mevzuatuzmani.net — Hukuki Bilginin Güvenilir Adresi
  1. Ana sayfa
  2. Tüzük
  3. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ İÇTÜZÜĞÜ

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ İÇTÜZÜĞÜ

Tüzük · Resmî Gazete 13 Nisan 1973, sayı 14506

mevzuat.gov.tr ↗

Bu özet yapay zeka ile üretilmiştir; hukuki görüş değildir. Bağlayıcı olan tam metindir.

BİRİNCİ KISIM – Genel Hükümler ve Tarifler

Madde 1 – Dönem, yasama yılı, birleşim ve oturum:

Bu madde; yasama dönemi, yasama yılı, birleşim ve oturum kavramlarının tanımlarını yapmaktadır. Yasama döneminin standart süresini, yasama yılının başlangıç ve bitiş tarihlerini belirlemekte ayrıca meclis toplantı…

Madde 2 – Üye tamsayısı:

Türkiye Büyük Millet Meclisinin toplam üye sayısı altıyüzdür ve üyeliklerin boşalması bu sayıyı değiştirmez. Ancak İçtüzükteki seçimlerle ilgili yüzde hesaplamaları yapılırken, toplam üye sayısından boş olan…

Madde 3 – İlk toplantı, andiçme ve göreve başlama

Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu, Yüksek Seçim Kurulu'nun seçim sonuçlarını ilan etmesini takip eden üçüncü gün saat 14.00'te toplanır. Bu toplantıda milletvekilleri, Anayasadaki metni kürsüden okuyarak…

Madde 4 – Yasama yılının başlaması:

Türkiye Büyük Millet Meclisi, 3. maddede belirtilen durumlar hariç olmak üzere, her yıl Ekim ayının ilk günü herhangi bir çağrıya gerek duyulmadan toplanır.

Madde 5 – Tatil

Türkiye Büyük Millet Meclisinin çalışmalarının belirli bir süre ertelenmesini ifade eden tatil, aksine bir karar alınmadıkça 1 Temmuz'da başlar. Bir yasama yılı içerisindeki toplam tatil süresi en fazla üç ay olabilir.

Madde 6 – Araverme:

Madde 7 – Tatilde veya aravermede toplantı:

TBMM'nin tatil veya ara verme sürelerinde Cumhurbaşkanı veya TBMM Başkanı tarafından toplantıya çağrılma usulünü belirler. Üyelerin beşte birinin imzaladığı gerekçeli önergeyle yapılan çağrı isteklerinin yedi gün…

BİRİNCİ BÖLÜM – Başkanlık Divanı

Madde 8 – Geçici Başkanlık divanı:

Yeni yasama dönemi başladığında, kalıcı bir Başkan seçilene kadar meclisi geçici bir başkanlık divanı yönetir. Bu divanın oluşumu milletvekillerinin yaş sırasına göre belirlenir.

Madde 9 – Başkanlık Divanının kuruluşu:

Başkanlık Divanı'nın hangi görevlilerden oluştuğunu düzenleyen maddedir. Divan; bir başkan, dört başkanvekili, yedi katip üye ve üç idare amirinden kurulur. Gerektiğinde Genel Kurul, Danışma Kurulu'nun teklifi ile…

Madde 10 – Başkan seçimi ve süresi

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanının seçilme usulünü ve görev sürelerini belirleyen maddedir. Bir yasama döneminde iki kez seçim yapılarak sırasıyla iki ve üç yıllık görev süreleri belirlenir. Adaylar Meclis üyeleri…

Madde 11 – Parti gruplarının Başkanlık Divanında temsili:

TBMM Başkanı, siyasi parti gruplarının Başkanlık Divanı'ndaki kontenjanlarını belirler. Başkanvekillikleri oranlara göre dağıtılırken, Kâtip Üyelikler ve İdare Amirlikleri Genel Kurul tarafından belirlenir. Seçimler,…

Madde 12 – Başkanlık Divanında boşalma:

Başkanlık Divanı'ndaki boşalmaların nasıl doldurulacağını ve hangi durumlarda üyeliğin sona ereceğini düzenleyen maddedir. Başkanlığın boşalması halinde geçici yönetim sürecini ve siyasi parti oranlarındaki…

Madde 13 – Başkanlık Divanının görevleri:

Başkanlık Divanı, yasaların ve İçtüzeğin verdiği görevleri yerine getirmekle sorumludur. Genel Kurul oylamalarındaki hataların düzeltilmesi süreçlerini yönetir ve Başkan'a görevleriyle ilgili görüş verir. Divanın…

Madde 14 – Başkanın görevleri:

Bu madde, Türkiye Büyük Millet Meclis Başkanı'nın görev, yetki ve sorumluluklarını belirler. Ayrıca Başkan'ın vekil tayin etme usulü ile resmi konut hakkı düzenlenmiştir.

Madde 15 – Başkanvekillerinin görevleri:

Başkanvekilleri, Başkan yerine Genel Kurul görüşmelerini yönetir ve yönettikleri oturumların tutanaklarının düzenlenmesini gözetir. Hangi birleşimlerin yönetileceği konusundaki karar yetkisi Başkan'a aittir.

Madde 16

Bu madde, Katip Üyelerin yerine getirmesi gereken görevleri belirlemiştir.

Madde 17 – İdare Amirlerinin görevleri: 7

Türkiye Büyük Millet Meclisi idare amirlerinin görevleri, sorumlulukları ve çalışma esasları düzenlenmiştir. İdare amirleri, Meclis bünyesindeki idari, mali ve kolluk işlerini Başkanın talimatları doğrultusunda…

İKİNCİ BÖLÜM – Siyasi parti grupları ve Danışma Kurulu

Madde 18 – Siyasi parti gruplarının kuruluşu:

En az yirmi milletvekili olan siyasi partilerin TBMM'de grup kurma hakkı vardır. Grupların, kuruluş aşamasında ve her yasama dönemi başında iç yönetmelikleriyle birlikte üyelerinin bilgilerini içeren listeyi Meclis…

Madde 19 – Danışma Kurulu:

Danışma Kurulu, TBMM Başkanı veya görevlendirdiği başkanvekili ile siyasi parti grup başkanları veya başkanvekillerinden oluşur. Kurul, İçtüzükteki görevlerini yerine getirir ve Başkanın istemi üzerine görüş bildirir.…

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM – Komisyonlar

Madde 20

Bu madde, Türkiye Büyük Millet Meclisinde bulunan 16 farklı komisyonun listesini belirlemektedir. Ayrıca bu komisyonların üye sayılarının belirlenme yöntemini ve üyelerin görev sürelerini düzenler.

Madde 21 – Parti gruplarının komisyonlarda temsili:

Meclis Başkanı, belirli oranlara göre komisyonlarda yer alacak siyasi parti grubu üye sayılarını belirler. Belirlenen sürede adaylarını bildiren siyasi parti gruplarının üyeleri, Genel Kurulun işaret oyu ile onayıyla…

Madde 22 – Komisyon üyeliklerinde boşalma:

Komisyon üyelikleri boşaldığında, yeni üye seçilene kadar komisyonun yetki ve görevleri devam eder ancak noksanlıklar hızla giderilir. Bazı siyasi durumlarda milletvekillarının komisyon üyelikleri kendiliğinden sona…

Madde 23 – Komisyonlara havale, esas ve tali komisyonlar

Tekliflerin veya olağanüstü halle ilgili Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin hangi komisyonlarda görüşüleceği ve komisyonların esas mı yoksa tali mi olduğu Başkanlık tarafından belirlenir. Esas komisyon Genel Kurule…

Madde 24

Üye seçimi tamamlanan komisyonlar, TBMM Başkanı tarafından toplantıya çağrılarak başkan, başkanvekili, sözcü ve katiplerini seçerler. Seçim süreci belirli yetersayı ve oy çokluğu şartlarına göre gizli oylama ile…

Madde 25 – Tatil ve ara verme sırasında komisyonların çalışması:

Meclisin tatil ve ara verme dönemlerinde hangi komisyonların çalışmaya devam edeceği, Başkanın teklifi üzerine Genel Kurul tarafından belirlenir.

Madde 26

Komisyon toplantılarının nasıl çağrılacağını, gündemin nasıl belirleneceğini ve bildirimlerin kimlere yapılacağını düzenleyen hükümdür. Toplantı davetleri kural olarak belirli bir süre önceden yapılır ve çeşitli…

Madde 27 – Komisyon başkanı, toplantı ve karar yeter sayısı:

Komisyonların nasıl yönetileceği, başkanlık görev dağılımı ve toplantı ile karar yeter sayıları belirlenmiştir.

Madde 28 – Komisyonlara devam:

Komisyon üyelerinin toplantılara katılım zorunluluğu olup, devam durumları TBMM Başkanlığı ile siyasi parti gruplarına bildirilir. Belirli devamsızlık kriterleri gerçekleştiğinde, ilgili üyenin mensup olduğu siyasi…

Madde 29 – Komisyonlarda söz alma:

Komisyonlarda normal şartlarda istem sırasına göre söz verilir. Belirli makamlardaki kişiler bu sıraya uymak zorunda değildir. Çağırılan uzmanların söz alıp alamayacağına ise komisyon başkanı karar verir.

Madde 30 – Komisyonlarda Yürütmenin temsili ve uzman çağrılması

Meclis komisyon toplantılarına bazı yürütme organı temsilcilerinin katılabileceği düzenlenmiştir. Ayrıca komisyonların görüş almak amacıyla uzman kişileri çağırma yetkisi olduğu belirtilmiştir.

Madde 31 – Komisyon toplantılarına girebilecek olanlar:

TBMM komisyon toplantılarına katılabilecek kişiler, söz alma yetkisine sahip olanlar ve belgelerin incelenmesiyle ilgili kurallar düzenlenmiştir. Belirli kişilerin toplantılara girmesine izin verilmekle birlikte, karar…

Madde 32

Bir komisyonda, üyelerin üçte birinin talebi üzerine kapalı oturum gerçekleştirilebilir. Kapalı oturumlarda yalnızca belirlenen kişilerin katılımına izin verilir ve yapılan görüşmelerin gizli tutulması esastır.

Madde 33 – Komisyon tutanakları:

Komisyon görüşmelerinin tutanak özetleri komisyon katibi tarafından hazırlanıp komisyon başkanıyla birlikte imzalanır. Üyelerin bu özetlere yazılı itiraz ekleme hakkı bulunur. Katibin yokluğunda görevi en genç üye…

Madde 34

Meclis komisyonlarının, kendilerine gelen teklifleri uzmanlık alanına göre başka komisyonlara gönderme veya diğer komisyonların görüşünü alma süreçlerini düzenler. Aynı zamanda bir komisyonun, başka bir komisyondaki…

Madde 35

Komisyonlar, kendilerine gönderilen kanun tekliflerini olduğu gibi veya değiştirerek kabul edebilir, reddedebilir veya benzer teklifleri birleştirerek görüşebilir. Ancak komisyonların kanun teklif etmesi, görev…

Madde 36 – Bekleme süresi:

Komisyonlara gönderilen işlerin görüşülmesine prensip olarak havale tarihinden kırk sekiz saat sonra başlanabilir. Belgelerin komisyon üyelerine dağıtılması durumunda bu süre dağıtım tarihinden itibaren işlemeye…

Madde 37 – Komisyonlarda inceleme süresi

Kanun tekliflerinin esas komisyonlarda en geç kırkbeş gün içinde sonuçlandırılması gerekir. Bu sürenin sonunda teklif sahipleri, teklifin doğrudan Genel Kurul gündemine alınmasını talep edebilirler. Tali komisyonlara…

Madde 38

Komisyonlar, kendilerine gönderilen tekliflerin öncelikle Anayasa'ya uygun olup olmadığını incelemek zorundadır. Bir teklifin Anayasa'ya aykırı olduğu tespit edilirse, maddelere geçilmeden gerekçesi yazılarak reddedilir.

Madde 39 – Erteleme: (Mülga)

Madde 40 – Başbakanlığa haber verme: (Mülga)

Madde 41 – Bakanlıklarla yazışma:

Komisyonlar, kendilerine verilen işleri tamamlamak amacıyla tüm bakanlıklarla doğrudan yazışma yapabilir ve bu kurumlardan gerekli bilgileri talep edebilirler.

Madde 42 – Komisyon raporları:

Komisyonların karara bağladıkları işler için hazırladıkları raporların içeriği, imzalama süreci ve dağıtım esasları belirlenmiştir. Raporlara katılan veya karşı çıkan üyelerin görüşlerini ekleme hakları ve uymaları…

Madde 43 – Komisyonlarda yeniden görüşme:

Komisyonlardaki bir gündem maddesi tamamlanmadan önce, belirli bir husus hazır bulunan üyelerin salt çoğunluğunun oyuyla yeniden görüşülebilir. Görüşmeler tamamlandıktan sonra ise rapor Meclis Başkanlığına verilene…

Madde 44 – Eski raporun benimsenmesi:

Seçimi yenilenen bir komisyonun, daha önceden hazırlanmış bir rapor hakkında yeni bir karar alacağını belirli bir süre içerisinde Meclis Başkanlığına bildirmemesi durumunda, eski rapor kabul edilmiş sayılır.

Madde 45 – Genel Kurulda komisyonların temsili:

Komisyonlar, Genel Kurul'da başkan, başkanvekili veya bu konu için seçilmiş sözcüler tarafından temsil edilirler. Salonda yeterli sayıda komisyon üyesinin bulunmaması durumunda, temsilci komisyon metnindeki değişiklik…

Madde 46 – Komisyon toplantılarının düzeni:

Komisyon toplantıları sırasında söz kesilmesi, kişisel saldırıda bulunulması veya düzenin bozulması halinde komisyon başkanı düzeni sağlar. Gerekli görülürse başkan toplantıya ara verebilir, toplantıyı erteleyebilir ve…

Madde 47 – Komisyonlar bülteni:

TBMM Başkanlığı, komisyonlarda işlem gören işlerin hangi aşamada olduğunu gösteren komisyonlar bültenini yılda iki kez yayımlar. Bu bülten, Genel Kurul tutanağına eklenir.

Madde 48 – Arşive verilecek komisyon dosyaları:

Türkiye Büyük Millet Meclisinde nihai karara bağlanan konulara ilişkin komisyon dosyalarının ve ilgili tüm evrakların arşivlenmek üzere Meclis Başkanlığına verilmesi kuralı düzenlenmiştir.

ÜÇÜNCÜ KISIM – Genel Kurul Çalışmaları

Madde 49 – Gündem:

Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulunun gündem içeriğini ve işleyiş esaslarını düzenler. Gündemin bölümlerini, görüşme sıralamasının nasıl belirleneceğini ve oturumların duyurulma yöntemlerini kapsar.

Madde 50 – Özel gündem:

Danışma Kurulu, Anayasa ve İçtüzüğünün emredici hükümleri doğrultusunda, belirli bir süre içinde sonuçlandırılması gereken konular için özel gündemler ve görüşme günleri belirleyebilir. Görüşmelerde önce Başkanlık…

Madde 51 – Gelen kağıtlar listesi:

Başkanlığa gelen kanun teklifleri, resmî tezkereler, komisyon raporları ve çeşitli önergelerin yer aldığı 'gelen kâğıtlar listesi'nin içeriğini ve yayımlanma usulünü belirler. Bu listede belgelerin geliş tarihleri ve…

Madde 52 – Genel Kurulda bekletilme süresi:

Genel Kurul'a sunulan komisyon raporları veya metinler, aksi bir karar alınmadığı müddetçe dağıtıldığı tarihten itibaren 48 saat geçmeden görüşülemez. Esas komisyonun gerekçeli talebi durumunda, Genel Kurul işaret…

Madde 53 – Teşekkür, tebrik ve temenniler:

Tebrik, teşekkür, takdir ve temenni içerikli yazıların ve telgrafların nasıl kayıt altına alınacağı ile Genel Kurul'da yapılacak saygı duruşlarının belirleyicisi düzenlenmiştir. Bu tür yazılar ilan tahtasına asılıp…

Madde 54 – Toplantı günleri:

TBMM Genel Kurulu'nun standart toplantı günleri ve saatleri düzenlenmiştir. Televizyon yayınlarında da öncelikle bu program uygulanır ancak Danışma Kurulu'nun teklifiyle toplantı zamanları değiştirilebilir veya farklı…

Madde 55 – Birleşimin açılması ve kapanması:

TBMM birleşimlerini Başkan açar ve gerektiğinde kapatır. Oturum boyunca Başkanlık makamı ile Katip Üyelikleri boş bırakılamaz. Sona ermek üzere olan işlerin tamamlanması amacıyla, zorunlu hallerde Genel Kurul kararıyla…

Madde 56 – Kıyafet:

Genel Kurul salonundaki kişiler ile başkanlık kürsüsündeki kişilerin uyması gereken kıyafet kuralları düzenlenmiştir.

Madde 57 – Yoklama:

Meclis Başkanı birleşimi açarken şüphe duyarsa veya en az 20 milletvekilinin talebi olursa belirli oylamalarda yoklama yapılır. Yoklama, elektronik düğmeler veya imzalı pusulalarla gerçekleştirilir. Toplantı yeter…

Madde 58

Bir milletvekilinin veya bakanın, önceki birleşim tutanaklarında yer alan kendi beyanlarını düzelttirebileceği düzenlenmiştir. Düzeltme talebinin Başkanlığa yazılı olarak verilmesi gerekir ve bu talep birleşim…

Madde 59 – Gündem dışı konuşma:

Olağanüstü acele hallerde Meclis Başkanının takdiriyle kısıtlı sayıda kişiye gündem dışı konuşma hakkı verilebilir. Cumhurbaşkanı, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların bu yöndeki talepleri Başkan tarafından…

Madde 60 – Söz alma, konuşmalar ve yazılı konuşmalar:

Madde 61 – Söz sırası ve söz sırasını değiştirme:

TBMM Genel Kurulu'nda söz alma sırası temel olarak kayıt veya istem sırasına göre belirlenirken, gerekirse lehine, aleyhine ve üzerinde şeklinde de düzenlenebilir. Söz almada öncelikle esas komisyona, ardından siyasi…

Madde 62 – Yürütmenin temsili

Bu madde, yürütmeyi temsil eden kişilerin TBMM bünyesindeki görevlerini ve katılım şartlarını düzenler. Bütçe sunumundan bilgilendirme amaçlı katılımlara kadar olan usuller belirlenmiştir.

Madde 63 – Usul hakkında konuşma:

Görüşmelere yer verilip verilmemesi veya çalışma usullerine uyum gibi usule dair konular diğer işlerden önce görüşülür. Bu konuda talep olduğunda, lehte ve aleyhte en fazla ikişer kişinin konuşmasına izin verilir.…

Madde 64 – Başkanın görüşme ve oylamalara katılamaması:

Genel Kurul'a başkanlık edenların asıl konu görüşülürken ve oylanırken görüş açıklamaları yasaktır. TBMM Başkanı oy kullanamazken, Başkanvekilleri sadece başkanlık yapmadıkları zamanlarda oy kullanabilir ve bunun…

Madde 65 – Görüşmelerde genel düzen:

Genel Kurul görüşmeleri sırasında söz kesmek, kişilerin şahsiyetine yönelik saldırılarda bulunmak ve çalışma düzenini bozacak hareketler yapmak yasaktır.

Madde 66 – Başkanın söz kesmesi:

Kürsüde konuşan üyenin sözü, yalnızca İçtüzüğe uyması ve konudan ayrılmaması için Başkan tarafından kesilebilir. Uyarılarak konuya geri dönmeyen milletvekilinin, aynı oturumda o konu üzerine konuşmasının yasaklanması…

Madde 67 – Konuşma üslubu:

Genel Kurul'da kaba ve yaralayıcı sözler kullananlar önce nazik konuşmaya, ardından kürsüden ayrılmaya davet edilir. Başkan, gerekirse bu kişiyi o oturum süresince salondan çıkarabilir. Başkanlığa iletilen yazı ve…

Madde 68 – Gürültü ve kavga:

Görüşmeler sırasında çıkan gürültü veya kavga nedeniyle çalışma düzeni sağlanamazsa, Başkan uyarıda bulunur ve durum değişmezse oturuma en fazla bir saat ara verir. Oturumu yeniden açtığında da sorun çözülmemişse…

Madde 69 – Açıklama hakkı:

Şahsına sataşılan veya kendisine ait olmayan bir görüşü savunduğu iddia edilen komisyonların, siyasi parti gruplarının veya milletvekillerinin açıklama yaparak cevap verme hakkı vardır. Bu hak kapsamında söz verme…

Madde 70 – Kapalı oturumlar:

Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu, bir siyasi parti grubunun veya yirmi milletvekilinin yazılı isteğiyle kapalı oturum gerçekleştirebilir. Kapalı oturumların işleyişi, katılımcıları, kayıt altına alınması ve…

Madde 71 – Kapalı oturum tutanakları:

Madde 72 – Görüşmelerin tamamlanması:

Tüzükte aksine bir hüküm bulunmadığı sürece, her konuda siyasi parti gruplarının ve belirli sayıdaki milletvekilinin birer kez konuşma hakkı vardır. Konuşmalar bitince devam edilmesi yönünde bir önerge verilmediği…

DÖRDÜNCÜ KISIM – Kanunların yapılması

Madde 73 – Kanun tasarıları ve komisyonlara havale: (Mülga)

Madde 74 – Kanun teklifleri:

Milletvekillerince verilen kanun tekliflerinin hazırlanma, sunulma ve komisyonlara sevk edilme süreci düzenlenmiştir.

Madde 75

Kanun teklifi veren kişi, Genel Kurul'a bilgi vermek şartıyla teklifini henüz gündeme alınmadan geri çekebilir. Eğer başka bir üye veya esas komisyon teklifi devralırsa görüşmeler devam eder. Gündeme girmiş tekliflerin…

Madde 76

TBMM tarafından reddedilen kanun tekliflerinin, aynı yasama dönemi içerisinde yeniden sunulabilmesi için ret tarihinden itibaren bir tam yıl geçmesi gerekir.

Madde 77 – Seçimlerin yenilenmesi halinde kanun tekliflerinin durumu

Madde 78 – Hükümetin çekilmesi halinde kanun tasarı ve teklifleri: (Mülga)

Madde 79 – Raporların okunmaması

Kanun tekliflerine yönelik esas komisyon raporları ile araştırma, soruşturma ve diğer komisyon raporları görüşmeleri sırasında Genel Kurul'da okunmaz. Bunun yerine, söz konusu raporların hangi sıra numarasıyla…

Madde 80 – Raporda ret istemi:

Esas komisyon tarafından reddi istenen bir kanun teklifinin raporu benimsenirse teklif reddedilmiş olur. Eğer rapor benimsenmezse teklif yeniden komisyona gönderilir.

Madde 81 – Kanun tekliflerinin Genel Kurulda görüşülmesi

Kanun tekliflerinin Genel Kurulda izlenecek görüşme usullerini ve oylama yöntemlerini belirler. Süreç; teklifin tümünün görüşülmesi, soru-cevap, maddelerin görüşülmesi ve nihai oylama aşamalarından oluşur. Ayrıca,…

Madde 82 – Komisyon metninin önce oylanması:

Bir kanun maddesine dair birden fazla önerge verildiğinde, komisyon eski metni kabul edebilir veya yeni bir metin hazırlayabilir. Komisyonun salt çoğunluğu isterse, hazırlanan bu metin Genel Kurulda önergelerden önce…

Madde 83 – Bir maddenin önce konuşulması

Madde 84 – Anayasa'ya aykırılık önergeleri:

Kanun tekliflerinin Genel Kurul'daki görüşmeleri sırasında, bir maddenin Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle reddini isteyen önergeler, diğer önergelerden önce oylanır.

Madde 85

Meclis Başkanlığı, kanun tekliflerinin dilini ve teknik yazımını inceleyerek komisyonlara danışmanlık yapan uzman bir heyet oluşturur. Teklifin kabulü için yapılacak oylamadan önce maddi hata veya yazım bozukluğu…

Madde 86 – Son konuşmalar:

Bir teklif hakkında kesin oylamaya geçilmeden önce, nasıl oy vereceğini bildirmek isteyen milletvekilleri arasından Başkan tarafından lehte ve aleyhte birer kişiye söz verilir. Bu konuşmaların kısa, açık ve gerekçeli…

Madde 87 – Değişiklik önergeleri

Milletvekillerinin kanun tekliflerinde madde reddi, değişikliği, iadesi veya ekleme yapabilmeleri için sundukları değişiklik önergelerinin usullerini belirler. Önergelerin verilme şartlarını, sayısal sınırlarını, şekil…

Madde 88 – Metnin veya maddenin geri istenmesi:

Esas komisyon, bir teklifin tamamının veya bazı maddelerinin kendisine geri verilmesini bir defaya mahsus olmak üzere isteyebilir. Bu talep herhangi bir görüşme yapılmaksızın yerine getirilir.

Madde 89 – Genel Kurulda yeniden görüşme

Esas komisyon, bir teklif bütünüyle oylanmadan önce belirli bir maddenin yeniden görüşülmesini gerekçeli bir önerge ile bir defaya mahsus isteyebilir. Bu talep, Danışma Kurulunun görüşü alındıktan sonra Genel Kurul…

Madde 90 – Milletlerarası andlaşmaların onaylanmasının uygun bulunmasına dair teklifler

Anayasa gereği TBMM onayı gereken uluslararası andlaşmalar, Cumhurbaşkanı tarafından gerekçeleriyle birlikte TBMM Başkanlığına sunulur. TBMM Başkanı tarafından listede yayımlanan bu andlaşmalar için milletvekilleri,…

Madde 91 – Temel kanunlar

Belirli niteliklere sahip temel kanunların ve İçtüzuğün kapsamlı şekilde değiştirilmesi veya yürürlüğe konmasına dair tekliflerin Genel Kurulda bölümler halinde görüşülme usulünü belirler. Bu yöntemde bölümler maddeler…

BEŞİNCİ KISIM – Özel hükümler

Madde 92 – Genel veya özel af ilanını içeren kanun teklifleri

Genel veya özel af ilanını içeren kanun tekliflerinin TBMM Genel Kurulu'nda kabul edilebilmesi için toplam üye sayısının beşte üç çoğunluğu gereklidir. Bu çoğunluk şartı, hem afla ilgili maddelerin oylamasında hem de…

Madde 93 – Anayasa'nın değiştirilmesi

Anayasa değişikliği teklifleri, diğer kanun teklifleri ile aynı usulle görüşülür ancak Genel Kurulda iki kez değerlendirilir. Bu süreçte ikinci görüşmeye başlama süresi ve görüşülecek konularla ilgili kısıtlamalar…

Madde 94

Anayasa değişikliği tekliflerinin maddelerinin ve teklifin tamamının kabul edilmesi için toplam üye sayısının beşte üç çoğunluğunun gizli oyu gerekmektedir. Hem birinci hem de ikinci görüşmede gerekli çoğunluğa…

Madde 95 – Seçimlerin yenilenmesi kararı:

Seçimlerin yenilenmesine dair önergeler önce Anayasa Komisyonunda görüşülür ve komisyon raporu Genel Kurul gündemindeki tüm konular tamamlandıktan sonra açık oylamaya sunulur. Seçimlerin yenilenmesine, TBMM üye…

BİRİNCİ BÖLÜM

Madde 96

Yazılı soru; milletvekillerinin, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlara belirli kurallar çerçevesinde yazılı olarak soru sormasını sağlayan bir mekanizmadır. Bu sürecin başvuru şartları ve uygulama yöntemi…

Madde 97 – Sorulamayacak konular:

Başkanlık tarafından kabul edilmeyecek soru konuları belirlenmiştir.

Madde 98 – Sözlü sorunun gündeme alınması ve cevaplandırılması:

Madde 99

Yazılı soruların yanıtlanma sürecini, teslimat yöntemlerini ve sürelere uyulmaması durumunda yapılacak işlemleri belirler. Cevapların Başkanlık aracılığıyla soru sahibine iletilmesi ve tutanaklara eklenmesi esastır.

Madde 100 – Başkanlıktan sorular:

Meclis Başkanı'na, Başkanlık Divanı'na, divan üyelerine ve Danışma Kurulu'na TBMM faaliyetleriyle ilgili görevleri hakkında yazılı soru sorulabilir. Bu sorulara Meclis Başkanı veya onun görevlendirdiği bir başkanvekili…

İKİNCİ BÖLÜM – Genel görüşme

Madde 101 – Genel görüşmenin tarifi:

Genel görüşme, toplumu ve devlet faaliyetlerini ilgilendiren belirli bir konunun TBMM Genel Kurulunda ele alınmasıdır.

Madde 102 – Genel görüşmenin açılması:

Genel görüşme açılması, siyasi parti grupları veya en az yirmi milletvekilinin Başkanlığa vereceği bir önerge ile talep edilebilir. Talebin kabul edilip edilmeyeceğine Genel Kurul, işaretle oylama yaparak karar verir.

Madde 103 – Genel görüşme için özel gündem:

Genel görüşme açılmasına karar verildiğinde, görüşme günü Danışma Kurulu tarafından özel bir gündem ile belirlenir. Görüşmenin başlama zamanı belirli sürelere bağlanmış olup, ilk söz hakkının kime ait olduğu…

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM – Meclis araştırması

Madde 104 – Meclis araştırmasının tarifi ve açılması:

Meclis araştırması, belirli bir konu hakkında bilgi edinmek amacıyla yapılan incelemedir. Araştırmanın başlatılması genel görüşme usulleriyle gerçekleşir ve hazırlanan komisyon raporu Genel Kurulda genel görüşmeye…

Madde 105

Meclis araştırmalarının yürütülme sürecini ve görevli özel komisyonun yetkilerini belirler. Komisyonun çalışma şartlarını Genel Kurul tespit ederken, devlet ve ticari sırlar araştırma kapsamı dışında tutulur.

Madde 106 – Gensoruda usul:

Madde 107 – Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar hakkında verilen Meclis soruşturması önergeleri

Görevdeki veya eski Cumhurbaşkanı yardımcıları ile bakanlar hakkında, görevleriyle ilgili suç işledikleri iddiasıyla Meclis soruşturması açılması istenebilir. Bunun için TBMM üye tamsayısının salt çoğunluğu tarafından…

Madde 108 – Meclis soruşturması önergesinin görüşülmesi:

TBMM Başkanlığına sunulan Meclis soruşturması önergesinin yayınlanma, bildirim ve görüşülme sürecini belirler. Önergenin kabulü için belirli bir konuşma sırası izlenir ve gizli oylama yapılır. Bu prosedür, parlamenter…

Madde 109 – Meclis soruşturması komisyonunun kuruluşu:

Meclis soruşturması açıldığında, siyasi partilerin belirlediği adaylar arasından kura yöntemiyle 15 kişilik bir komisyon kurulur. Komisyon kendi içerisinde başkan, başkanvekili, sözcü ve kâtip seçer. Belirli yasal…

Madde 110 – Meclis soruşturması komisyonunun çalışma usulü ve süresi:

Meclis soruşturması komisyonunun çalışma yöntemlerini ve raporlama sürelerini belirleyen hükümdür. Komisyon çalışmalarının gizlilik esasına dayandığı ve kararların belirli çoğunluklarla alındığı düzenlenmiştir.

Madde 111

Komisyon, yürüttüğü çalışmalar kapsamında kamu ve özel kuruluşlardan bilgi/belge isteyebilir, çeşitli kişileri dinleyebilir ve adli makamlardan yardım talep edebilir. Soruşturma aşamasında ilgili Cumhurbaşkanı…

Madde 112

Soruşturma komisyonu raporunun basımı, dağıtımı ve Genel Kuruldaki görüşülme usullerini belirler. Rapor üzerine yapılacak tartışmalar sonrası Yüce Divana sevk işleminin nasıl gerçekleştirileceğini ve gerekli oy…

Madde 113 – Siyasi parti gruplarında soruşturmayla ilgili görüşme yapılamaması:

Siyasi parti gruplarında Meclis soruşturmasına dair görüşme yapılması ve karar alınması yasaktır. Ancak, Anayasa'nın 100 üncü maddesi uyarınca komisyon üyelikleri için aday belirlemek amacıyla seçim yapılmasına izin…

Madde 114 – Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu

Görevde olan veya görevden ayrılmış Cumhurbaşkanı hakkında suç işlediği iddiasıyla TBMM tarafından soruşturma açılması ve Yüce Divan'a sevk edilmesi süreçlerini düzenler. Meclis üye tamsayısının salt çoğunluğuyla…

Madde 115 – Dilekçe Komisyonu:

Dilekçe Komisyonu, Türk vatandaşlarının ve belirli şartlar altında Türkiye'de yaşayan yabancıların TBMM Başkanlığına sunduğu şahsi veya kamuyla ilgili dilekçeleri ve şikâyetleri inceleyen kurumdur.

Madde 116 – Dilekçelerin Başkanlık Divanınca incelenmesi:

Dilekçe Komisyonu Başkanlık Divanı, kendisine gelen dilekçeleri belirli kriterlere göre inceleyerek hangilerinin görüşülemeyeceğine karar verir. Bu kararlara karşı milletvekillerinin dağıtım tarihinden itibaren on beş…

Madde 117 – Dilekçelerin Komisyon Genel Kurulunca incelenmesi:

Komisyon Başkanlık Divanı'nın 116 ncı madde kapsamında görmediği veya bu maddeyle karara bağlayıp süresinde itiraz edilen dilekçeler Komisyon Genel Kuruluna gönderilir. Komisyon Genel Kurulu, gelen dilekçelerin karar…

Madde 118 – Komisyon Genel Kurulu kararlarının dağıtılması

Komisyon Başkanlık Divanı, Komisyon Genel Kurulunun aldığı kararları bastırarak tüm milletvekillerine ulaştırmak ve gerekli işlemler için Cumhurbaşkanı yardımcıları ile bakanlara göndermekle görevlidir.

Madde 119 – Komisyon Genel Kurulu kararlarına itiraz:

TBMM üyelerinin, Komisyon Genel Kurulunun aldığı kararlara karşı belirli bir süre içerisinde itiraz etme hakları bulunmaktadır. Yapılan itirazlar üzerine TBMM tarafından verilen nihai karar kesindir ve bu sonuç ilgili…

Madde 120 – Dilekçeler hakkındaki kesin kararların sonucu:

Cumhurbaşkanı yardımcıları ile Bakanların, madde 119 uyarınca kesinleşen kararlar doğrultusundaki işlemlerini Komisyon Başkanlığına bildirme sürecini düzenler. Komisyon Genel Kurulu, uygun bulduğu konuların TBMM'de…

BİRİNCİ BÖLÜM

Madde 121 – Cumhurbaşkanı seçimi (Mülga)

Madde 122 – Cumhurbaşkanının andiçme töreni

Yeni Cumhurbaşkanının andiçme töreninin zamanlamasını, uygulama sürecini ve kıyafet kuralını belirler. Törenin normal şartlar altında veya makamın erken boşalması durumundaki işleyişi düzenlenmiştir.

İKİNCİ BÖLÜM – Güven İstemi

Madde 123 – Hükümet programının okunması (Mülga)

Madde 124 – Hükümet programının görüşülmesi; göreve başlarken güven oyu (Mülga)

Madde 125 – Güven isteminin görüşme usulü (Mülga)

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Madde 126 – Olağanüstü hal ile ilgili kararlar

Cumhurbaşkanı tarafından ilan edilip Resmî Gazetede yayımlanan olağanüstü hal kararları, Cumhurbaşkanlığı tezkeresiyle Türkiye Büyük Millet Meclisinin (TBMM) onayına sunulur. TBMM, bu sürecin süresini kısaltabilir,…

Madde 127 – Sıkıyönetimle ilgili kararlar (Mülga)

Madde 128 – Olağanüstü hallerde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin görüşülmesi

Olağanüstü hallerde çıkarılan ve Meclis onayına sunulan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin, belirli istisnalar dışında üç ay içinde görüşülerek karara bağlanması zorunludur. Komisyon sürecinden geçemeyen kararnameler…

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM – Savaş Hali İlanı ve Silahlı Kuvvetlerle

Madde 129 – Savaş hali ilanı

Türkiye için savaş halinin ilan edilmesi, Cumhurbaşkanının istemi üzerine Türkiye Büyük Millet Meclisinin kararıyla gerçekleşir ve bu karar Cumhurbaşkanı tarafından uygulanır. Belirli durumlarda ise Cumhurbaşkanı, Türk…

Madde 130 – Silahlı kuvvet gönderilmesi veya kabulü

Anayasanın 92 nci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, Türk Silahlı Kuvvetlerinin yurt dışına gönderilmesi veya yabancı silahlı kuvvetlerin Türkiye'de bulundurulması için Cumhurbaşkanının isteği üzerine TBMM'den…

BİRİNCİ BÖLÜM – Yasama Dokunulmazlığı

Madde 131 – Yasama dokunulmazlığının kaldırılması istemi ve görüşüleceği komisyon:

Milletvekillerinin veya görev dışı suçlar nedeniyle Cumhurbaşkanı yardımcıları ile bakanların yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına dair talepler, Başkanlık tarafından Anayasa ve Adalet komisyonlarından oluşan Karma…

Madde 132

Dokunulmazlık dosyalarını incelemek amacıyla, siyasi partilerce önerilen üyeler arasından kura ile beş kişilik bir hazırlık komisyonu oluşturulur. Bu komisyon belgeleri inceler, ilgili milletvekilini, Cumhurbaşkanı…

Madde 133 – Karma Komisyon raporu:

Karma Komisyon, hazırlık komisyonunun raporuna dayanarak dokunulmazlığın kaldırılmasına veya kovuşturmanın ilgili kişinin görevi sona erene kadar ertelenmesine karar verir. Kovuşturmayı erteleyen raporlara on gün…

Madde 134

Dokunulmazlığı kaldırılmak istenen milletvekili, Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakanın komisyonlarda ve Genel Kurulda kendisini veya bir üyeyi aracılığıyla savunma hakkı vardır. Savunma çağrısına katılmayanlar hakkında…

Madde 135 – Üyeliğin düşmesi:

Milletvekilliğinin hangi hallerde düşeceği veya sona ereceği düzenlenmiştir. Belirli şartlar altında üyeliğin düşme süreci m. 136, 137 ve 138'e göre yürütülür. Ayrıca üst düzey devlet görevlerine atanma durumu üyeliği…

Madde 136 – Üyelikten istifa, hükümlülük ve kısıtlanma:

Milletvekilliğinden istifa eden kişinin üyeliği, istifasının gerçekliği Başkanlık Divanı tarafından yedi gün içinde incelendikten sonra Genel Kurul kararıyla düşer. Seçilmeye engel bir suçtan kesin hüküm giyen veya…

Madde 137 – Milletvekilliği ile bağdaşmayan bir görevi sürdürme:

Anayasanın 82 nci maddesi veya kanunlar gereği milletvekilliğiyle bağdaşmayan bir görevi sürdüren üyelerin durumu, Başkanlık Divanı ve ardından Karma Komisyon tarafından incelenir. Hazırlanan rapor Genel Kurul'da…

Madde 138 – Milletvekillerinin devamsızlığı:

Bir milletvekilinin bir ay içerisinde özürsüz veya izinsiz olarak toplam beş birleşim gününe katılmaması halinde milletvekilliğinin düşürülmesine ilişkin süreci belirler. Bu süreçte devamsızlığın tespiti, Karma…

BİRİNCİ BÖLÜM – Oylamalar

Madde 139 – Oylama şekilleri:

Mecliste oylamalar; işaretle oylama, açık oylama ve gizli oylama olmak üzere üç farklı şekilde yapılır. Her oylama türünün uygulanış biçimi ve kullanılan yöntemler belirlenmiştir.

Madde 140 – İşaretle oylamanın yapılacağı haller:

Anayasa, kanunlar ve İçtüzüğün aksine bir zorunluluk getirmediği tüm durumlarda kural olarak işaretle oylama yapılır. İçtüzükte işaret oyuyla kararlaştırılacağı belirtilen hususların ise mutlaka bu yöntemle oylanması…

Madde 141 – İşaretle oylamada usul:

İşaretle oylama sürecinde Başkan, sırasıyla kabul edenlerin ve etmeyenlerin el kaldırmasını isteyerek sonucu belirler. Sayım işlemleri Başkan ve Katip Üyelerce birlikte yapılır ve sonuç Başkan tarafından ilan edilir.…

Madde 142 – Açık oylamanın zorunlu olduğu haller:

Belirli konu ve içerikteki kanun teklifleri ile planların oylamalarının mutlaka açık oylama yöntemiyle yapılması gerektiğini belirleyen maddedir.

Madde 143

Anayasa, kanunlar ve İçtüzük gereği zorunlu olmadığı sürece, açık oylama yapılabilmesi için en az yirmi milletvekilinin yazılı isteği gerekmektedir. Bu istek oylama başlamadan önce Başkanlığa bildirilmeli ve oylama…

Madde 144 – Açık oylamanın sonuçlanması:

Açık oylamanın sona erdiğinin Başkanlık tarafından bildirilmesiyle beraber artık oy kullanılamaz. Katip Üyelerin yaptığı sayım ve döküm sonucunda tutanağa bağlanan netice, aynı oturumda Başkan tarafından duyurulur.

Madde 145 – Birden fazla açık oylamanın bir arada yapılması:

Birden fazla konunun açık oylamaya sunulduğu durumlarda, oylar farklı kutulara aynı anda atılarak işlem yapılabilir. Başkan uygun gördüğünde bu oylamaları oturum sonuna veya haftanın belirli bir gününe bırakabilir…

Madde 146 – Karar yeter sayısı:

Anayasa, kanunlar veya İçtüzükte farklı bir kural yoksa, oylanan konular toplantıya katılan milletvekillerinin salt çoğunluğuyla karara bağlanır. Salt çoğunluk, belirli bir sayının yarısından az olmayan çoğunluk olarak…

Madde 147 – Gizli oylama:

Anayasa, kanun veya İçtüzük gereği açık oylamanın zorunlu olduğu durumlarda gizli oylama yapılamaz. Diğer durumlarda gizli oylama yapılabilmesi için belirli sayıdaki milletvekilinin önergesi ve Genel Kurulun onayı…

Madde 148 – Gizli oylama usulü:

Gizli oylamada milletvekillerine beyaz, yeşil ve kırmızı renklerde üç adet yuvarlak verilir. Bu yuvarlaklardan oy olarak tercih edilen kutuya atılır, geri kalan ikisi ise belirtilen başka bir yere bırakılır.

Madde 149 – Oylamanın manasının belirtilmesi:

Gerekli görülen durumlarda Başkan, oylama öncesinde oyların ne ifade ettiğini kısaca açıklayabilir. Ayrıca tüm oylamalardan önce milletvekilleri zil çalınarak çağrılır.

İKİNCİ BÖLÜM – Seçimler

Madde 150 – Seçimlerde usul:

Genel Kurul ve komisyonlardaki seçimlerin, aksine bir hüküm yoksa alfabetik sırayla isim okunması ve oyların kutuya atılması yöntemiyle yapılmasını düzenler. Sayım işlemi kura ile seçilen beş kişilik bir komisyonca…

ONBİRİNCİ KISIM – Devam ve İzin

Madde 151 – Devamsızlık ve izin:

Genel Kurul veya komisyonların yoklamalarına ya da açık oylamalarına özürsüz ve izinsiz katılmayan milletvekilleri o oturumda yok sayılır. On güne kadar olan izinleri Başkan, daha uzun süreli izinleri ise Genel Kurul…

Madde 152 – Devamsızlık cetveli:

Başkanlık Divanı, milletvekillerinin Genel Kurul veya komisyon çalışmalarına katılmadıkları günleri içeren bir cetvel hazırlayarak ilgili kişilere bildirir. Bildirimi alan milletvekili belirli bir süre içinde itiraz…

Madde 153 – Devamsızlığın mücyyidesi:

Bir yasama yılı içerisinde izinsiz ve özürsüz olarak toplam 45 birleşimden fazla devamsızlık yapan milletvekilinin üç aylık yolluğu kesilir.

Madde 154 – İki ay için izin alanların ödenek ve yollukları:

Bir yasama yılı içerisinde kesintisiz olarak iki ay veya daha fazla izin alan milletvekillerinin ödenek ve yolluklarını alabilmesi Genel Kurulun onayına bağlıdır. Bu karar, Başkanlık Divanı tarafından sunulan teklif…

ONİKİNCİ KISIM – Tutanaklar

Madde 155 – Tutanak nevileri, tutulması ve tutanakta düzeltme:

Genel Kurul çalışmalarında tam ve özet olmak üzere iki çeşit tutanak tutulur. Tam tutanaklarda hata olduğunu düşünen ilgililer, belgelerin dağıtılmasından itibaren 15 gün içinde Başkanlığa yazılı düzeltme başvurusunda…

ONÜÇÜNCÜ KISIM – Disiplin cezaları

Madde 156 – Disiplin cezalarının nevileri:

Milletvekillerine uygulanabilecek disiplin cezaları belirlenmiştir. Bu cezalar uyarma, kınama ve Meclisten geçici olarak çıkarma şeklinde uygulanır.

Madde 157 – Uyarma:

Bu madde, hangi durumların uyarma cezası ile sonuçlanacağını belirler.

Madde 158 – Uyarma cezasının verilmesi:

Uyarma cezasının verilme yetkisinin kimde olduğu, milletvekilinin savunma hakkı ve cezanın kaldırılma şartlarını düzenler. Ayrıca aynı birleşimde birden fazla kez uyarma cezası alınmasının kayıt altına alınmasını kapsar.

Madde 159 – Söz söylemekten yasaklama:

Aynı oturumda iki kez uyarma cezası alan bir milletvekilinin söz söylemesi, o oturumun sonuna kadar yasaklanabilir. Bu işlem, Başkanın teklifiyle Genel Kurul tarafından herhangi bir görüşme yapılmaksızın ve işaret…

Madde 160 – Kınama:

Bu madde, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde kınama cezası verilmesini gerektiren durumları belirlemiştir. Buna göre belirli disiplin ihlalleri, güvenlik kurallarının çiğnenmesi ve çalışma düzeninin bozulması kınama…

Madde 161 – Meclisten geçici çıkarma:

Meclis'ten geçici olarak çıkarma cezası, belirli sayıda kınama cezası alınması veya ağır disiplin suçlarının işlenmesi durumunda verilir. Bu ceza, özellikle hakaret, yasa dışı eylemlere teşvik ve güvenlik ihlallerini…

Madde 162 – Meclisten geçici çıkarma cezasının sonuçları:

Meclisten geçici çıkarma cezası, en fazla üç birleşim için verilir ve hemen uygulanır. Cezalı olan milletvekili; Genel Kurul, komisyon, Başkanlık Divanı ve Danışma Kurulu çalışmalarına katılamaz. Kişinin cezayı…

Madde 163 – Disiplin cezalarında savunma, özür dileme ve kesinti

Kınama ve geçici olarak Meclisten çıkarma cezalarının verilme usulü, savunma hakları ve beraberindeki mali kesintiler düzenlenmiştir. Bu cezaların kayıt altına alınması, affa bağlı dönüş şartları ve kapsamındaki…

ONDÖRDÜNCÜ KISIM – Kolluk işleri

Madde 164 – Kolluk tedbirleri:

TBMM'nin bina, bahçe ve arsalarının iç ve dış güvenliği için gerekli önlemleri alma sorumluluğu Başkana aittir. Bu amaçla görevlendirilen güvenlik güçleri yalnızca Başkanın emrinde çalışır.

Madde 165 – Silah taşıma yasağı:

TBMM'nin bina, bahçe, arsa ve eklerine silahla girilmesi yasaktır. Bu yasak, emniyet görevlileri ile Başkan tarafından çağrılan silahlı ve güvenlik kuvvetleri mensupları için geçerli değildir. Kurala aykırı hareket…

Madde 166 – Çalışma salonlarına girme yasağı ve ziyaretçiler:

Genel Kurul salonu ile komisyon odalarına giriş belirli kişilerle sınırlandırılmış olup bu kişyler dışındakilerin girmesi yasaktır. İzinsiz girenlere yönelik işlem yetkisi Başkanlığa verilmiştir. Ziyaretlerin nasıl…

Madde 167 – T.B.M.M. eski üyeleri:

Eski TBMM üyeleri, bazı temel yetki ve mali haklar dışındaki tüm meclis üyesi haklarından yararlanmaya devam ederler.

Madde 168 – Basın:

Meclis Genel Kurulu ve komisyonlardaki çalışmaları takip eden basın ve yayın mensuplarının girişi için Başkanlık tarafından özel kart verildiği düzenlenmiştir. Bu karta sahip olmayanlar basına ayrılan bölümlere…

Madde 169 – Dinleyiciler:

Genel Kurul birleşimlerinde dinleyicilerin, kendilerine ayrılan alanlarda sessiz ve saygılı bir şekilde bulunmaları gerekir. Görüşmeler sırasında onay veya ret bildiren söz, alkış ya da benzeri davranışlar yasaktır. Bu…

Madde 170 – T.B.M.M. içinde suç işlenmesi:

Meclis yerleşkesi içerisinde milletvekili, Cumhurbaşkanı yardımcısı ve bakanlar dışındaki kişilerin suç işlemesi durumunda yapılacak işlemler düzenlenmiştir. Suçun niteliğine göre kişinin dışarı çıkarılmasına veya…

BİRİNCİ BÖLÜM – İdari işler

Madde 171 – İçhizmetlere dair mevzuat:

Türkiye Büyük Millet Meclisinin iç hizmetlerinin yürütülme esaslarını belirler. Bu hizmetlerin kanunlara ve İçtüzüğe uygun olması gerekirken, Başkanlık Divanı'na belli şartlarla düzenleyici karar alma yetkisi…

Madde 172 – Türkiye Büyük Millet Meclisinin heyetle temsili:

Türkiye Büyük Millet Meclisinin yurt içindeki törenlerde nasıl temsil edileceğinin usullerini düzenler. Temsilin Başkan, Başkanlık Divanı üyeleri veya belirlenen özel bir heyet aracılığıyla gerçekleştirileceği hükme…

Madde 173

Türkiye Büyük Millet Meclisi kütüphanesinden ve arşivinden nasıl faydalanılacağına dair şartlar, Başkanlık Divanı tarafından onaylanacak bir yönetmelik ile belirlenir.

İKİNCİ BÖLÜM – Milletvekilliği ile ilgili belgeler ve işaretler

Madde 174 – Hal tercümesi varakası:

Milletvekillerinin Meclise katıldıkları ilk günlerde kişisel, akademik, mesleki ve ailevi bilgilerini içeren bir formla beraber kanunen gerekli diğer belge ve mal bildirimlerini Başkanlığa vermesi düzenlenmiştir.…

Madde 175 – Tanıtıcı belgeler:

Milletvekillerine ve eski milletvekillerine belirli tanıtıcı belgeler ile araç plakası veya işareti verilir. Bu belgelerin özellikleri ve nerede kullanılacağı Başkanlık Divanı tarafından hazırlanacak bir yönetmelikle…

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM – Mali işler

Madde 176 – Türkiye Büyük Millet Meclisi Bütçesinin hazırlanması:

Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin bütçe tasarısı İdare Amirleri tarafından hazırlanıp Başkanlığa sunulur ve Başkanlık Divanı'nın incelemesiyle son şeklini alır. Harcamalara yönelik ödeme emirlerini genel olarak TBMM…

Madde 177 – Harcamaların denetimi:

Hesapları İnceleme Komisyonu, Genel Kurul tarafından kabul edilen TBMM ve ona bağlı bütçelerin uygulanmasını denetler. Yapılan bu incelemelerin sonuçları bir rapor ile Genel Kurula sunulur.

Madde 178 – Harcamaların vize edilmesi:

Harcama emirlerinin, işlem yapılmadan önce Hesapları İnceleme Komisyonu Denetçi Üyesi tarafından onaylanması gerekmektedir. Denetçinin görev yapamadığı durumlarda bu yetki komisyon sözcüsüne geçer. Denetçi üyenin veya…

Madde 179 – Eşya ve demirbaşların denetlenmesi:

TBMM'nin eşya ve demirbaş defterlerinin nasıl tutulacağını ve denetleneceğini belirler. Defterler idare amirlerince tutulup Hesapları İnceleme Komisyonuna sunulur; komisyon ise denetim sonrası raporunu Genel Kurula…

Madde 180 – Kesin hesap:

Hesapları İnceleme Komisyonu, her mali yılın sonunda TBMM'nin bir önceki yılına ait bütçe kesin hesabını bir raporla beraber Genel Kurula sunar. Genel Kurul, sunulan bu rapor üzerinden bilgi edinir.

ONALTINCI KISIM – Çeşitli hükümler

Madde 181 – İçtüzüğün değiştirilmesi:

İçtüzük değişiklik teklifleri milletvekilleri tarafından yapılarak Kanun teklifi hükümleri çerçevesinde yürütülür. Bu teklifler Anayasa Komisyonunca incelendikten sonra Genel Kurulda karara bağlanır. Ayrıca Anayasa…

Madde 182 – Türkiye Büyük Millet Meclisi kararlarının yayımlanması ve yürürlüğe girmesi:

Başkanlık Divanı tarafından hazırlanan yönetmelikler ve düzenleyici kararlar, aksine bir tarih belirlenmediği sürece Resmi Gazete'de yayımlandıkları anda yürürlüğe girer. Meclis kararlarının, seçim sonuçlarının ve…

Madde 183

Bu İçtüzükte belirlenen süreler, Anayasa, kanun veya İçtüzüğün kendisinde farklı bir hüküm yer almadıkça tatillerde ve aravermelerde işlemez.

ONYEDİNCİ KISIM – Son hükümler

Madde 184 – Dahili Nizamnamenin yürürlükten kalkması:

Madde 185 – Yürürlük tarihi:

Bu İçtüzük'ün yürürlük tarihi 1 Eylül 1973 olarak belirlenmiştir.

Madde 186 – Yürütme:

Bu madde, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün yürütme yetkisinin Türkiye Büyük Millet Meclisine ait olduğunu belirtmektedir. Ayrıca metin içerisinde, içtüzüğün farklı maddelerinde zaman içinde yapılan terimsel…