mevzuatuzmani.net — Hukuki Bilginin Güvenilir Adresi
  1. Ana sayfa
  2. Kanun
  3. 5403 sayılı Kanun

5403 sayılı TOPRAK KORUMA VE ARAZİ KULLANIMI KANUNU

Kanun · Resmî Gazete 19 Temmuz 2005, sayı 25880

mevzuat.gov.tr ↗

Bu özet yapay zeka ile üretilmiştir; hukuki görüş değildir. Bağlayıcı olan tam metindir.

BİRİNCİ BÖLÜM – Amaç, Kapsam ve Tanımlar

Madde 1 – Amaç

Bu kanun, toprağın korunması ve geliştirilmesi ile tarım arazilerinin sınıflandırılmasını amaçlar. Ayrıca tarımsal arazilerin belirli büyüklüklerde tutularak bölünmesinin önlenmesini ve bu alanların çevreci,…

3 ilgili yargı kararı

Madde 2 – Kapsam

Bu Kanun, arazi ve toprak kaynaklarının bilimsel esaslara göre sınıflandırılmasını ve tarımsal arazilerin asgari büyüklüklerinin belirlenerek bölünmelerinin önlenmesini düzenler. Ayrıca, arazi kullanım planlarının…

Madde 3 – Tanımlar

Bu madde, kanun kapsamında kullanılan temel terimlerin anlamlarını açıklamaktadır. Metinde özellikle toprak, çeşitli tarım arazisi türleri, arazi planlama yöntemleri ve tarımsal amaçlı yapılar tanımlanmıştır.

İKİNCİ BÖLÜM – Arazi Mülkiyet Hakkının Kullanımı ve Toprak Koruma Kurulu

Madde 4 – Arazi mülkiyet hakkının kullanım esası

Kamuya, Hazineye, gerçek veya tüzel kişilere ait arazileri kullananların; toprağın bitkisel üretim, endüstriyel, sosyo-ekonomik ve ekolojik işlevlerinin engellenmemesini sağlamak amacıyla bu Kanunda belirtilen…

Madde 5 – Toprak Koruma Kurulu

Her ilde Vali başkanlığında, çeşitli kamu kurumları, üniversiteler, Maliye Bakanlığı temsilcisi, meslek kuruluşları ve sivil toplum örgütlerinin katılımıyla bir Toprak Koruma Kurulu oluşturulur. Gündemdeki arazilerin…

Madde 6 – Kurulun görevleri

Bu madde, Kurul'un toprak koruma ve arazi kullanımı konusundaki temel sorumluluklarını düzenlemektedir. Kurul; arazilerin korunması, planların uygulanması, farklı ölçekteki planların uyumu ve ilgili başvuruların…

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM – Toprak ve Arazi Varlığının Belirlenmesi

Madde 7 – Toprak ve arazi varlığının belirlenmesine ilişkin esaslar

Bakanlık, toprak koruma ve kullanımı için gerekli arazi sınıflamalarını ve haritaları kendisi yapar veya yaptırır. Bu işlemlerin nasıl yürütüleceği ve verilerin nasıl paylaşılacağı Bakanlığın belirleyeceği bir…

Madde 8 – Tarım arazilerinin sınıflandırılması, asgari tarımsal arazi büyüklüklerinin belirlenmesi

Tarım arazileri, Bakanlık tarafından özelliklerine göre sınıflandırılır ve bölgesel kriterlere göre asgari büyüklükleri belirlenir. Belirli boyutların altındaki arazilerin bölünmesi, hisselendirilmesi veya pay…

Madde 8/A – Yeter gelirli tarımsal arazi büyüklüğü

İl ve ilçelerin yeter gelirli tarımsal arazi büyüklükleri, Kanuna ekli (1) sayılı listede belirlenmiştir. Tarım arazileri bu listedeki büyüklüklerin altında bölünemez ve bu durum Bakanlıkça tapu müdürlüğüne…

Madde 8/B – Mirasa konu tarımsal araziler ile tarımsal arazilerin devri

Miras kalan tarımsal arazilerde temel kural mülkiyetin devredilmesidir. Mirasçıların anlaştığı hallerde devir süreçlerinin belirli bir süre içinde tamamlanması gerekir. Bazı arazi düzenleme ve mülkiyet değişiklikleri…

Madde 8/C – Devrin yapılacağı mirasçı

Tarımsal arazi ve yeter gelirli tarımsal arazi mülkiyeti hakkında mirasçıların kendi aralarında yapabileceği devir anlaşmalarını ve anlaşmazlık durumunda sulh hukuk mahkemesince uygulanacak devir usullerini düzenler.…

Madde 8/Ç – İhbar yükümlülüğü ve mahkeme tarafından devir yapılması

Tarımsal arazi mülkiyetinin belirlenen sürede devredilmediği tespit edilirse, kamu veya finans kurumları durumu Bakanlığa bildirir. Bakanlığın tanıdığı üç aylık süre içinde de devir yapılmazsa, taşınmazın uygun…

Madde 8/D – Diğer mirasçıların paylarının ödenmesi

Sulh hukuk hâkimi, mülkiyetin devrini uygun bulduğu mirasçıya, diğer mirasçıların paylarını mahkeme veznesine yatırması için başlangıçta altı ay ve talep edilmesi hâlinde ek altı ay süre verir. Belirlenen sürelerde…

Madde 8/E – Taşınırların devri

Yeter gelirli tarımsal araziyi devralan kişiler, bu araziler için gereken araç, gereç ve hayvanların gerçek değerleri üzerinden kendilerine devredilmesini isteyebilir. Ayrıca, belli şartlarla mirasçılar arasında…

Madde 8/F – Ölüme bağlı tasarruf ile düzenleme

Yeter gelirli tarımsal arazinin devrini isteyen ve buna uygun olan tek mirasçının bu hakkı, vasiyetname gibi ölüme bağlı işlemlerle engellenemez. Ancak mirastan çıkarma, yoksunluk ve feragat durumları geçerliliğini…

Madde 8/G – Yeter gelirli tarımsal arazi yönetiminin tedbiren verilmesi

Ayırt etme gücü olmayan küçük mirasçıların bulunduğu durumlarda hakim, dava bitene kadar yeter gelirli tarımsal arazilerin yönetimini uygun bulduğu bir mirasçıya veya üçüncü bir kişiye geçici olarak verebilir. Bu süre…

Madde 8/Ğ – Denkleştirme

Kendisine yeter gelirli tarımsal arazi devredilen mirasçının diğer mirasçılara ödeyeceği bedel ile miras bırakanın borcu nedeniyle arazi üzerindeki rehin alacakları birbirine sayılır. Eğer işlem sonucunda bir tutar…

Madde 8/H – Yan sınai işletme

Yeter gelirli tarımsal arazilere bağlı yan sınai işletmelerin miras paylaşımındaki durumunu belirler. Bu işletmeler ve araziler kural olarak ehil görülen mirasçıya gerçek değeri üzerinden devredilir; ancak anlaşmazlık…

Madde 8/I – İstisnalar ve muafiyetler

Belirli şartlarla kurulan limited şirketler ile tarım arazilerinin belirli durumlarda devrini gerçekleştiren kişiler için harç ve vergi muafiyetleri tanımlanmıştır. Ayrıca bazı limited şirket kurulumlarında Türk…

Madde 8/İ – Önalım hakkı

Aile malları ortaklığı veya kazanç paylı aile malları ortaklığı kurulu olan yerlerde, ortaklardan birinin payını üçüncü bir kişiye satması durumunda diğer ortaklara önalım hakkı tanınmıştır. Bu hakkın kullanımı…

Madde 8/J – Sona erme ve tasfiye

8/C maddesinin birinci fıkrasına göre kurulan aile malları ortaklıkları, kazanç paylı aile malları ortaklıkları veya limited şirketlerin sona ermeleri ve tasfiye olmaları durumunda, sahip oldukları tarımsal arazilerin…

Madde 8/K – Tarımsal arazi edindirme iş ve işlemleri

Bakanlık, tarım arazilerinin verimini artırmak için değer tespiti, kredi desteği ve kiralama işlemleri gibi konularda düzenlemeler yapar. Mülkiyeti gerçek veya tüzel kişilere ait olup üst üste iki yıl işlenmeyen…

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM – Toprakların Korunması ve Arazi Kullanımı

Madde 9 – Toprakların korunması

Arazi kullanımını gerektiren her türlü girişim ve yatırım sırasında toprakların korunması ve kayıpların önlenmesi; arazi kullanım planları, tarımsal amaçlı arazi kullanım plan ve projeleri ile toprak koruma…

Madde 10 – Arazi kullanım plânlarının yapılması

Arazi kullanım planları; su potansiyeli, toprak veri tabanı ve sürdürülebilir kalkınma ilkeleri gözetilerek Bakanlık tarafından veya valiliklerce hazırlanır. Bu planlar; tarım, mera, orman, yerleşim ve altyapı gibi…

Madde 11 – Tarımsal amaçlı arazi kullanım plân ve projelerinin hazırlanması

Valilikler, toprak kalitesini koruyup üretimi sürdürmek için en az bir ziraat mühendisi sorumluluğunda tarımsal arazi kullanım planları hazırlar veya hazırlatır. Bu planlar oluşturulurken çiftçilerin ve arazi…

Madde 12 – Toprak koruma projelerinin hazırlanması

Temel ilke toprağın bulunduğu yerde doğal fonksiyonlarıyla korunmasıdır. İmar planı bulunmayan yerlerde kazı veya dolgu nedeniyle toprak kaybı oluşursa arazi kullanıcıları, doğal afetler nedeniyle olursa valilikler…

Madde 13 – Tarım arazilerinin amaç dışı kullanımı

Mutlak, özel ürün, dikili ve sulu tarım arazileri kural olarak tarım dışı amaçla kullanılamaz; ancak belirlenen istisnai durumlarda Bakanlık veya yetkilendirdiği valilikler tarafından izin verilebilir. Diğer türdeki…

19 ilgili yargı kararı

Madde 14 – Tarımsal potansiyeli yüksek büyük ovaların belirlenmesi ve korunması

Tarımsal potansiyeli yüksek olan ancak toprak kaybı riski taşıyan ovalar, Cumhurbaşkanı kararıyla 'büyük ova koruma alanı' olarak ilan edilir. Bu bölgelerdeki arazilerin amacı dışında kullanılması yasaktır ancak…

3 ilgili yargı kararı

Madde 15 – Erozyona duyarlı alanların belirlenmesi ve korunması

Toprak kaybını ve millenmeyi önlemek amacıyla erozyona duyarlı alanlar Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenir. Bu alanların kullanım planları ve altyapı projeleri, ilgili kamu kuruluşları tarafından havza bazında…

Madde 16 – Toprak kirliliğinin izlenmesi ve önlenmesi

Valilikler, tarımsal veya tarım dışı faaliyetler nedeniyle oluşan toprak kirliliğinin takibi ve giderilmesi için önlemler alır. Toprağı kirleten kişilere karşı 2872 sayılı Çevre Kanunu hükümleri uygulanır.

Madde 17 – Arazi toplulaştırması ve dağıtımı (Mülga)

2 ilgili yargı kararı

BEŞİNCİ BÖLÜM – Özendirme, Denetim, Yaptırımlar, Gelir ve Giderler

Madde 18 – Özendirme

Toprağın korunması, verimliliğinin artırılması, ıslahı ve doğru kullanımı amacıyla projeye dayalı yatırım yapan ve modern teknikleri uygulayan üreticilere tarımsal desteklerde öncelik tanınır. Ayrıca bu kişilerin…

Madde 19 – Denetim

Bu madde, toprak koruma ve arazi kullanımı kapsamındaki denetimlerin kimler tarafından nasıl yürütüleceğini düzenler. Denetimlerdeki usuller, raporlama süreleri ve ihbar mekanizmaları belirlenmiştir. Ayrıca, tespit…

Madde 20 – Tarımsal amaçlı arazi kullanım plan ve projelerine aykırılık durumunda uygulanacak cezalar ve yükümlülükler

Tarımsal amaçlı arazi kullanımı sırasında onaylı plan ve projelere uyulması zorunludur. Bu kurallara aykırı davrananlara para cezası uygulanır, yapıların yıkımı gerçekleştirilir ve arazi yeniden üretim haline getirilir.

1 ilgili yargı kararı

Madde 21 – Tarım arazilerinin amacı dışında kullanılmasına ve toprak koruma projelerine uyulmamasına ilişkin cezalar ve yükümlülükler

Tarım arazilerinin izinsiz kullanımı veya toprak koruma projelerine uyulmaması durumunda uygulanacak idari ve adli yaptırımları düzenler. Metin; izinsiz yapılar için para cezaları, yıkım süreçleri, alt yapı…

3 ilgili yargı kararı

Madde 22 – İdarî cezalara itiraz ve para cezalarının tahsili

Bu madde, kanun kapsamındaki idari cezaların hangi makam tarafından verileceğini belirlemektedir. Buna göre, söz konusu cezalar mahallî mülkî amir tarafından verilir.

1 ilgili yargı kararı

Madde 23 – Gelir ve giderler

Bu Kanun kapsamında elde edilen tüm gelirler ve kesilen cezalar genel bütçeye aktarılır. Kanunun uygulanması için ihtiyaç duyulan ödenekler ise Bakanlık bütçesinden sağlanır.

1 ilgili yargı kararı

ALTINCI BÖLÜM

Madde 24

Bu Kanun'un uygulanmasıyla ilgili yönetmelikler, ilgili kurum ve kuruluşların görüşleri alınarak Bakanlık tarafından yürürlüğe konulur.

2 ilgili yargı kararı

Madde 25

1 ilgili yargı kararı

Madde 26

Madde 27

Madde Ek 1

Bakanlık, bu Kanunun uygulanması için gerekli olan eğitimleri düzenleyebilir ve eğitimin ardından sertifika verebilir.

Madde Geçici 1

11 Ekim 2004 tarihinden önce izinsiz olarak tarım dışı kullanıma açılan ve tarımsal bütünlüğü bozmayan arazilerin mevcut amaçla kullanımına belirli şartların yerine getirilmesi halinde izin verilir.

Madde Geçici 2

Çiftçi kayıt sisteminin oluşturulması kapsamında, isteklilerin tarım arazileri için yaptığı veraset intikal ve cins tashihi işlemlerindeki bazı vergi ve ücretler kaldırılmıştır. Bu uygulama, kanunun yürürlüğe girdiği…

Madde Geçici 3 (Mülga)

Madde Geçici 4

11 Ekim 2004 tarihinden önce izinsiz olarak tarım dışı kullanıma açılan ve tarımsal bütünlüğü bozmayan araziler için belirli şartlarla kullanım izni sağlanmaktadır. Bu kapsamda kanun yayımından itibaren bir yıl içinde…

Madde Geçici 5

Mirasçılar arasında paylaşılmamış tarımsal arazilerin devirleri ve bu konudaki mevcut davalar, değişikliğin yayım tarihindeki eski kanun hükümlerine göre yürütülür. Belirli süreler içinde yapılan bazı devir…

Madde Geçici 6

Belirli kriterlere uyan bazı imar planlarının, arsaların ve köy veya mezra yerleşik alanlarının izinli sayıldığı düzenlenmiştir.

2 ilgili yargı kararı

Madde Geçici 7

Bu madde uyarınca, yürürlüğe girdiği tarihten itibaren beş yıl boyunca, 20. ve 21. maddelere aykırı davranılması durumunda aykırılık tarımsal amaçlı bir yapı ise idari para cezaları yarı oranında uygulanır.

Madde 28 – Yürürlük

Bu Kanun, yayımlandığı tarihten itibaren yürürlüğe girer.

Madde 29 – Yürütme

Bu madde, kanunun yürütme yetkisini belirlemekte ve Türkiye genelindeki il ve ilçelerde farklı tarımsal arazi türleri için yeter gelirli sayılan arazi büyüklüklerini liste şeklinde sunmaktadır.