mevzuatuzmani.net — Hukuki Bilginin Güvenilir Adresi
  1. Ana sayfa
  2. Kanun
  3. 2709 sayılı Kanun

2709 sayılı TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASASI

Kanun · Resmî Gazete 9 Kasım 1982, sayı 17863 (Mükerrer)

mevzuat.gov.tr ↗

Bu özet yapay zeka ile üretilmiştir; hukuki görüş değildir. Bağlayıcı olan tam metindir.

BİRİNCİ KISIM – GENEL ESASLAR

Madde 1

Türkiye Devleti'nin yönetim şeklinin cumhuriyet olduğu düzenlenmiştir.

2 ilgili yargı kararı

Madde 2 – II. Cumhuriyetin nitelikleri

Bu madde, Türkiye Cumhuriyeti'nin temel niteliklerini belirler. Devletin; toplum huzuru, milli dayanışma ve adalet anlayışı çerçevesinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, demokratik, laik ve…

422 ilgili yargı kararı

Madde 3 – III. Devletin bütünlüğü, Resmî dili, bayrağı, milli marşı ve başkenti

Bu madde Türkiye Devleti'nin bütünlüğünü, resmî dilini, bayrağını, millî marşını ve başkentini tanımlar.

Madde 4 – IV. Değiştirilemeyecek hükümler

Anayasa'nın 1, 2 ve 3. maddelerinde yer alan hükümler değiştirilemez ve bu maddelerin değiştirilmesi için herhangi bir teklifte bulunulamaz.

1 ilgili yargı kararı

Madde 5 – V. Devletin temel amaç ve görevleri

Devletin temel amaç ve görevleri; Türk milletinin bağımsızlığını, ülke bütünlüğünü, Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumaktır. Aynı zamanda kişilerin ve toplumun refahını sağlamak, temel hakların önündeki engelleri…

23 ilgili yargı kararı

Madde 6 – VI. Egemenlik

Egemenlik kayıtsız şartsız Türk Milletine aittir. Millet, bu egemenliği Anayasa'nın belirlediği esaslar uyarınca yetkili organlar vasıtasıyla kullanır. Egemenlik hakkı hiçbir şekilde kişilere, gruplara veya sınıflara…

13 ilgili yargı kararı

Madde 7 – VII. Yasama yetkisi

Yasama yetkisi, Türk milleti adına Türkiye Büyük Millet Meclisine aittir ve bu yetki başka bir kaynağa devredilemez.

25 ilgili yargı kararı

Madde 8 – VIII. Yürütme yetkisi ve görevi

Yürütme yetkisinin ve görevinin Cumhurbaşkanı tarafından Anayasa ve kanunlara uygun şekilde kullanılacağı ve yerine getirileceği düzenlenmiştir.

5 ilgili yargı kararı

Madde 9 – IX. Yargı yetkisi

Yargı yetkisinin Türk Milleti adına, bağımsız ve tarafsız mahkemeler tarafından kullanıldığını belirler.

52 ilgili yargı kararı

Madde 10 – X. Kanun önünde eşitlik

Herkesin dil, ırk, cinsiyet, din gibi sebeplerle ayrım yapılmaksızın kanun önünde eşit olduğu düzenlenmiştir. Kadınlar ve erkeklerin eşit haklara sahip olduğu ve devletin bunu sağlama yükümlülüğü bulunduğu…

60 ilgili yargı kararı

Madde 11 – XI. Anayasanın bağlayıcılığı ve üstünlüğü

Anayasa hükümleri; yasama, yürütme ve yargı organları ile idare makamları, diğer kuruluşlar ve kişileri bağlayan temel hukuk kurallarıdır. Kanunlar, Anayasa'ya aykırı olamaz.

4 ilgili yargı kararı

BİRİNCİ BÖLÜM – Genel Hükümler

Madde 12

Herkes; kişiliğine bağlı, dokunulmaz, devredilmez ve vazgeçilmez temel hak ve hürriyetlere sahiptir. Temel hak ve hürriyetler, kişinin topluma, ailesine ve diğer kişilere karşı sahip olduğu ödev ve sorumlulukları da…

4 ilgili yargı kararı

Madde 13 – II. Temel hak ve hürriyetlerin sınırlanması

Temel hak ve hürriyetlerin hangi şartlarla sınırlandırılabileceğine ilişkin esasları düzenler. Hakların özüne dokunulmadan, sadece kanunla ve Anayasa'da belirtilen özel sebeplere dayanılarak sınırlama yapılabileceğini…

226 ilgili yargı kararı

Madde 14 – III. Temel hak ve hürriyetlerin kötüye kullanılamaması

Anayasadaki hak ve hürriyetler, devletin bütünlüğünü bozmak veya demokratik ve laik cumhuriyeti ortadan kaldırmak amacıyla kullanılamaz. Hiçbir anayasa hükmü, temel hakların yok edilmesi veya sınırlarının anayasada…

1 ilgili yargı kararı

Madde 15 – IV. Temel hak ve hürriyetlerin kullanılmasının durdurulması

Savaş, seferberlik veya olağanüstü hallerde, uluslararası hukuk yükümlülüklerine uyulduğu ve durumun gerektirdiği ölçüde olduğu sürece temel hak ve hürriyetler kısmen veya tamamen durdurulabilir. Bazı temel haklar ise…

59 ilgili yargı kararı

Madde 16 – V. Yabancıların durumu

Temel hak ve hürriyetlerin yabancılar için sınırlandırılması mümkündür. Bu sınırlandırmanın kanunla yapılması ve milletlerarası hukuka uygun olması gerekir.

2 ilgili yargı kararı

İKİNCİ BÖLÜM – Kişinin Hakları ve Ödevleri

Madde 17

Herkes yaşam hakkına ve maddi-manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahiptir. Kişinin vücut bütünlüğü ancak tıbbi zorunluluklar veya kanundaki özel haller kapsamında etkilenebilir ve rızası olmaksızın deneye…

13 ilgili yargı kararı

Madde 18 – II. Zorla çalıştırma yasağı

Kişilerin zorla çalıştırılması ve angarya yasaktır. Ancak bazı özel durumlar bu yasağın dışında tutularak zorla çalıştırma olarak kabul edilmez.

6 ilgili yargı kararı

Madde 19 – III. Kişi hürriyeti ve güvenliği

Herkesin kişi hürriyeti ve güvenliği hakkı vardır ve bu hak ancak kanunda belirtilen özel şartlar dahilinde kısıtlanabilir. Yakalanan veya tutuklanan kişilerin hakları, bilgilendirilme süreçleri ve hakim karşısına…

Madde 20 – A. Özel hayatın gizliliği

Herkesin özel ve aile hayatının gizliliği ile kişisel verilerinin korunması hakkı vardır. Belirli güvenlik ve kamu düzeni gerekçeleri dışında, hakim kararı veya acil hallerde yetkili merciin yazılı emri olmadan…

25 ilgili yargı kararı

Madde 21 – B. Konut dokunulmazlığı

Kimsenin konutu dokunulmazdır. Milli güvenlik, kamu düzeni, suçun önlenmesi, genel sağlık, genel ahlak veya başkalarının haklarının korunması amacıyla ancak hakim kararıyla veya acil durumlarda yetkili mercinin yazılı…

13 ilgili yargı kararı

Madde 22 – C. Haberleşme hürriyeti

Herkes haberleşme hürriyetine sahiptir ve haberleşmenin gizliliği esastır. Millî güvenlik, kamu düzeni, suçun önlenmesi, genel sağlık, genel ahlâk veya başkalarının haklarının korunması gibi sebeplerle; ancak hâkim…

2 ilgili yargı kararı

Madde 23 – V. Yerleşme ve seyahat hürriyeti

Herkesin yerleşme ve seyahat etme özgürlüğü vardır. Bu hürriyetler belirli koşullarda kanunla sınırlanabilirken, vatandaşların yurt dışına çıkış kısıtlaması hakim kararına bağlanmıştır. Vatandaşların sınır dışı…

24 ilgili yargı kararı

Madde 24 – VI. Din ve vicdan hürriyeti

Herkes vicdan, dini inanç ve kanaat hürriyetine sahiptir. İbadet ve dini törenler, 14 üncü madde hükümlerine aykırı olmaması şartıyla serbesttir. Kişiler dini inançlarını açıklamaya zorlanamaz, bu nedenle kınanamaz ve…

2 ilgili yargı kararı

Madde 25 – VII. Düşünce ve kanaat hürriyeti

Herkes düşünce ve kanaat hürriyetine sahiptir. Hiç kimse, nedeni ne olursa olsun düşüncelerini açıklamaya zorlanamaz; ayrıca düşünceleri nedeniyle kınanamaz ve suçlanamaz.

Madde 26 – VIII. Düşünceyi açıklama ve yayma hürriyeti

Herkes düşüncelerini söz, yazı, resim veya farklı yöntemlerle, tek başına ya da toplu olarak açıklama ve yayma hakkına sahiptir. Resmi makamların müdahalesi olmadan haber veya fikir alma ve verme serbestliği bu hakkın…

41 ilgili yargı kararı

Madde 27 – IX. Bilim ve sanat hürriyeti

Herkes bilim ve sanatı özgürce öğrenme, öğretme, açıklama, yayma ve araştırma hakkına sahiptir. Ancak yayma hakkı, Anayasa'nın ilk üç maddesinin değiştirilmesini sağlamak amacıyla kullanılamaz. Ayrıca, yabancı…

Madde 28 – A. Basın hürriyeti

Basın özgürdür, sansürlenemez ve basımevi kurmak için izin veya mali teminat şartı aranamaz. Devlet, basın ve haber alma hürriyetini sağlamakla yükümlüdür. Milli güvenlik, kamu düzeni ve suçla mücadele gibi durumlarda…

13 ilgili yargı kararı

Madde 29 – B. Süreli ve süresiz yayın hakkı

Süreli veya süresiz yayın yapmak için önceden izin almak ya da mali teminat yatırmak zorunlu değildir. Süreli yayınlarda sadece gerekli belgelerin teslimi yeterli olup, belgelerdeki aykırılıklar nedeniyle ancak mahkeme…

Madde 30 – C. Basın araçlarının korunması

Kanuna uygun şekilde basın işletmesi olarak kurulan basımevleri, bunların eklentileri ve basın araçları, suç aleti oldukları gerekçesiyle el konulamaz, müsadere edilemez veya faaliyetten alıkonulamaz.

Madde 31 – D. Kamu tüzel kişilerinin elindeki basın dışı kitle haberleşme araçlarından yararlanma hakkı

Kişiler ve siyasi partiler, kamu kurumlarına ait olan basın dışı kitle iletişim ve yayın araçlarından faydalanma hakkına sahiptir. Bu hakka ilişkin uygulama esasları kanunla belirlenir. İlgili kanun; millî güvenlik,…

Madde 32 – E. Düzeltme ve cevap hakkı

Kişilerin onuru ve şerefi zedelendiğinde veya kendileri hakkında yanlış bilgiler paylaşıldığında düzeltme ve cevap hakkı kullanılır. Bu hakkın detayları kanunla düzenlenmiştir.

Madde 33 – A. Dernek kurma hürriyeti

Herkes önceden izin almaksızın dernek kurma, üye olma ve üyelikten çıkma özgürlüğüne sahiptir; hiç kimse bir derneğe üye olmaya veya orada kalmaya zorlanamaz. Bu özgürlük ancak belirli temel sebeplerle kanun…

3 ilgili yargı kararı

Madde 34 – B. Toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakk ı

Herkes, önceden izin almadan, silahsız ve saldırısız şekilde toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkına sahiptir. Bu hak, sadece belirli amaçlarla kanunla sınırlandırılabilir ve uygulama esasları kanunla belirlenir.

Madde 35 – XII. Mülkiyet hakkı

Herkesin mülkiyet ve miras hakları vardır. Bu haklar yalnızca kanunla ve kamu yararı amacıyla sınırlandırılabilir.

231 ilgili yargı kararı

Madde 36 – A. Hak arama hürriyeti

Herkesin, yasal yollarla yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak haklarını araması ve adil yargılanması güvence altına alınmıştır. Ayrıca mahkemelerin, kendi görev ve yetki alanındaki davaları reddedemeyeceği…

122 ilgili yargı kararı

Madde 37 – B. Kanuni hakim güvencesi

Kişilerin sadece yasaların kendileri için belirlediği mahkemelerde yargılanabileceği hükme bağlanmıştır. Bu kapsamda, kişileri kanuni mahkemeleri dışındaki bir yere sevk edecek yargı yetkisine sahip olağanüstü…

30 ilgili yargı kararı

Madde 38 – C. Suç ve cezalara ilişkin esasla r

Bu madde, suç ve cezalara ilişkin temel hak ve güvenceleri düzenlemektedir. Kişilerin hangi şartlarda cezalandırılabileceğini, yargılama süreçlerindeki haklarını ve yasaklanan ceza türlerini belirler.

91 ilgili yargı kararı

Madde 39 – XIV. İspat hakkı

Kamu görevlilerine karşı görevlerini yerine getirirken yaptıkları işlerle ilgili olarak açılan hakaret davalarında, sanığın iddiasının doğruluğunu ispatlama hakkı vardır. Bunun dışındaki durumlarda ispat isteminin…

Madde 40 – XV. Temel hak ve hürriyetlerin korunması

Anayasal hakları ihlal edilen kişilerin yetkili makamlara başvuru imkanı isteme hakkı vardır. Devlet, işlemlerinde hangi kanun yollarına, nereye ve ne kadar sürede başvurulacağını belirtmek zorundadır. Ayrıca resmi…

48 ilgili yargı kararı

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM – Sosyal ve Ekonomik Haklar ve Ödevler

Madde 41

Aile, Türk toplumunun temeli olarak tanımlanmış ve eşler arasındaki eşitlik esas alınmıştır. Devlet; ailenin refahını, anne ve çocukların korunmasını ve aile planlamasının uygulanmasını sağlamakla yükümlüdür. Çocuklar,…

1 ilgili yargı kararı

Madde 42 – II. Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi

Herkesin eğitim ve öğrenim hakkı vardır ve bu hakkın kapsamı kanunla belirlenir. Eğitim ve öğretim, devletin denetiminde, Atatürk ilkeleri ve çağdaş bilim esaslarına göre yürütülür. İlköğretim tüm vatandaşlar için…

6 ilgili yargı kararı

Madde 43 – A. Kıyılardan yararlanma

Kıyılar devletin kontrolü ve yönetimi altındadır. Deniz, göl ve akarsu kıyıları ile sahil şeritlerinden faydalanılırken öncelikli olarak kamu yararı dikkate alınır. Bu alanların kullanım şartları ve sınırları…

5 ilgili yargı kararı

Madde 44 – B. Toprak mülkiyeti

Devlet; toprağın verimliliğini korumak, erozyonu önlemek ve topraksız veya yetersiz toprağı olan çiftçi köylülere toprak sağlamak için gerekli önlemleri alır. Bu amaçla dağıtılan topraklar bölünemez, miras hükümleri…

Madde 45 – C. Tarım, hayvancılık ve bu üretim dallarında çalışanların korunması

Devlet, tarım alanlarının korunmasını sağlar ve üretimi artırmak amacıyla çiftçilerin araç-gereç ve girdi ihtiyaçlarına erişimini kolaylaştırır. Ayrıca, tarımsal ürünlerin gerçek değerinin üreticiye ulaşması için…

3 ilgili yargı kararı

Madde 46 – D. Kamulaştırma

Devlet ve kamu kurumları, kamu yararının olduğu hallerde yasal usullerle özel mülkiyetteki taşınmazları bedelini peşin ödemek şartıyla kamulaştırabilir veya üzerlerinde idari irtifaklar kurabilir. Bazı özel proje…

2 ilgili yargı kararı

Madde 47 – E. Devletleştirme ve Özelleştirme

Kamu hizmeti veren özel işletmeler, kamu yararının zorunlu olduğu durumlarda gerçek değerleri ödenerek devletleştirilebilir. Kamu kurumlarına ait varlıkların özelleştirilmesi ve belirli hizmetlerin özel kişilere…

6 ilgili yargı kararı

Madde 48 – IV. Çalışma ve sözleşme hürriyeti

Herkes istediği alanda çalışma ve sözleşme yapma özgürlüğüne sahiptir; özel işletmeler kurmak serbesttir. Devlet, bu işletmelerin milli ekonomiyle uyumlu, sosyal amaçlara uygun, güvenli ve istikrarlı şekilde çalışması…

32 ilgili yargı kararı

Madde 49 – A. Çalışma hakkı ve ödevi

Çalışma hem bir hak hem de bir ödevdir. Devlet; çalışanların yaşam standartlarını artırmak, onları ve işsizleri korumak, çalışmayı desteklemek, işsizliği önleyici ekonomik ortamı oluşturmak ve çalışma barışını sağlamak…

2 ilgili yargı kararı

Madde 50 – B. Çalışma şartları ve dinlenme hakkı

Hiç kimse yaşa, cinsiyete ve güce uymayan işlerde çalıştırılamaz. Küçüklerin, kadınların ve bedeni veya ruhi yetersizliği olanların çalışma şartları özel olarak korunur. Çalışanların dinlenme hakkı vardır; ücretli…

Madde 51 – C. Sendika kurma hakkı

Çalışanlar ve işverenler, ekonomik ve sosyal haklarını korumak amacıyla önceden izin almadan sendika ve üst kuruluşlar kurma, bunlara katılma ve ayrılma hakkına sahiptir. Bu hakların kullanımıyla ilgili usuller ile…

7 ilgili yargı kararı

Madde 52 – D. Sendikal faaliyet

Madde 53 – A. Toplu iş sözleşmesi ve toplu sözleşme hakkı

İşçiler, işverenler, memurlar ve diğer kamu görevlileri, çalışma şartları ile ekonomik ve sosyal durumlarını düzenlemek için toplu sözleşme yapma hakkına sahiptir. Kamu görevlilerinin sözleşme sürecinde yaşadığı…

5 ilgili yargı kararı

Madde 54 – B. Grev hakkı ve lokavt

Toplu iş sözleşmesi görüşmelerinde uyuşmazlık çıkması durumunda işçilere grev, işverenlere ise lokavt hakkı tanınmıştır. Bu hakların kullanım şartları, kapsamı ve yasaklandığı durumlar kanunla düzenlenir. Grev ve…

Madde 55 – VII. Ücrette adalet sağlanması

Ücretin emeğin karşılığı olduğu belirtilmiştir. Devletin, çalışanların yaptıkları işe uygun adaletli bir ücret almaları ve sosyal yardımlardan yararlanmaları için gerekli önlemleri alacağı düzenlenmiştir. Asgari ücret…

Madde 56 – A. Sağlık hizmetleri ve çevrenin korunması

Herkesin sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkı olduğundan, çevrenin korunması hem devletin hem de vatandaşların ortak görevidir. Devlet, bireylerin bedensel ve ruhsal sağlığını korumak için sağlık kuruluşlarını…

79 ilgili yargı kararı

Madde 57 – B. Konut hakkı

Devlet, şehirlerin özelliklerini ve çevre şartlarını dikkate alan bir planlama yaparak konut ihtiyacını karşılamak için gerekli önlemleri alır ve toplu konut girişimlerini destekler.

Madde 58 – A. Gençliğin korunması

Devlet, gençlerin bilim temelinde, Atatürk ilkeleri doğrultusunda ve devletin bölünmez bütünlüğünü bozmaya çalışan görüşlerden uzak şekilde gelişmelerini sağlar. Aynı zamanda gençleri zararlı alışkanlıklardan ve…

Madde 59 – B. Sporun geliştirilmesi ve tahkim

Devlet, her yaştaki Türk vatandaşının beden ve ruh sağlığını geliştirecek önlemleri alarak sporun yaygınlaşmasını teşvik eder ve başarılı sporcuları korur. Spor federasyonlarının yönetim ve disiplin kararlarına karşı…

Madde 60 – A. Sosyal güvenlik hakkı

Herkesin sosyal güvenlik hakkı olduğu düzenlenmiştir. Devlet, bu hakkı gerçekleştirmek amacıyla gerekli tedbirleri almak ve ilgili teşkilatı kurmakla yükümlüdür. Ayrıca sosyal güvenlik açısından özel korumaya ihtiyaç…

2 ilgili yargı kararı

Madde 61

Devlet; şehit yakınlarını, gazileri, sakatları, yaşlıları ve korunmaya muhtaç çocukları korumak ve onları desteklemekle görevlidir. Bu amaçlar doğrultusunda gerekli kurum ve tesislerin kurulmasını sağlar.

Madde 62 – C. Yabancı ülkelerde çalışan Türk vatandaşları

Devlet, yurt dışında çalışan Türk vatandaşlarının aile birliğini, çocuklarının eğitimini, kültürel ihtiyaçlarını ve sosyal güvenliklerini sağlamak için gerekli önlemleri alır. Ayrıca bu kişilerin vatanlarıyla olan…

Madde 63 – XI. Tarih, kültür ve tabiat varlıklarının korunması

Devlet; tarih, kültür ve doğa varlıklarını korumayı sağlar, bu amaçla destekleyici ve teşvik edici önlemler alır. Söz konusu varlıkların özel mülkiyet kapsamında olduğu durumlarda uygulanacak sınırlamalar ile hak…

70 ilgili yargı kararı

Madde 64 – XII. Sanatın ve sanatçının korunması

Devlet, sanat faaliyetlerini ve sanatçıyı koruma altına alır. Sanat eserlerinin korunması, değerlendirilmesi, desteklenmesi ve sanat sevgisinin yayılması için gerekli tedbirlerin alınmasını sağlar.

1 ilgili yargı kararı

Madde 65 – XIII. Devletin iktisadi ve sosyal ödevlerinin sınırları

Devlet, sosyal ve ekonomik alanlardaki anayasal görevlerini, mali kaynaklarının yeterli olduğu ölçüde ve bu görevlerin amacına uygun önceliklere göre yerine getirir.

2 ilgili yargı kararı

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM – Siyasi Haklar ve Ödevler

Madde 66

Türk vatandaşlığıyla devlete bağlı olan herkes Türk kabul edilir ve Türk anne veya babanın çocuğu Türktür. Vatandaşlığın kazanılması ve kaybedilmesi kanunla belirlenen şartlara bağlanmıştır. Kişi vatana bağlılığa…

5 ilgili yargı kararı

Madde 67 – II. Seçme, seçilme ve siyasi faaliyette bulunma hakları

Vatandaşların seçme, seçilme, siyasi faaliyet gösterme ve halkoylamasına katılma haklarını düzenleyen hükümdür. Hakların kullanım koşulları, seçimlerin gerçekleştirilme esasları ve oy kullanamayan kişiler belirlenmiştir.

Madde 68 – A. Parti kurma, partilere girme ve partilerden ayrılma

Vatandaşların siyasi parti kurma, partilere girme ve ayrılma haklarını düzenleyen maddedir. Siyasi partiler önceden izin almadan kurulup Anayasa ve kanunlar çerçevesinde faaliyet gösterirler. Maddede partilerin uyması…

1 ilgili yargı kararı

Madde 69 – B. Siyasi partilerin uyacakları esaslar

Siyasi partilerin demokratik ilkelere uygun çalışması gerektiğini, ticari faaliyet yapamayacaklarını ve mali denetimlerinin Anayasa Mahkemesi tarafından yapılacağını düzenler. Ayrıca partilerin hangi durumlarda…

Madde 70 – A. Hizmete girme

Her Türk vatandaşının kamu hizmetine girme hakkı bulunmaktadır. Hizmete alım sürecinde, görevin gerektirdiği nitelikler haricinde herhangi bir ayrım yapılamaz.

4 ilgili yargı kararı

Madde 71 – B. Mal bildirimi

Kamu hizmetine girenlere getirilen mal bildirimi zorunluluğu ve bu bildirimlerin hangi aralıklarla yenileneceği kanunla belirlenir. Yasama ve yürütme organlarında görev yapan kişiler bu yükümlülükten muaf tutulamaz.

Madde 72 – V. Vatan hizmeti

Vatan hizmeti, her Türk vatandaşı için hem bir hak hem de bir görevdir. Bu hizmetin Silahlı Kuvvetlerde veya kamu sektöründe nasıl yapılacağı ya da hangi şartlarda yapılmış sayılacağı kanunlarla belirlenir.

1 ilgili yargı kararı

Madde 73 – VI. Vergi ödevi

Herkes, kamu giderlerini karşılamak amacıyla mali gücüyle orantılı olarak vergi ödemekle yükümlüdür. Vergi, resim, harç ve benzeri mali sorumluluklar kanunla düzenlenir. Belirli sınırlamalar dahilinde bu…

111 ilgili yargı kararı

Madde 74 – VII. Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı

Vatandaşlar ve karşılıklılık esasıyla Türkiye'de yaşayan yabancılar, kendileri veya kamuyla ilgili konuları yetkili makamlara ve TBMM'ye yazıyla bildirebilirler. Herkesin bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı…

BİRİNCİ BÖLÜM – Yasama

Madde 75

Türkiye Büyük Millet Meclisi, genel oylar ile seçilen altıyüz milletvekilinden oluşur.

Madde 76 – B. Milletvekili seçilme yeterliliği

On sekiz yaşını dolduran her Türk vatandaşı milletvekili seçilebilir; ancak eğitim durumu, adli sicil kaydı ve mevcut görevi nedeniyle bazı kişilerin adaylığına veya seçilmesine engel teşkil eden şartlar bulunmaktadır.

3 ilgili yargı kararı

Madde 77 – C. Türkiye Büyük Millet Meclisi ve Cumhurbaşkanının seçim dönemi

Türkiye Büyük Millet Meclisi ve Cumhurbaşkanlığı seçimlerinin beş yılda bir aynı gün yapılmasını düzenler. Süresi dolan milletvekillerinin yeniden seçilebilmesi ile Cumhurbaşkanlığı seçimlerinde ilk turda çoğunluk…

Madde 78 – D. Seçimlerin geriye bırakılması ve ara seçimler

Savaş durumu nedeniyle seçimlerin ertelenmesi ve TBMM üyelikleri boşaldığında yapılacak ara seçimlerin şartlarını düzenler. Belirli süre ve sayısal sınırlarla düzenlenen ara seçim süreçlerini ve bunun istisnalarını…

Madde 79 – E. Seçimlerin genel yönetim ve denetimi

Seçimlerin genel yönetimi ve denetimi yargı organları tarafından yürütülür. Seçim süreçlerinin yönetimi, itirazların sonuçlandırılması ve tutanakların kabulü Yüksek Seçim Kurulu'nun (YSK) görevidir ve YSK kararları…

Madde 80 – 1. Milletin temsili

Türkiye Büyük Millet Meclisi üyelerinin, seçildikleri bölgeyi veya kendilerini seçenleri değil, bütün milleti temsil ettikleri düzenlenmiştir.

1 ilgili yargı kararı

Madde 81 – 2. Andiçme

Türkiye Büyük Millet Meclisi üyelerinin göreve başlarken okudukları andiç metnini düzenleyen maddedir.

Madde 82 – 3. Üyelikle bağdaşmayan işler

Türkiye Büyük Millet Meclisi üyelerinin milletvekilliği göreviyle birlikte yürütemeyeceği iş ve görevler düzenlenmiştir. Bu çerçevede, çeşitli kamu kurumlarında, belirli vakıf, dernek ve sendikalarda yönetim veya…

Madde 83 – 4. Yasama dokunulmazlığı

TBMM üyelerinin Meclis çalışmalarındaki beyanlarından dolayı sorumlu tutulamayacaklarını ve Meclis kararı olmaksızın suç iddialarıyla yargılanamayacaklarını düzenler. Bazı istisnai durumlar hariç, milletvekillerinin…

Madde 84 – 5. Milletvekilliğinin düşmesi

Milletvekilliğinin hangi hallerde ve hangi prosedürlerle sona ereceği belirlenmiştir. İstifa, kesin mahkumiyet, bağdaşmayan görevi sürdürme veya meclis çalışmalarına devamsızlık durumlarında milletvekilliğinin düşme…

Madde 85 – 6. İptal istemi

Yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına veya milletvekilliğinin düşmesine ilişkin belirli kararların (m. 84'ün 1, 3 veya 4. fıkrası) iptali için Anayasa Mahkemesine başvurulabilir. Bu başvuru, kararın alındığı tarihten…

2 ilgili yargı kararı

Madde 86 – 7. Ödenek ve yolluklar

Türkiye Büyük Millet Meclisi üyelerinin ödenek, yolluk ve emeklilik işlemleri kanunla düzenlenir. Bu ödemelere getirilen üst sınırlar belirlenmiş olup, bu hakların kullanımı emeklilik ödemelerini etkilemez.

Madde 87 – A. Genel olarak

Türkiye Büyük Millet Meclisinin genel görev ve yetkilerinin neler olduğu bu maddede belirlenmiştir. Yasama faaliyetlerinden bütçenin kabulüne, savaş ilanından afların çıkarılmasına kadar olan temel yetkiler…

5 ilgili yargı kararı

Madde 88 – B. Kanunların teklif edilmesi ve görüşülmesi

Kanun teklif etme yetkisi milletvekillerine tanınmıştır. Tekliflerin Türkiye Büyük Millet Meclisinde nasıl görüşüleceğine dair usul ve esaslar içtüzükle belirlenir.

Madde 89 – C. Kanunların Cumhurbaşkanınca yayımlanması

Türkiye Büyük Millet Meclisince kabul edilen kanunların Cumhurbaşkanı tarafından yayımlanma sürecini belirler. Cumhurbaşkanı kanunları yayımlayabileceği gibi, uygun bulmadıkları takdirde gerekçesiyle birlikte yeniden…

Madde 90 – D. Milletlerarası andlaşmaları uygun bulma

Türkiye Cumhuriyeti adına yapılan milletlerarası andlaşmaların kural olarak TBMM tarafından kanunla uygun bulunması gerekir. Bazı süre ve içerik şartlarını taşıyan andlaşmalar ile belirli yetkilere dayalı sözleşmeler…

39 ilgili yargı kararı

Madde 91 – E. Kanun hükmünde kararname çıkarma yetkisi verme (Mülga)

Madde 92 – F. Savaş hali ilanı ve silahlı kuvvet kullanılmasına izin verme

Savaş hali ilan etmek, Türk Silahlı Kuvvetlerini yurt dışına göndermek veya yabancı kuvvetlerin Türkiye'de bulunmasına izin vermek kural olarak Türkiye Büyük Millet Meclisinin yetkisindedir. Ancak Meclisin tatilde…

1 ilgili yargı kararı

Madde 93 – A. Toplanma ve tatil

Türkiye Büyük Millet Meclisinin yıllık toplanma tarihini, tatil sürelerini ve tatil dönemlerinde toplantıya çağrılma usullerini belirler. Tatil sırasında toplanılması durumunda, gündemdeki konu görüşülmeden yeniden…

Madde 94 – B. Başkanlık Divanı

TBMM Başkanlık Divanı'nın yapısını, seçim yöntemlerini ve üyelerinin görev sınırlarını düzenleyen maddedir. Divan; Meclis üyeleri arasından seçilen Başkan, Başkanvekilleri, Katip üyeler ve İdare Amirlerinden oluşur.…

Madde 95 – C. İçtüzük siyasi parti grupları ve kolluk işleri

Türkiye Büyük Millet Meclisi, çalışmalarını kendi oluşturduğu içtüzük hükümlerine göre yürütür. Bu hükümler, siyasi parti gruplarının Meclis faaliyetlerine üye sayıları oranında katılımını sağlar. Meclise ait tüm…

Madde 96 – D. Toplantı ve karar yeter sayısı

Türkiye Büyük Millet Meclisinin toplantı ve karar yeter sayılarını düzenler. Meclis, seçimler dahil tüm işleri için toplam üye sayısının en az üçte biriyle toplanır. Kararlar, Anayasada farklı bir hüküm yoksa…

Madde 97 – E. Görüşmelerin açıklığı ve yayımlanması

Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu'ndaki görüşmeler kural olarak açıktır ve tutanak dergisinde tam olarak yayımlanır. Meclis, kendi içtüzüğü doğrultusunda kapalı oturumlar gerçekleştirebilir. Açık oturumların…

Madde 98

Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin bilgi edinme ve denetleme yetkilerini hangi araçlarla kullandığını belirleyen maddedir. Bu amaçla meclis araştırması, genel görüşme, meclis soruşturması ve yazılı soru yöntemleri…

4 ilgili yargı kararı

Madde 99 – B. Gensoru (Mülga)

Madde 100 – C. Meclis soruşturması (Mülga)

İKİNCİ BÖLÜM – Yürütme

Madde 101

Cumhurbaşkanının seçilme şartlarını, aday gösterilme sürecini, seçim yöntemini ve görev süresini düzenler. Halk tarafından seçilen Cumhurbaşkanı için belirli yaş, eğitim ve vatandaşlık şartları aranır. Seçimler salt…

Madde 102 – B. Seçimi (Mülga)

Madde 103 – C. Andiçmesi

Cumhurbaşkanı, görevine başlarken Türkiye Büyük Millet Meclisi önünde anayasadaki belirli metne uygun olarak andiçer.

Madde 104 – D. Görev ve yetkileri

Cumhurbaşkanı, Devletin başı olup yürütme yetkisini kullanan kişidir. Devleti temsil etmek, kanunları yayımlamak, üst düzey atamaları yapmak ve milli güvenlik politikalarını belirlemek gibi geniş yetkilere sahiptir.…

22 ilgili yargı kararı

Madde 105 – E. Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu

Cumhurbaşkanı hakkında suç işlediği iddiasıyla yürütülecek soruşturma, Meclis'in kabulü, özel bir komisyonun incelemesi ve Yüce Divan'daki yargılama süreçlerini kapsar. Bu prosedür, söz konusu suçların görev süresince…

Madde 106 – F. Cumhurbaşkanı yardımcıları, Cumhurbaşkanına vekâlet ve bakanlar

Cumhurbaşkanı, yardımcısını ve bakanlarını atayıp görevden alma yetkisine sahiptir; bu kişiler Cumhurbaşkanına karşı sorumludurlar. Cumhurbaşkanlığı makamının boşalması veya geçici ayrılık hallerinde vekâlet işlemleri…

Madde 107 – G. Cumhurbaşkanı Genel Sekreterliği (Mülga)

Madde 108 – H. Devlet Denetleme Kurulu

Cumhurbaşkanlığına bağlı Devlet Denetleme Kurulu, Cumhurbaşkanının isteği üzerine birçok kamu kurumu ve kuruluşunda idari soruşturma, inceleme, araştırma ve denetleme yapar. Yargı organları bu kurulun görev alanı…

Madde 109 – A. Kuruluş (Mülga)

Madde 110 – B. Göreve başlama ve güvenoyu (Mülga)

Madde 111 – C. Görev sırasında güvenoyu (Mülga)

Madde 112 – D. Görev ve siyasi sorumluluk (Mülga)

Madde 113 – E. Bakanlıkların kurulması ve bakanlar (Mülga)

Madde 114 – F. Seçimlerde geçici Bakanlar Kurulu (Mülga)

3 ilgili yargı kararı

Madde 115 – G. Tüzükler (Mülga)

Madde 116 – H. Türkiye Büyük Millet Meclisi ve Cumhurbaşkanı seçimlerinin yenilenmesi

Türkiye Büyük Millet Meclisi veya Cumhurbaşkanı seçimlerin yenilenmesine karar verebilir ve bu durumda genel seçimler ile Cumhurbaşkanlığı seçimi birlikte yapılır. Cumhurbaşkanının ikinci dönemindeyken Meclis kararıyla…

Madde 117 – 1. Başkomutanlık ve Genelkurmay Başkanlığı

Başkomutanlık makamı TBMM'nin manevi varlığından ayrılamaz ve Cumhurbaşkanı tarafından temsil edilir. Milli güvenliğin sağlanması ve Silahlı Kuvvetlerin yurt savunmasına hazırlanmasından dolayı Cumhurbaşkanı, TBMM'ye…

Madde 118 – 2. Milli Güvenlik Kurulu

Millî Güvenlik Kurulu'nun üyeleri, çalışma şekli ve temel görevleri belirlenmiştir. Kurul, millî güvenlik siyasetine ilişkin tavsiye kararlarını ve koordinasyon görüşlerini Cumhurbaşkanına sunar. Kurulun gündem…

Madde 119

Cumhurbaşkanı; savaş, doğal afet, salgın hastalık gibi belirli kritik durumların ortaya çıkması halinde, yurdun tamamında veya bir bölgesinde altı ayı geçmemek üzere olağanüstü hal ilan edebilir. Bu karar aynı gün…

6 ilgili yargı kararı

Madde 120 – 2. Şiddet olaylarının yaygınlaşması ve kamu düzeninin ciddi şekilde bozulması sebepleriyle olağanüstü hal ilanı (Mülga)

46 ilgili yargı kararı

Madde 121 – 3. Olağanüstü hallerle ilgili düzenleme (Mülga)

21 ilgili yargı kararı

Madde 122 – B. Sıkıyönetim, seferberlik ve savaş hali

1 ilgili yargı kararı

Madde 123 – 1. İdarenin bütünlüğü ve kamu tüzelkişiliği

İdare, kuruluş ve görevleri açısından bir bütündür ve kanunla düzenlenir. İdarî yapı, merkezden yönetim ve yerinden yönetim esaslarına dayanmaktadır.

24 ilgili yargı kararı

Madde 124 – 2. Yönetmelikler

Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişileri; sorumluluk alanlarındaki kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanması için yönetmelik çıkarabilirler. Bu yönetmeliklerin ilgili kanun ve kararnamelere…

260 ilgili yargı kararı

Madde 125 – B. Yargı yolu

İdarenin tüm eylem ve işlemlerine karşı yargı yolu açık olup, yargının denetim yetkisi sadece hukuka uygunluk kontrolü ile sınırlıdır. Belirli şartların varlığı hâlinde yürütmenin durdurulmasına karar verilebilir ve…

261 ilgili yargı kararı

Madde 126 – 1. Merkezi idare

Türkiye'nin merkezi idare yapısı; coğrafya, ekonomi ve kamu hizmeti gerekliliklerine göre illere ve daha küçük bölümlere ayrılmıştır. İllerin yönetimi yetki genişliği esasına göre yapılır. Kamu hizmetlerinde…

Madde 127 – 2. Mahalli idareler

Mahalli idareler; il, belediye ve köylerden oluşan, karar organları seçmenler tarafından seçilen kamu tüzel kişileridir. Kuruluşları, görevleri ve yetkileri kanunla düzenlenen bu yapıların seçimleri beş yılda bir…

10 ilgili yargı kararı

Madde 128 – 1. Genel ilkeler

Devletin, kamu iktisadi teşebbüslerinin ve diğer kamu tüzel kişilerinden gelen asli ve sürekli kamu hizmetleri, memurlar ve diğer kamu görevlileri tarafından yürütülür. Memurların ve kamu görevlilerinin çalışma…

20 ilgili yargı kararı

Madde 129 – 2. Görev ve sorumlulukları, disiplin kovuşturulmasında güvence

Memurlar ve kamu görevlilerinin Anayasa'ya uyum yükümlülüğünü, disiplin cezalarında savunma hakkı ve yargı denetimi zorunluluğunu düzenler. Ayrıca görev kusurlarından kaynaklanan tazminat davalarının idareye karşı…

189 ilgili yargı kararı

Madde 130 – 1. Yükseköğretim kurumları

Üniversitelerin kuruluşu, yönetimi ve işleyişine ilişkin temel kuralları belirleyen hükümdür. Devlet tarafından kanunla kurulan üniversitelerin yanı sıra, kâr amacı gütmemek şartıyla vakıflar tarafından da…

25 ilgili yargı kararı

Madde 131 – 2. Yükseköğretim üst kuruluşları

Yükseköğretim kurumlarının planlanması, yönetilmesi, denetlenmesi ve eğitim faaliyetlerinin yönlendirilmesi amacıyla Yükseköğretim Kurulu kurulur. Kurulun üyeleri, belirli kriterlere göre Cumhurbaşkanı tarafından…

Madde 132 – 3. Yükseköğretim kurumlarından özel hükümlere tabi olanlar

Türk Silahlı Kuvvetleri ve emniyet teşkilatına bağlı olan yükseköğretim kurumlarının kendi özel kanun hükümlerine tabi olduğu düzenlenmiştir.

Madde 133 – F. Radyo ve Televizyon Üst Kurulu, radyo ve televizyon kuruluşları ve kamuyla ilişkili haber ajansları

Radyo ve televizyon istasyonu kurulması ve işletilmesi kanuni şartlar çerçevesinde serbest bırakılmıştır. Bu faaliyetleri denetlemek için dokuz üyeli Radyo ve Televizyon Üst Kurulu oluşturulmuştur. Ayrıca, devlet…

Madde 134 – G. Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu

Atatürkçü düşüncenin, ilkelerin, inkılapların yanı sıra Türk kültürünün, tarihinin ve dilinin bilimsel yollarla araştırılması, tanıtılması ve yayılması amacıyla kamu tüzel kişiliğine sahip "Atatürk Kültür, Dil ve Tarih…

Madde 135 – H. Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları

Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, belirli bir meslekteki kişilerin ortak ihtiyaçlarını karşılamak ve meslek etiğini korumak amacıyla kanunla kurulan, organları üyeleri tarafından gizli oyla seçilen tüzel…

14 ilgili yargı kararı

Madde 136 – İ. Diyanet İşleri Başkanlığı

Genel idare bünyesindeki Diyanet İşleri Başkanlığı, laiklik ilkesince tüm siyasi görüşlerin dışında kalarak çalışır. Kurum, toplumda dayanışma ve bütünleşmeyi sağlayarak kendi özel kanunundaki görevlerini yürütür.

Madde 137 – J. Kanunsuz emir

Kamu görevlileri, mevzuata aykırı buldukları emirleri yerine getirmez ve durumu amirine bildirir. Amirin emrini yazılı olarak yenilemesi durumunda emir uygulanır ve uygulayan personel sorumlu tutulmaz. Ancak suç içeren…

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM – Yargı

Madde 138

Hakimlerin görevlerini bağımsızca yürüttükleri, karar verirken Anayasa'ya, kanuna, hukuka ve vicdani kanaatlerine dayandıkları belirtilmiştir. Yargı yetkisinin kullanımına dışarıdan müdahale edilemeyeceği ve devam eden…

125 ilgili yargı kararı

Madde 139 – B. Hakimlik ve savcılık teminatı

Hakim ve savcıların görev güvenceleri düzenlenmiştir. Bu kişilerin azledilmesi, istemedikleri halde erken emekli edilmesi veya mali haklarının ellerinden alınması yasaktır. Belirli özel durumlarda ise kanundaki…

5 ilgili yargı kararı

Madde 140 – C. Hakimlik ve savcılık mesleği

Hakim ve savcılar, adli ve idari yargıda mahkeme bağımsızlığı ve hakimlik teminatı esaslarına göre görev yaparlar. Mesleğin atanma, haklar, ödevler ve disiplin süreçleri gibi tüm özlük işleri kanunla düzenlenir. Bu…

2 ilgili yargı kararı

Madde 141 – D. Duruşmaların açık ve kararların gerekçeli olması

Mahkemelerdeki duruşmalar prensip olarak herkese açıktır, ancak bazı özel durumlar kapsamında kapalı yapılabilir. Bütün mahkeme kararlarının gerekçeli şekilde yazılması zorunludur. Davaların hızlı ve en az masrafla…

107 ilgili yargı kararı

Madde 142 – E. Mahkemelerin kuruluşu

Mahkemelerin nasıl kurulacağı, görevleri, yetkileri, işleyişi ve yargılama yöntemleri kanunla belirlenir. Genel kural olarak disiplin mahkemeleri dışında askerî mahkeme kurulamaz; ancak savaş durumunda, askerlerin…

1 ilgili yargı kararı

Madde 143 – F. Devlet Güvenlik Mahkemeleri (Mülga)

1 ilgili yargı kararı

Madde 144 – G. Adalet hizmetlerinin denetimi

Adalet hizmetlerinin ve savcıların idari görevlerinin Adalet Bakanlığınca nasıl denetleneceğini belirler. Denetim işlemleri adalet müfettişleri ve hakim/savcı kökenli iç denetçilerce, araştırma ve soruşturma işlemleri…

Madde 145 – H. Askeri yargı

Madde 146 – 1. Kuruluşu

Anayasa Mahkemesi'nin toplam on beş üyeden oluştuğu, bu üyelerin Türkiye Büyük Millet Meclisi ve Cumhurbaşkanı tarafından farklı yöntemlerle seçildiği belirtilmiştir. Metin ayrıca üyelerde aranan yaş ve mesleki kıdem…

Madde 147 – 2. Üyelerin görev süresi ve üyeliğin sona ermesi

Anayasa Mahkemesi üyelerinin görev sürelerini, emeklilik koşullarını ve üyeliğin sona erme hallerini belirleyen maddedir.

Madde 148 – 3. Görev ve yetkileri

Anayasa Mahkemesi; kanunların, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin ve TBMM İçtüzüğünün Anayasaya uygunluğunu denetler, bireysel başvuruları karara bağlar ve belirli üst düzey devlet görevlilerini görev suçlarından dolayı…

99 ilgili yargı kararı

Madde 149 – 4. Çalışma ve yargılama usulü

Anayasa Mahkemesi'nin Genel Kurul ve bölümler şeklinde çalışma yapısı, bu yapıların toplanma ve karar alma usulleri düzenlenmiştir. Davaların türüne göre hangi organ tarafından karara bağlanacağı ve yargılamanın nasıl…

38 ilgili yargı kararı

Madde 150 – 5. İptal davası

Kanunların, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin ve TBMM İçtüzüğünün tamamının veya belirli hükümlerinin Anayasaya aykırı olduğu gerekçesiyle Anayasa Mahkemesinde doğrudan iptal davası açılabileceği düzenlenmiştir. Bu…

4 ilgili yargı kararı

Madde 151 – 6. Dava açma süresi

Anayasa Mahkemesinde kanunların, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin veya içtüzüklerin iptali için doğrudan dava açma süresi düzenlenmiştir.

Madde 152 – 7. Anayasaya aykırılığın diğer mahkemelerde ileri sürülmesi

Bir davaya bakan mahkeme, uygulanacak kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesini Anayasaya aykırı bulursa veya tarafların iddiasını ciddi görürse, Anayasa Mahkemesinin kararına kadar davayı durdurur. Aykırılık iddiası…

291 ilgili yargı kararı

Madde 153 – 8. Anayasa Mahkemesinin kararları

Anayasa Mahkemesi kararları kesin olup iptal kararları gerekçeli olmak zorundadır. Mahkeme, iptal kararıyla yeni bir uygulama yaratamaz ve bu kararlar geçmişe etkili olmaz. Düzenlemeler genellikle Resmi Gazete'de…

434 ilgili yargı kararı

Madde 154 – B. Yargıtay

Yargıtay, adli mahkemelerce verilen kararların genellikle son inceleme merciidir ve kanunda belirtilen bazı davalarda hem ilk hem de son derece mahkemesi olarak görev yapar. Kurumun üyelerinin, yöneticilerinin ve…

39 ilgili yargı kararı

Madde 155 – C. Danıştay

Danıştay, idari mahkemelerin verdiği kararların son inceleme mercii olmasının yanı sıra bazı davalara ilk ve son derece mahkemesi olarak bakmakla görevlidir. İdari uyuşmazlıkların çözümünün yanı sıra kamu hizmetleriyle…

Madde 156 – D. Askeri Yargıtay (Mülga)

Madde 157 – E. Askeri Yüksek İdare Mahkemesi (Mülga)

1 ilgili yargı kararı

Madde 158 – F. Uyuşmazlık Mahkemesi

Uyuşmazlık Mahkemesi, adli ve idari yargı yerleri arasındaki görev ve hüküm anlaşmazlıklarını kesin olarak sonuçlandırır. Mahkemenin yapısı ve işleyişi kanunla belirlenmiş olup başkanlığı Anayasa Mahkemesi tarafından…

6 ilgili yargı kararı

Madde 159 – III. Hakimler ve Savcılar (…) Kurulu

Hâkimler ve Savcılar Kurulu, mahkemelerin bağımsızlığı ve hâkimlik teminatı ilkelerine göre oluşturulan, toplam on üç üyeden oluşan ve iki daire şeklinde çalışan bir organdır. Kurul; yargı mensuplarının mesleğe kabulü,…

2 ilgili yargı kararı

Madde 160 – IV. Sayıştay

Sayıştay, TBMM adına merkezî yönetim bütçesindeki kamu idarelerinin, sosyal güvenlik kurumlarının ve mahallî idarelerin tüm gelir, gider ve mallarını denetlemekle ve hesaplarını kesin hükme bağlamakla görevlidir.…

1 ilgili yargı kararı

BİRİNCİ BÖLÜM – Mali Hükümler

Madde 161

Kamu idarelerinin harcamalarının yıllık bütçelerle yapılmasını, merkezî yönetim bütçesinin hazırlanma, uygulama ve kontrol süreçlerini düzenler. Bütçe kanununun TBMM'deki görüşme aşamalarını, sürelerini ve bütçenin…

Madde 162 – B. Bütçenin görüşülmesi (Mülga)

Madde 163 – C. Bütçelerde değişiklik yapılabilme esasları (Mülga)

Madde 164 – D. Kesinhesap (Mülga)

Madde 165 – E. Kamu iktisadi teşebbüslerinin denetimi

Sermayesinin yarısından fazlası doğrudan veya dolaylı olarak Devlete ait olan kamu kuruluşu ve ortaklıkların Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından nasıl denetleneceği kanunla belirlenir.

1 ilgili yargı kararı

İKİNCİ BÖLÜM – Ekonomik Hükümler

Madde 166

Devlet; ekonomik, sosyal ve kültürel kalkınmayı planlamak, sanayi ve tarımı dengeli geliştirmek ve kaynakları verimli kullanmakla görevlidir. Tüm kalkınma girişimleri, milli tasarrufu, üretimi, istihdamı artıran ve…

Madde 167 – II. Piyasaların denetimi ve dış ticaretin düzenlenmesi

Devlet, çeşitli piyasaların sağlıklı işleyişini sağlamak için önlemler alarak tekelleşme ve kartelleşmeyi önler. Dış ticareti ekonomi yararına düzenlemek için Cumhurbaşkanına, vergi dışındaki ek mali yükümlülükleri…

12 ilgili yargı kararı

Madde 168 – III. Tabii servetlerin ve kaynakların aranması ve işletilmesi

Doğal servetler ve kaynaklar devletin kontrolünde olup bunları arama ve işletme hakkı devlete aittir. Devlet, bu haklarını belirli bir süre için gerçek veya tüzel kişilere devredebilir. Bu faaliyetlerin özel kişilerce…

64 ilgili yargı kararı

Madde 169 – A. Ormanların korunması ve geliştirilmesi

Devlet, ormanların korunması, genişletilmesi ve gözetimiyle sorumludur. Devlet ormanlarının mülkiyeti devredilemez, zamanaşımıyla kazanılamaz ve sadece kamu yararı için irtifak hakkına konu olabilir. Yanan orman…

53 ilgili yargı kararı

Madde 170 – B. Orman köylüsünün korunması

Ormanlarda veya bitişiğindeki köylerde yaşayanların kalkındırılması, ormanların korunması ve Devlet ile işbirliğinin tesisi için alınacak önlemler kanunla düzenlenir. Bu çerçevede, belli koşulları taşıyan alanların…

3 ilgili yargı kararı

Madde 171 – V. Kooperatifçiliğin geliştirilmesi

Devlet, milli ekonominin yararlarını gözeterek, özellikle üretimin artırılmasını ve tüketicinin korunmasını hedefleyen kooperatifçiliğin gelişmesi için gerekli tedbirleri alır.

1 ilgili yargı kararı

Madde 172 – A. Tüketicilerin korunması

Devlet, tüketicileri korumak ve bilgilendirmek amacıyla gerekli önlemleri alır ve tüketicilerin kendi haklarını korumaya yönelik girişimlerini destekler.

Madde 173 – B. Esnaf ve sanatkarların korunması

Devletin, esnaf ve sanatkara yönelik koruyucu ve destekleyici tedbirler almasını hükme bağlar.

BEŞİNCİ KISIM – ÇEŞİTLİ HÜKÜMLER

Madde 174

Anayasanın hiçbir hükmü, toplumu çağdaşlaştırmak ve laikliği korumak amacıyla çıkarılan belirli inkılap kanunlarının Anayasaya aykırı olduğu şeklinde yorumlanamaz. Bu kanunların, Anayasanın halkoyuna sunulduğu…

7 ilgili yargı kararı

ALTINCI KISIM – GEÇİCİ HÜKÜMLER

Madde Geçici 1

Halkoylaması sonucunda Milli Güvenlik Konseyi Başkanı ve Devlet Başkanı, yedi yıllık bir dönem için Cumhurbaşkanı olurken 18 Eylül 1980 tarihinde ettiği andı geçerli sayılır. Cumhurbaşkanı, ilk genel seçimlerin…

Madde Geçici 2

Milli Güvenlik Konseyi'nin TBMM toplanana kadar olan görev süreci ve ardından altı yıllığına Cumhurbaşkanlığı Konseyi'ne dönüşümü düzenlenmiştir. Dönüşüm sonrası kurulun üyelik hakları ile belirli kanunların…

Madde Geçici 3

Anayasaya göre yapılacak ilk milletvekili genel seçimiyle TBMM'nin toplanıp Başkanlık Divanını oluşturması durumunda belirli kanunlar yürürlükten kalkar. Ayrıca bu süreçle birlikte Milli Güvenlik Konseyi ile Danışma…

Madde Geçici 4 (Mülga)

Madde Geçici 5

İlk milletvekili genel seçim sonuçlarının Yüksek Seçim Kurulu tarafından ilan edilmesini takip eden onuncu günde, Türkiye Büyük Millet Meclisi saat 15.00'te Ankara'daki meclis binasında kendiliğinden toplanır. En yaşlı…

Madde Geçici 6

Anayasaya göre kurulan Türkiye Büyük Millet Meclisinin, kendi iç tüzüğünü hazırlayana kadar 12 Eylül 1980 öncesindeki iç tüzüğünün Anayasaya aykırı olmayan hükümlerini uygulaması belirlenmiştir.

Madde Geçici 7

İlk milletvekili genel seçimi sonrası, Türkiye Büyük Millet Meclisi toplanıp yeni Bakanlar Kurulu kurulana kadar mevcut Bakanlar Kurulu görevine devam eder.

Madde Geçici 8

Anayasa ile oluşturulan yeni organ, kurum ve kurulların kuruluşu, görevi, yetkisi ve işleyişine dair kanunlar ile Anayasa gereği çıkarılması veya değiştirilmesi gereken diğer kanunların hazırlanma süreleri…

Madde Geçici 9

İlk genel seçimlerden sonra toplanacak Meclisin Başkanlık Divanı kurulmasından itibaren altı yıl süresince, Cumhurbaşkanı Anayasa değişikliklerini Meclise geri gönderebilir. Meclisin geri gönderilen bu değişikliği…

Madde Geçici 10

Mahalli idare seçimlerinin ne zaman yapılacağını belirleyen hükümdür. Buna göre yerel seçimler, Türkiye Büyük Millet Meclisinin ilk toplantısını takip eden bir yıl içinde gerçekleştirilir.

Madde Geçici 11

Anayasanın kabulü sırasında görev yapan Anayasa Mahkemesi üyelerinin görevlerinin ve haklarının korunmasına ilişkin düzenlemeleri içerir. Üye sayıları belirli limitlere inene kadar yapılacak seçim süreçlerini ve…

Madde Geçici 12

Devlet Başkanı tarafından belli yüksek yargı kurumlarının yönetimine seçilen kişilerin, seçildikleri dönem boyunca görevlerinde kalmaya devam edecekleri düzenlenmiştir. Ayrıca, idari mahkemelere yapılan atamalarla…

Madde Geçici 13

Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu için Yargıtay'dan seçilecek olan bir asıl ve bir yedek üyenin seçimi, Anayasa'nın yürürlüğe girmesini takip eden yirmi gün içinde yapılır. Seçilen üyeler görevlerine başlayana kadar…

Madde Geçici 14

Sendikaların gelirlerini devlet bankalarında tutma yükümlülüklerinin, Anayasanın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren en geç iki yıl içerisinde tamamlanması gerekir.

Madde Geçici 15 (Mülga)

Madde Geçici 16

Kayıtlı olduğu ve oy kullanma yeterliliği bulunduğu halde haklı bir mazereti olmaksızın Anayasa halkoylamasına katılmayan kişilerin belirli hakları kısıtlanır. Bu kişiler, halkoylamasından sonraki beş yıl boyunca…

Madde Geçici 17

Kanunun yürürlüğe girmesinden sonra gerçekleşecek ilk genel seçimde, bağımsız adayların birleşik oy pusulasında yer almasına dair 2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanunu hükümleri bakımından Anayasa'nın 67 nci…

Madde Geçici 18

Bu madde, kanunun yürürlüğe girmesiyle birlikte Anayasa Mahkemesi'nin üye seçimi süreçlerini ve geçiş dönemindeki düzenlemeleri belirlemektedir. TBMM ve Cumhurbaşkanı'nın farklı yöntemlerle nasıl üye seçeceği, mevcut…

Madde Geçici 19

Bu madde, Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu üyelerinin hangi yöntemlerle, kimler tarafından ve hangi süreler içinde seçileceğini belirleyen geçici düzenlemeleri içerir. Ayrıca Kurulun başlangıçtaki çalışma usullerini,…

Madde Geçici 20

Belirli makamlarda bekleyen yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına ilişkin dosyaları bulunan milletvekilleri hakkında, söz konusu dosyalar yönünden Anayasanın 83 üncü maddesinin ikinci fıkrasının birinci cümlesi…

Madde Geçici 21

Bu madde, anayasal değişikliklerle beraber gelen geçiş süreçlerini düzenlemektedir. Düzenleme kapsamında seçim tarihleri, yasama ve yürütmenin yapması gereken mevzuat çalışmaları, Hâkimler ve Savcılar Kurulu'nun…

1 ilgili yargı kararı

YEDİNCİ KISIM – SON HÜKÜMLER

Madde 175

Anayasanın değiştirilme sürecini, teklif aşamasından yürürlüğe girişine kadar olan usulleri düzenler. Bu süreç; teklifin yapılması, Meclisteki görüşmeler, kabul oranı, Cumhurbaşkanı'nın incelemesi ve durumuna göre…

Madde 176 – II. Başlangıç ve kenar başlıklar

Anayasa'da temel görüş ve ilkelerin anlatıldığı başlangıç kısmı metnin bir parçasıdır. Buna karşılık, maddelerin yanında bulunan konu başlıkları sadece sıralama ve içerik bilgisini verir ve Anayasa metnine dahil edilmez.

Madde 177 – III. Anayasanın yürürlüğe girmesi

Bu madde, Anayasanın halkoylamasıyla kabul edilip Resmî Gazete'de yayımlanmasıyla genel olarak yürürlüğe girdiğini ve belirli bölümler için farklı yürürlük tarihleri ile istisnaların uygulandığını düzenler.