mevzuatuzmani.net — Hukuki Bilginin Güvenilir Adresi
  1. Ana sayfa
  2. Kurum ve Kuruluş Yönetmeliği
  3. İSTİLACI YABANCI TÜRLERİN GİRİŞİNİN VE YAYILMASININ ÖNLENMESİ İLE YÖNETİMİ HAKKINDA YÖNETMELİK

İSTİLACI YABANCI TÜRLERİN GİRİŞİNİN VE YAYILMASININ ÖNLENMESİ İLE YÖNETİMİ HAKKINDA YÖNETMELİK

Kurum ve Kuruluş Yönetmeliği · Resmî Gazete 21 Şubat 2026, sayı 33175

mevzuat.gov.tr ↗

Bu özet yapay zeka ile üretilmiştir; hukuki görüş değildir. Bağlayıcı olan tam metindir.

BİRİNCİ BÖLÜM – Başlangıç Hükümleri

Madde 1 – Amaç

Bu Yönetmelik, istilacı yabancı türlerin biyolojik çeşitlilik, ekonomi ve insan sağlığına verebileceği zararların önlenmesi veya azaltılması amacıyla ülkeye girişleri, yayılımları ve yönetimine ilişkin kural ve…

Madde 2 – Kapsam

Bu Yönetmelik, karadaki ve sudaki istilacı yabancı türlerin ister kasti ister istem dışı olsun, içeri girmesini ve yayılmasını önlemekle ilgili yöntemleri belirler. Ancak bazı özel durumlar ve belirli canlı grupları bu…

Madde 3 – Dayanak

Bu madde, yönetmeliğin hazırlanmasında temel alınan uluslararası sözleşmeleri, kanunları ve Cumhurbaşkanlığı kararname maddesini belirlemektedir.

Madde 4 – Tanımlar

Bu madde, istilacı yabancı türlerin girişi, yayılımı ve yönetimiyle ilgili yönetmelikte kullanılan temel kavramların ve teknik terimlerin tanımlarını belirlemektedir.

İKİNCİ BÖLÜM – Ulusal İstilacı Yabancı Tür Listesi

Madde 5 – Ulusal istilacı yabancı tür listesinin belirlenmesi

İstilacı yabancı türlerin girişini ve yayılımını önlemek amacıyla bir Ulusal İstilacı Yabancı Tür (UİST) listesi oluşturulur ve güncellenir. Danışma grubunca hazırlanan ve Komisyonca kararlaştırılan bu liste,…

Madde 6 – Risk değerlendirmesi

İstilacı Yabancı Türler (UİST) listesini belirlemek amacıyla belirli kriterler üzerinden bir risk değerlendirmesi gerçekleştirilir. Bu değerlendirmede türlerin özelliklerinden yayılma yollarına, çevresel etkilerinden…

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM – Tedbirler ve İzinler

Madde 7 – Tedbirler

UİST listesinde yer alan istilacı yabancı türlerin kasıtlı olarak ülkeye sokulması, bulundurulması, üretilmesi, ticareti ve doğaya salınması yasaktır. Ayrıca ilgili kurum ve kuruluşların, bu türlerin istem dışı…

Madde 8 – İzinler

UİST listesinde yer alan türlerin bilimsel araştırmalar veya tıbbi kullanım amacıyla bulundurulması ve yurda girişi, belirli şartların karşılanması durumunda Komisyon tarafından izinle gerçekleştirilebilir. Bu süreçte…

Madde 9 – İstisnai faaliyet izinleri

Komisyon, üstün kamu yararı ve zaruret olması durumunda, belirlenen şartlar dahilinde istilacı yabancı türler için istisnai faaliyet izni verebilir. İzin başvuruları elektronik sistem üzerinden yapılır ve sıkı güvenlik…

Madde 10 – Acil eylem planları

UİST listesinde yer almasa dahi belirli kriterleri karşıladığına dair bilimsel kanıt bulunan istilacı yabancı türlerin girişi veya varlığı söz konusu olduğunda acil eylem planları derhal uygulanır. Bu planlar danışma…

Madde 11 – Geliş yolları eylem planları

UİST listesinin kabul edilmesinin ardından istilacı yabancı türlerin giriş ve yayılma yolları analiz edilerek öncelikli gelişim yolları belirlenir. Bu yollar için hazırlanan eylem planları Komisyonun onayına sunulur.…

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM – Erken Tespit ve Hızlı İmha

Madde 12 – İzleme sistemi

Genel Müdürlük, istilacı yabancı türlerin ülke içindeki varlığını saptamak ve yayılmalarını durdurmak için bir izleme sistemi kuracaktır. Bu sistem, belirlenen süre içinde hayata geçirilerek türlerin dağılımının…

Madde 13 – Resmî kontroller, gümrük ve karantina işlemleri

UİST listesindeki türlerin yasadışı girişini önlemek amacıyla yapılan kontroller, ilgili mevzuat kapsamında GTİP numaraları baz alınarak Bakanlık ve Ticaret Bakanlığı tarafından yürütülür. Ülkeye girişi izin verilen…

Madde 14 – Erken tespit bildirimleri

İstilacı yabancı türlerin erken tespiti amacıyla izleme sistemi ve resmî kontrollere ait bilgiler kullanılır. Ülkemizde daha önce rastlanmamış veya imhası bildirildikten sonra tekrar ortaya çıkan bu türleri tespit…

Madde 15 – İstilanın erken evresinde hızlı imha

Erken tespit edilen istilacı yabancı türlerin imha süreçlerinde Genel Müdürlük ile ilgili kurumlar arasındaki işleyişi belirler. İmha işlemi sırasında insan sağlığı, çevre ve diğer canlı türlerinin korunması ile hayvan…

Madde 16 – Hızlı imha yükümlülüğünün istisnası

İstilacı yabancı türler tespit edildiğinde, bazı bilimsel ve teknik şartların oluşması durumunda hızlı imha önlemleri uygulanmayabilir. Hızlı imhanın gerçekleştirilmediği hallerde, bu türlerin daha fazla yayılmasını…

BEŞİNCİ BÖLÜM – Geniş Yayılımlı İstilacı Yabancı Türlerin Yönetimi

Madde 17 – Yönetim tedbirleri

Danışma gruplarının, UİST listesine giren geniş yayılımlı istilacı yabancı türler için belirlenen kriterlere uygun yönetim tedbirleri oluşturup Komisyonun onayına sunması gerekir. Bu tedbirlerin ilgili kurumlarca…

Madde 18 – Hasar gören ekosistemlerin restorasyonu

UİST listesindeki istilacı türlerce zarar gören ekosistemlerin onarılması için önce fayda-maliyet analizi yapılır ve maliyetin uygun olması durumunda restorasyon uygulanır. Bu süreçte ekosistemin dayanıklılığı…

ALTINCI BÖLÜM – Ulusal İstilacı Yabancı Türler Komisyonu ve Teknik Danışma Gruplarının

Madde 19 – Ulusal İstilacı Yabancı Türler Komisyonunun teşekkülü

Bakanlık; istilacı yabancı türlerle mücadelenin kural ve ilkelerini belirlemek, ilgili listeler ile izin süreçlerine karar vermek, stratejik planları onaylamak ve kurumlar arası eş güdümü sağlamak için Ulusal İstilacı…

Madde 20 – Komisyonun görevleri

Bu madde, istilacı yabancı türlerin girişini ve yayılmasını önlemek amacıyla kurulan Komisyonun sorumluluklarını düzenlemektedir. Komisyon; kural belirleme, plan onaylama, izin verme ve kurumlar arası koordinasyonu…

Madde 21 – Komisyonun çalışma usul ve esasları

Bu madde, Komisyonun yönetim yapısını, toplantı düzenini ve karar alma süreçlerini belirler. Komisyon, Bakan Yardımcısı başkanlığında toplanarak oy çokluğuyla nihai kararlar alır.

Madde 22 – Ulusal istilacı yabancı türler teknik danışma gruplarının teşekkülü

Bakanlık, istilacı yabancı türler hakkındaki çalışmalara bilimsel ve teknik destek sağlamak amacıyla Sucul ve Karasal İstilacı Yabancı Türler Teknik Danışma Gruplarını oluşturur.

Madde 23 – Danışma gruplarının görevleri

Bu madde, istilacı yabancı türlerle ilgili danışma gruplarının yerine getirmekle yükümlü olduğu görevleri düzenlemektedir. Bu görevler arasında türlerin tanımlanması, mücadele yöntemlerinin belirlenmesi, gerekli…

Madde 24 – Danışma grupları çalışma usul ve esasları

Danışma gruplarının başkanlığı ilgili genel müdür yardımcısı tarafından yapılır ve sekretarya hizmetleri Genel Müdürlükçe yürütülür. Gruplar yılda en az iki kez toplanmakla birlikte, başkan gerekli durumlarda grubu…

Madde 25 – Komisyon ve danışma grupları tarafından alınan kararların uygulanması

Komisyon ve danışma gruplarının aldığı kararların imzalama, gönderim ve raporlama süreçleri belirlenmiştir. Üyeler tarafından imzalanan kararlar, sekretarya aracılığıyla ilgili kurumlara iletilir ve sonuçlar tekrar…

YEDİNCİ BÖLÜM – Çeşitli ve Son Hükümler

Madde 26 – Önlemlerin maliyetinin karşılanması

İstilacı yabancı türlerin biyolojik çeşitlilik, ekonomi ve insan sağlığı üzerindeki olumsuz etkilerini önlemek için yapılan harcamaların, bu türlerin kasten girişine ve yayılmasına neden olanlar tarafından karşılanması…

Madde 27 – Teşvik sistemi

Komisyon, istilacı yabancı türlerle mücadele amacıyla ilgili kurum ve kuruluşların ayni veya nakdi teşvik sistemleri uygulaması için tavsiye kararı alabilir.

Madde 28 – Gayrimenkul sahibinin izni

UİST listesindeki veya hızlıca imha edilmesi gereken türlerle ilgili önlemler için öncelikle gayrimenkul sahibinin izni alınır. İznin verilmemesi durumunda, Genel Müdürlükçe belirlenen önlemler gayrimenkul sahibi…

Madde 29 – Halkın katılımı

Ülkeye girmiş istilacı yabancı türlerin erken tespiti ve hızlıca yok edilmesi için halkın mücadeleye katılması esas alınmıştır. Bu kapsamda yöre halkına yönelik eğitim ve bilgilendirme çalışmaları yapılmaktadır.

Madde 30 – Ticari olmayan türler

UİST listesinde bulunan ancak ticari amaçla tutulmayan evcil hayvanların, belirlenen şartlar dahilinde yaşamlarının sonuna kadar tutulmasına izin verilebilir. Gereken koşulların sağlanamaması durumunda hayvanlara el…

Madde 31 – Ticari stoklar

Bu madde, UİST listesine girmeden önce edinilen istilacı yabancı türlere sahip ticari işletmelerin, türlerin listeye alınmasından sonraki bir yıl boyunca hangi faaliyetler için Genel Müdürlükten izin alabileceğini…

Madde 32 – Serbest bölgeler

Bu yönetmelikte yer alan hükümler, aksine bir düzenleme olmadıkça serbest bölgelerde de uygulanır.

Madde 33 – İdari yaptırımlar

Bu madde, istilacı yabancı türlerin girişi ve yönetimindeki usulsüzlüklere uygulanacak idari yaptırımları belirler. Belge sahteciliği durumunda izinlerin iptali ve el koyma işlemleri yapılırken; izinsiz girişlerde ve…

Madde 34 – Avrupa Birliği mevzuatına uyum

Bu Yönetmelik, istilacı yabancı türlerin girişinin ve yayılmasının önlenmesi ile yönetimine dair 22/10/2014 tarihli ve (AB) 1143/2014 sayılı Avrupa Parlamentosu ve Konsey Tüzüğü esas alınarak, Avrupa Birliği…

Madde 35 – Yürürlük

Bu Yönetmelik, yayımlandığı tarihte yürürlüğe girer.

Madde 36 – Yürütme

Bu yönetmelik hükümlerinin yürütülmesi Tarım ve Orman Bakanı tarafından gerçekleştirilir.