında çocuğun haklarını korumak için uyulması gereken temel ilkeleri belirler. Süreçlerde çocuğun yüksek yararı, eğitimi ve insan haklarına dayalı hızlı bir usul izlenmesi…

İKİNCİ BÖLÜM – Koruyucu ve Destekleyici Tedbirler

Madde 5 – Koruyucu ve destekleyici tedbirler

Çocukların öncelikle kendi aile ortamlarında korunması amacıyla uygulanan danışmanlık, eğitim, bakım, sağlık ve barınma tedbirlerini düzenleyen maddedir. Bu kapsamda çocukların gelişim süreçleri desteklenir ve ihtiyaç…

1 ilgili yargı kararı

Madde 5/A – Yönlendirme tedbirleri

Ceza sorumluluğu bulunmayan ve adli süreci devam eden çocuklar için uygulanan özel güvenlik tedbirleridir. Bu kapsamda; sosyal hizmetler, dijital riskler, kitap ve kütüphane kullanımı, çevre temizliği ve…

Madde 6 – Kuruma başvuru

Korunma ihtiyacı olan çocukların durumunun belirlenen kurumlar tarafından Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumuna bildirilmesi zorunludur. Çocuklar ve onlar hakkında sorumlu olan kişiler de koruma amacıyla bu…

Madde 7 – Koruyucu ve destekleyici tedbir kararı alınması

Çocuklar için koruyucu ve destekleyici tedbir kararları; aile üyeleri, ilgili kurumlar, Cumhuriyet savcısı veya çocuk hâkimi tarafından alınabilir. Hâkim, çocuğun gelişimi doğrultusunda tedbirleri değiştirebilir,…

Madde 8 – Tedbirlerde yetki

Koruma ihtiyacı olan çocuklar için koruyucu ve destekleyici tedbirlerin hangi hakim tarafından alınacağını ve bu tedbirlerin nasıl denetleneceğini belirler. Hakim, belirli kişilerin talebi üzerine veya kendiliğinden…

Madde 9 – Acil korunma kararı alınması

Derhâl korunma altına alınması gereken çocukların bakım süreçlerini ve bu konudaki yargısal onay mekanizmalarını düzenler. Genel süreçlerin yanı sıra, ciddi sağlık sorunu bulunan çocuklar için daha hızlı işleyen özel…

Madde 10 – Bakım ve barınma kararlarının yerine getirilmesi

Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu, önüne gelen olaylarda gerekli önlemleri hemen alır ve çocuğu resmî veya özel kuruluşlara yerleştirir.

Madde 11 – Çocuklara özgü güvenlik tedbiri

Hakkında adli süreç yürütülen ancak ceza sorumluluğu bulunmayan çocuklar için bu kanundaki koruyucu ve destekleyici tedbirler, çocuklara özgü güvenlik tedbiri olarak kabul edilir.

Madde 12 – Akıl hastalığı

Adli süreçte yer alan ve Türk Ceza Kanunu'nun 31. maddesinin birinci ve ikinci fıkrası kapsamında akıl hastası sayılan çocuklar hakkında çocuklara özgü güvenlik tedbirleri uygulanır.

Madde 13 – Tedbir kararlarında usûl

Korunma ihtiyacı olan veya ceza sorumluluğu olmaksızın hakkında adli süreç yürütülen çocuklar için tedbir kararları, kural olarak duruşma yapılmadan verilir; ancak hakim gerekli gördüğünde duruşma yapabilir. Karar…

Madde 14 – Kanun yolu

Çocuk hâkimi tarafından verilen tedbir kararlarına karşı itiraz edilebilmektedir. İtiraz işlemi, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu hükümleri uyarınca en yakın çocuk mahkemesine yapılır.

BİRİNCİ BÖLÜM – Soruşturma

Madde 15 – Soruşturma

Adli süreçteki çocuklar hakkındaki soruşturmalar, çocuk bürosunda görevli Cumhuriyet savcısı tarafından bizzat yürütülür. İşlemler sırasında çocuğun yanında sosyal çalışma görevlisi bulunabilir ve gerekirse çocuk…

1 ilgili yargı kararı

Madde 16 – Çocuğun gözaltında tutulması

Gözaltına alınan çocukların tutulacağı yerlere ilişkin düzenlemedir. Çocukların öncelikle kolluktaki çocuk birimlerinde, bu birimin olmadığı yerlerde ise yetişkinlerden ayrı yerlerde tutulması gerekir.

Madde 17 – İştirak hâlinde işlenen suçlar

Çocukların yetişkinlerle birlikte suç işledikleri durumlarda, soruşturma ve kovuşturma süreçleri kural olarak ayrı yürütülür. Mahkeme gerek duyarsa çocuğun yargılamasını yetişkinin davası sonuçlanana kadar bekletebilir…

Madde 18 – Çocuğun nakli

Çocuklara zincir, kelepçe ve benzeri aletlerin takılması yasaktır. Ancak zorunlu durumlarda; çocuğun kaçmasını veya kendisinin ya da başkalarının hayati ve bedensel bütünlüğünün tehlikeye girmesini önlemek amacıyla…

Madde 19 – Kamu davasının açılmasının ertelenmesi

Çocukların yüklendiği suçlarda, Ceza Muhakemesi Kanunu'ndaki şartlar mevcutsa kamu davasının açılması ertelenebilir. Bu kişilere uygulanan erteleme süresi üç yıldır. On beş yaşını doldurmamış çocuklar için belirli…

Madde 20 – Adlî kontrol

Soruşturma veya kovuşturma aşamasındaki çocuklar hakkında, Ceza Muhakemesi Kanununun 109 uncu maddesindeki önlemlere ek olarak belirli alanlara çıkmama veya kişilerle ilişki kurmama gibi adli kontrol tedbirlerine karar…

Madde 21 – Tutuklama yasağı

Onbeş yaşını doldurmamış çocuklar, üst sınırı beş yılı aşmayan hapis cezası gerektiren eylemleri nedeniyle tutuklanamazlar.

İKİNCİ BÖLÜM – Kovuşturma

Madde 22 – Duruşma

Duruşmalara katılabilecek kişileri ve çocuğun duruşmadaki durumuna ilişkin usulleri belirler. Hakime, çocuğun yanında sosyal çalışma görevlisi bulundurma veya çocuğun menfaati için onu salondan çıkarma yetkisi verir.

Madde 23 – Hükmün açıklanmasının geri bırakılması

Çocukların yargılanması sonucunda, gerekli şartlar oluşmuşsa mahkeme hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verebilir. Bu durumda çocuklara yönelik belirli yönlendirme tedbirleri uygulanabilir ve bazı…

1 ilgili yargı kararı

Madde 24 – Uzlaşma

Ceza Muhakemesi Kanunu'nda yer alan uzlaşmaya dair düzenlemelerin, adli süreç içerisinde olan çocuklar için de geçerli olduğu belirtilmiştir.

BİRİNCİ BÖLÜM – Mahkemelerin Kuruluş, Görev ve Yetkisi

Madde 25 – Mahkemelerin kuruluşu

Çocuk mahkemelerinin tek hâkimle çalıştığı, her il merkezinde ve uygun görülen bazı ilçelerde kurulabildiği düzenlenmiştir. Çocuk ağır ceza mahkemelerinin ise bir başkan ve üyelerden oluştuğu ve belirli kriterlerle…

Madde 26 – Mahkemelerin görevi

Çocuklar hakkında açılan kamu davalarına bakacak yetkili mahkemelerin görev dağılımını belirleyen maddedir. Suçun niteliğine göre davalar çocuk mahkemelerinde veya çocuk ağır ceza mahkemelerinde görülür. Ayrıca…

Madde 27 – Mahkemelerin yargı çevresi

Bu madde, çocuk mahkemeleri ile çocuk ağır ceza mahkemelerinin görev yapacağı bölgelerin (yargı çevrelerinin) nasıl belirleneceğini düzenler. Ayrıca bu yetki alanlarının değiştirilme sürecini tanımlar.

Madde 28 – Hâkimlerin atanmaları

Çocuk mahkemelerine yapılacak hâkim ve Cumhuriyet savcısı atamalarının şartlarını ve usulünü düzenleyen maddedir. Atamaların Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu tarafından yapılması öngörülmüştür. Geçici…

İKİNCİ BÖLÜM – Cumhuriyet Savcılığı ve Kolluk

Madde 29 – Cumhuriyet savcılığı çocuk bürosu

Cumhuriyet başsavcılıklarda bir çocuk bürosu kurulur. Bu büroda görev yapacak Cumhuriyet savcıları, Cumhuriyet başsavcısı tarafından gerekli niteliklere sahip kişiler arasından seçilir.

Madde 30 – Çocuk bürosunun görevleri

Çocuk bürosunun temel görevleri arasında adli süreçteki çocuklar için soruşturma yürütmek, gerekli tedbirlerin hızla alınmasını sağlamak ve destek ihtiyacı olan çocukların gereksinimlerinin karşılanması için ilgili…

Madde 31 – Kolluğun çocuk birimi

Çocuklarla ilgili emniyet görevlerinin öncelikli olarak kolluğun çocuk birimlerince yürütülmesi düzenlenmiştir. Maddede bu birimlerin bildirim yükümlülükleri, personelin alması gereken eğitimler, çocuğun refakatçi…

Madde 32 – Görevlilerin eğitimleri

Mahkemelerde görev yapan hâkim, savcı, sosyal çalışma görevlisi ve denetim görevlilerinin adaylık dönemlerinde çocuk hukuku, sosyal hizmet ve psikoloji gibi konularda eğitim almaları sağlanır. Bu personelin görev…

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM – Sosyal İnceleme

Madde 33 – Sosyal çalışma görevlileri

Mahkemelerde görevlendirilmek üzere Adalet Bakanlığı tarafından belirli eğitim kriterlerini taşıyan sosyal çalışma görevlileri atanır. Bu görevlilerin bir kısmına maaşlarının belli bir oranı kadar ek ödeme yapılırken,…

1 ilgili yargı kararı

Madde 34 – Sosyal çalışma görevlilerinin görevleri

Bu madde, sosyal çalışma görevlilerinin çocuklarla ilgili yürütülecek süreçlerdeki görevlerini ve haklarını düzenler. Görevlilerin sosyal inceleme yapması, adli işlemlere katılması ve ilgili kişilerden bilgi alması…

1 ilgili yargı kararı

Madde 35 – Sosyal inceleme

Mahkemeler, çocuk hâkimleri veya Cumhuriyet savcıları, ihtiyaca göre çocuğun kişisel özelliklerini ve sosyal çevresini belirlemek amacıyla sosyal inceleme yaptırabilir. Bu incelemeyle hazırlanan raporlar, çocuğun…

1 ilgili yargı kararı

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM – Denetim

Madde 36 – Denetim altına alma kararı

Koruyucu ve destekleyici tedbir kararı verilen, kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı onanan veya hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilen çocuklar için denetim altına alma kararı verilebilir.

Madde 37 – Denetim görevlisinin görevlendirilmesi

Denetim altına alınan çocuklar için denetimli serbestlik ve yardım merkezi şube müdürlüğünce bir denetim görevlisi belirlenir. Korunma ihtiyacı olanlar, suç tarihinde 12 yaşını bitirmemiş olanlar veya ailesine teslim…

Madde 38 – Denetim görevlisinin görevleri

Denetim görevlisinin; çocuğun eğitime, iş hayatına ve sosyal çevreye uyumuna destek olması, ona rehberlik etmesi ve yaşam koşullarını yerinde inceleyerek gelişimini izlemesi düzenlenmiştir. Görevli kişi, sürecin…

Madde 39 – Denetim plânı ve raporu

Çocuğa uygulanacak denetim yöntemi, görevlendirmeyi izleyen on gün içinde hazırlanan bir plân ile belirlenir. Mahkeme veya çocuk hâkimi tarafından onaylanan bu plân derhal uygulamaya konulur. Denetim görevlisi, sürecin…

Madde 40 – Denetimin sona ermesi

Denetim, karar ile belirlenen sürenin tamamlanmasıyla sona erer. Ancak beklenen yarar sağlandığında süre dolmadan da kaldırılabilir. Ayrıca çocuğun başka bir suç sebebiyle tutuklanması veya cezasının infazına…

Madde 41 – Sosyal inceleme ve denetim raporları hakkında bilgi edinme

Sosyal inceleme raporu ile denetim planı ve raporunun örneklerini çocuğun avukatı veya yasal temsilcisi ilgili makamlardan alabilir ve çocuğa rapor içeriği hakkında bilgi verilir. Çocuğun yararına aykırı olduğu…

Madde 41/A – Görevli ve yetkili birim

Aile mahkemelerinin çocuk teslimi ve çocukla kişisel ilişki kurulmasına dair kararları, çocuğun üstün yararı gözetilerek Adalet Bakanlığı bünyesindeki adli destek ve mağdur hizmetleri müdürlüklerince uygulanır.…

Madde 41/B – Çocuk teslimine dair ilam veya tedbir kararlarının yerine getirilmesi

Çocuk teslimine ilişkin mahkeme kararları veya tedbirlerin gönüllü olarak yerine getirilmemesi durumunda uygulanacak prosedürler düzenlenmiştir. Hak sahibinin başvurusuyla müdürlük, yükümlü ile iletişime geçer ve…

Madde 41/C – Çocukla kişisel ilişki kurulmasına dair ilam veya tedbir kararlarının yerine getirilmesi

Çocukla kişisel ilişki kurulmasına dair mahkeme veya tedbir kararlarının rıza ile yerine getirilmediği hallerde, müdürlük aracılığıyla yürütülecek teslim sürecini düzenler. Tarafların teslim yükümlülüklerini yerine…

Madde 41/D – Teslim mekânları

Çocuk teslimi ve çocukla kişisel ilişki kurulmasına dair karar ve tedbirlerin uygulanması, müdürlükçe belirlenen teslim mekânlarında yapılır. Bu mekânların oluşturulması ve hizmetin yürütülmesi için kamu kurumları,…

Madde 41/E – Şikâyet ve itiraz

Çocuk teslimi ve çocukla kişisel ilişki kurulmasına dair müdürlük tarafından yapılan işlem ve verilere karşı, öğrenme veya tebliğ tarihinden itibaren bir hafta içinde aile mahkemesine şikâyette bulunulabilir (1.…

Madde 41/F – Çocuk teslimi ve çocukla kişisel ilişki kurulmasına dair ilam veya tedbir kararlarının yerine getirilmesine muhalefet

Çocuk teslimi veya kişisel ilişki kurulmasına yönelik mahkeme kararları ve teslim emirlerini uygulamayanların veya engelleyenlerin disiplin hapsi ile cezalandırılmasını düzenler. Şikâyet süreçlerinin yönetimi ve…

Madde 41/G – İçeriğin çıkarılması veya erişimin engellenmesi

Çocuk teslimi veya çocukla kişisel ilişki kurulması sırasında kaydedilen ses ve görüntülerin internette paylaşılması sonucu kişilik hakları ihlal edilenler, bu içeriklerin çıkarılmasını veya erişimin engellenmesini…

Madde 41/H – Giderlerin karşılanması

Çocuk teslimi ve çocukla kişisel ilişki kurulmasına yönelik kararların uygulanması sırasında alınan tüm harçlar kaldırılmıştır. Avukatlık ücreti dışındaki tüm masraflar Adalet Bakanlığı tarafından karşılanır ve görev…

Madde 41/İ – Yönetmelik

Bu kısmın uygulanmasına yönelik usul ve esaslar, Adalet Bakanlığı tarafından hazırlanacak olan bir yönetmelik ile belirlenecektir.

Madde 42 – Uygulanacak hükümler

Bu Kanunda düzenleme bulunmayan durumlar için hangi diğer kanunların uygulanacağı belirlenmiştir. Genel eksikliklerin giderilmesi için çeşitli temel kanunlara, denetimle ilgili eksiklikler için ise özel bir kanuna…

Madde 43 – Çocuğun giderleri

Çocuklar için verilen koruyucu ve destekleyici tedbir kararlarının masrafları devlet tarafından karşılanır ve ödenecek tutar mahkeme tarafından belirlenir. Eğer çocuğa bakmakla yükümlü olan kişinin maddi durumu…

Madde 44 – Kamu görevlisi

Çocuk Koruma Kanunu kapsamındaki görevleriyle ilgili olarak kamu görevlileri hakkında 4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanun hükümleri uygulanmaz.

Madde 45 – Kurumlar

Kanunda yer alan koruyucu ve destekleyici tedbirlerin hangi kurumlar tarafından uygulanacağını, bu kurumların nasıl koordine edileceğini ve tedbir kararlarına uyulmamasının sonuçlarını belirler.

Madde 46 – Kadrolar

Çocuk Koruma Kanunu uyarınca kurulacak olan mahkemelerin kuruluşu ve çalışması için gerekli personelin kadrolarının sağlanacağı düzenlenmiştir.

Madde 47 – Yönetmelik

Kanunun uygulanmasına dair yöntemlerin hangi kurumlar tarafından belirleneceğini ve hazırlık süresini düzenler. Uygulama esaslarının belli maddeleri için ortak çalışma, diğerleri için ise Adalet Bakanlığı yetkili…

Madde 48 – Yürürlükten kaldırılan hükümler

7.11.1979 tarihli ve 2253 sayılı Çocuk Mahkemelerinin Kuruluşu, Görev ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun yürürlükten kaldırılmıştır. Mevzuatta bu eski kanuna yapılan tüm göndermeler, artık mevcut olan bu Kanunun…

Madde Ek 1 – Çalıştırma yasağı

Belirli ağır suçlardan dolayı kesinleşmiş mahkûmiyeti olan kişilerin, çocukların yoğun bulunduğu iş yerlerini işletmesi veya bu yerlerde çalışması yasaktır. Yasak kapsamında olanlara işletme izni verilmez ve mevcut…

Madde Geçici 1

Bu madde, Çocuk Koruma Kanunu'nun yürürlüğe girişiyle birlikte devam eden dava ve işlerin nasıl yönetileceğini, çocuk mahkemelerinin henüz kurulmadığı yerlerdeki yetkileri ve kamu kurumlarının alması gereken…

Madde Geçici 2

Bu madde, Çocuk Koruma Kanunu'nun Dördüncü Kısmı'nın uygulama sürecini, geçiş aşamalarını ve mali hükümlerini düzenlemektedir. Çocuk teslimi ve kişisel ilişki kurulması süreçlerinin nasıl yürütüleceği, eski dosyaların…

Madde 49 – Yürürlük

Bu madde, Çocuk Koruma Kanunu'nun farklı hükümlerinin hangi tarihlerde yürürlüğe gireceğini belirlemektedir. Bazı düzenlemeler yayım tarihinde, bazıları ise belirli süreler geçtikten sonra uygulanmaya başlar.

Madde 50 – Yürütme

Bu Kanunda yer alan hükümlerin yürütülmesi Bakanlar Kurulu tarafından gerçekleştirilir.