mevzuatuzmani.net — Hukuki Bilginin Güvenilir Adresi
  1. Ana sayfa
  2. Kanun
  3. 6100 sayılı Kanun

6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU

Kanun · Resmî Gazete 4 Şubat 2011, sayı 27836

mevzuat.gov.tr ↗

Bu özet yapay zeka ile üretilmiştir; hukuki görüş değildir. Bağlayıcı olan tam metindir.

BİRİNCİ BÖLÜM – Görev, Yetki ve Yargı Yeri Belirlenmesi

Madde 1 – Görevin belirlenmesi ve niteliği

Mahkemelerin görev alanlarının sadece kanunla belirlenebileceği ve bu konudaki kuralların kamu düzeninden olduğu belirtilmiştir.

189 ilgili yargı kararı

Madde 2 – Asliye hukuk mahkemelerinin görevi

Aksine bir düzenleme bulunmadıkça, malvarlığı ve şahıs varlığına ilişkin davaların yanı sıra diğer tüm dava ve işlerin çözüme kavuşturulması asliye hukuk mahkemesinin görevidir. Malvarlığı davalarında konunun değerine…

150 ilgili yargı kararı

Madde 3 – Ölüm veya vücut bütünlüğünün yitirilmesinden doğan zararların tazmini davalarında görev (Mülga)

1 ilgili yargı kararı

Madde 4 – Sulh hukuk mahkemelerinin görevi

Sulh hukuk mahkemelerinin görev alanlarını belirleyen maddedir. Bu mahkemeler, dava konusunun değerine bakılmaksızın belirli uyuşmazlık türlerini çözüme kavuşturur.

67 ilgili yargı kararı

Madde 5 – Genel kural

Mahkemelerin yetkisinin nasıl belirleneceği, diğer kanunlardaki özel hükümler saklı kalmak kaydıyla, bu Kanunda düzenlenen kurallara bağlıdır.

65 ilgili yargı kararı

Madde 6 – Genel yetkili mahkeme

Genel yetkili mahkeme, davanın açıldığı tarihte davalı olan gerçek veya tüzel kişinin yerleşim yeri mahkemesidir. Yerleşim yerinin nasıl belirleneceği ise 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu hükümlerine tabidir.

121 ilgili yargı kararı

Madde 7 – Davalının birden fazla olması hâlinde yetki

Davada birden fazla davalı olduğunda, dava bu kişilerden herhangi birinin yerleşim yeri mahkemesinde açılabilir; ancak kanunda tüm davalılar için belirlenmiş ortak bir yetkili mahkeme varsa dava orada görülür. Bir…

11 ilgili yargı kararı

Madde 8 – Bir yerde geçici olarak oturanlara karşı açılacak davalarda yetki

Memur, işçi, öğrenci veya asker gibi bir yerde geçici olarak yaşayan kişilere karşı açılan alacak veya taşınır mal davalarında, eğer bu kişiler orada uzun süre kalacaklarsa, bulundukları yer mahkemesi de yetkilidir.

1 ilgili yargı kararı

Madde 9 – Türkiye’de yerleşim yerinin bulunmaması hâlinde yetki

Türkiye'de yerleşim yeri bulunmayan kişiler için genel yetkili mahkeme, bu kişilerin Türkiye'deki mutad meskeninin bulunduğu yer mahkemesidir. Diğer özel yetki halleri saklı olmak kaydıyla, malvarlığı haklarına dair…

1 ilgili yargı kararı

Madde 10 – Sözleşmeden doğan davalarda yetki

Sözleşmelerden kaynaklanan davalar, sözleşmenin yerine getirileceği yerdeki mahkemede de açılabilir.

76 ilgili yargı kararı

Madde 11 – Mirastan doğan davalarda yetki

Mirastan doğan belirli dava türlerinde hangi mahkemenin yetkili olduğunu belirleyen hükümdür. Genel kural olarak ölen kişinin son yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir, ancak bazı özel durumlarda farklı mahkemelerde de…

Madde 12 – Taşınmazın aynından doğan davalarda yetki

Taşınmazların üzerindeki ayni haklar, zilyetlik, alıkoyma ve irtifak haklarıyla ilgili davaların kural olarak taşınmazın bulunduğu yer mahkemesinde açılması gerekir. Birden fazla taşınmaz söz konusu olduğunda, dava…

16 ilgili yargı kararı

Madde 13 – Karşı davada yetki

Kesin yetki kuralının geçerli olmadığı durumlar için, asıl davayı gören mahkemenin karşı davaya bakmaya da yetkili olduğu düzenlenmiştir.

3 ilgili yargı kararı

Madde 14 – Şubeler ve tüzel kişilerle ilgili davalarda yetki

Şube işlemlerinden kaynaklanan davalarda şubenin bulunduğu yer mahkemesinin yetkili olduğu düzenlenmiştir. Özel hukuk tüzel kişileri ile ortakları veya üyeleri arasındaki ortaklık ve üyelik ilişkisine dayalı davalarda…

13 ilgili yargı kararı

Madde 15 – Sigorta sözleşmelerinden doğan davalarda yetki

Sigorta sözleşmelerinden doğan davaların hangi yer mahkemesinde açılacağını belirleyen kuraldır. Zarar sigortalarında malın durumu ve rizikonun gerçekleştiği yere bakılırken, can sigortalarında ilgili kişilerin…

2 ilgili yargı kararı

Madde 16 – Haksız fiilden doğan davalarda yetki

Haksız fiillerden kaynaklanan davaların hangi yer mahkemelerinin yetkili olduğunu belirleyen maddedir. Bu davalar için birden fazla mahkeme seçeneği sunulmuştur.

52 ilgili yargı kararı

Madde 17 – Yetki sözleşmesi

Tacirlerin ve kamu tüzel kişilerinin, aralarında çıkmış veya çıkabilecek uyuşmazlıklar için sözleşmeyle belirli mahkemeleri yetkilendirebileceği düzenlenmiştir. Taraflar aksini kararlaştırmadıkça, davanın yalnızca bu…

55 ilgili yargı kararı

Madde 18 – Yetki sözleşmesinin geçerlilik şartları

Taraflar, serbestçe tasarruf edemeyecekleri konularda ve kesin yetki hallerinde yetki sözleşmesi yapamazlar (1. fıkra). Bir yetki sözleşmesinin geçerli olması için belirli şekil ve içerik şartlarının sağlanması gerekir…

10 ilgili yargı kararı

Madde 19 – Yetki itirazının ileri sürülmesi

Kesin yetki olan davalarda mahkeme yetkiyi kendiliğinden araştırırken, taraflar buna her zaman itiraz edebilir. Kesin olmayan yetki durumlarında ise itirazın cevap dilekçesiyle beraber yapılması ve yetkili mahkemenin…

25 ilgili yargı kararı

Madde 20 – Görevsizlik veya yetkisizlik kararı üzerine yapılacak işlemler

Mahkemenin görevsizlik veya yetkisizlik kararı vermesi durumunda, taraflardan birinin belirlenen süreler içinde dosyanın görevli veya yetkili mahkemeye gönderilmesini talep etmesi gerekir. Aksi halde dava açılmamış…

530 ilgili yargı kararı

Madde 21 – Yargı yeri belirlenmesini gerektiren sebepler

Bazı özel durumlarda, davaya hangi mahkemenin bakacağının tespit edilmesi için yargı yeri belirlenmesi yoluna başvurulabilir.

62 ilgili yargı kararı

Madde 22 – İnceleme yeri

Yetkili mahkemenin davaya bakmasında engel olması veya yargı çevresi sınırlarında tereddüt çıkması halinde, yetkili mahkemenin tayini için üst mahkemelere başvurulur (1. fıkra). İki mahkemenin aynı dava hakkındaki…

73 ilgili yargı kararı

Madde 23 – İnceleme usulü ve sonucu

Yargı yerinin belirlenmesi işlemi dosya üzerinden gerçekleştirilebilir. Bölge adliye mahkemesi, Yargıtay veya kanun yolu incelemesiyle kesinleşmiş olan görev ve yetki kararları, davaya daha sonra bakacak olan mahkeme…

23 ilgili yargı kararı

İKİNCİ BÖLÜM – Yargılamaya Hâkim Olan İlkeler

Madde 24 – Tasarruf ilkesi

Hakimlerin bir davayı kendiliklerinden incelemeleri veya karara bağlamaları için taraflardan birinin talebinin olması gerekir. Kanunda açık bir hüküm bulunmadığı sürece kimse kendi lehine dava açmaya zorlanamaz.…

9 ilgili yargı kararı

Madde 25 – Taraflarca getirilme ilkesi

Kanunda aksine bir düzenleme olmadığı sürece hâkim, tarafların ileri sürmediği iddiaları veya olayları kendiliğinden dikkate alamaz ve bunları hatırlatacak şekilde davranamaz. Ayrıca, yasada belirtilen özel durumlar…

7 ilgili yargı kararı

Madde 26 – Taleple bağlılık ilkesi

Hakim, tarafların talep ettiği sonuçlara uymak zorundadır; talepten fazlasına veya farklı bir hususa karar veremez ancak duruma göre talepten daha azına karar verebilir. Hakimin taleplerle bağlı olmadığını düzenleyen…

179 ilgili yargı kararı

Madde 27 – Hukuki dinlenilme hakkı

Davanın tarafları, müdahiller ve yargılama ile ilgili kişiler, kendi haklarıyla bağlantılı olarak hukuki dinlenilme hakkına sahiptir. Bu hak; yargılama süreci hakkında bilgi almayı, açıklama yapıp ispat sunmayı ve…

72 ilgili yargı kararı

Madde 28 – Aleniyet ilkesi

Duruşmalar ve kararların açıklanması kural olarak herkese açıktır. Ancak genel ahlâk veya kamu güvenliğinin zorunlu kıldığı hallerde duruşmaların tamamı veya bir kısmı gizli yapılabilir (2. fıkra). Gizlilik taleplerine…

1 ilgili yargı kararı

Madde 29 – Dürüst davranma ve doğruyu söyleme yükümlülüğü

Davada yer alan tarafların dürüst davranmaları ve uyuşmazlığa konu olaylarla ilgili beyanlarının gerçeği yansıtması zorunludur.

15 ilgili yargı kararı

Madde 30 – Usul ekonomisi ilkesi

Hakim, yargı sürecinin uygun bir süre içinde, düzenli bir şekilde ilerlemesini ve gereksiz masraflar yapılmamasını sağlamakla sorumludur.

153 ilgili yargı kararı

Madde 31 – Hâkimin davayı aydınlatma ödevi

Hâkim, uyuşmazlığı çözmek için gerekli gördüğünde, maddi veya hukuki açıdan belirsiz ya da çelişkili bulduğu konularla ilgili tarafların açıklama yapmasını isteyebilir, sorular sorabilir veya delillerin sunulmasını…

72 ilgili yargı kararı

Madde 32 – Yargılamanın sevk ve idaresi

Yargılamanın yönetiminden ve düzenin sağlanmasından hâkim sorumludur. Ayrıca okunamayan, uygunsuz veya ilgisiz dilekçelerin yeniden düzenlenmesine ilişkin usulü belirler.

Madde 33 – Hukukun uygulanması

Hâkim, Türk hukukunu kendiliğinden uygular.

37 ilgili yargı kararı

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM – Hâkimin Yasaklılığı, Reddi ve Hukuki Sorumluluğu

Madde 34 – Yasaklılık sebepleri

Hakimin belirli yakınlıklar veya kişisel çıkarlar nedeniyle bazı davalara bakmasının yasaklandığı durumlar belirlenmiştir. Bu hallerden biri mevcutsa hakim, karşı tarafça talep edilmese bile davadan çekinmek zorundadır.

1 ilgili yargı kararı

Madde 35 – Çekinme kararının sonuçları

Çekinme kararlarına karşı üst mahkemeye başvurulabilir. Üst mahkeme, yasaklama sebebi ortaya çıktığı tarihten sonra ilgili hakimin yaptığı işlemleri iptal edebileceği gibi hüküm ve kararları her durumda iptal eder. Bu…

9 ilgili yargı kararı

Madde 36 – Ret sebepleri

Hâkimin tarafsızlığından şüphe edilmesine neden olan önemli bir durum varsa, taraflar hâkimi reddedebilir veya hâkim kendi isteğiyle görevden çekilebilir.

11 ilgili yargı kararı

Madde 37 – Hâkimin bizzat çekilmemesi hâli

Kendisinde reddini gerektiren nedenler bulunan ancak bizzat çekilmeyen hâkim, taraflardan biri ret talebinde bulunana kadar davaya bakmaya devam edebilir.

Madde 38 – Ret usulü

Hâkimin reddedilmesi sürecindeki başvuru sürelerini, izlenecek yöntemi ve gerekli evrakları düzenleyen hükümdür. Talep süreci ve yöntemleri detaylandırılmış olup, hâkimi çekilmeye davet etmenin de ret talebi hükmünde…

1 ilgili yargı kararı

Madde 39 – Çekilme kararının incelenmesi

Bir hâkimin, taraflardan birinin ret talebi sonrası veya kendi isteğiyle davadan çekilmek istediğini bildirmesi halinde, bu çekilmenin kanuna uygun olup olmadığına ret talebini incelemeye yetkili merci karar verir.

Madde 40 – Ret talebini incelemeye yetkili merci

Bu madde, bir hâkim hakkında yapılan ret talebinin hangi makamlar tarafından inceleneceğini belirler. Genel kural olarak ret talebi, reddedilen hâkimin katılmadığı kendi mahkemesi tarafından incelenir; ancak mahkemenin…

1 ilgili yargı kararı

Madde 41 – Ret talebinin geri çevrilmesi

Hâkimin reddi talebinin hangi şartlarda kabul edilmeyeceği ve bu talebin nasıl geri çevrileceği düzenlenmiştir. Ayrıca bu kararlara karşı kanun yoluna başvurma zamanı belirlenmiştir.

2 ilgili yargı kararı

Madde 42 – Ret talebinin incelenmesi

Hâkimin reddi taleplerinin hangi usullerle inceleneceğini ve sürecin sonuçlarını belirleyen hükümdür. Yetkili merci, talebi dosya üzerinden inceleyerek karar verebilir ve ret sebebi kesin olmasa da muhtemel gördüğü…

2 ilgili yargı kararı

Madde 43 – Ret talebine ilişkin kararlara karşı istinaf

Hakimin reddi talebiyle ilgili verilen kararlara karşı izlenecek yollar belirlenmiştir. Davanın asıl hükmünde istinaf yolu kapalıysa karar kesin olup, istinaf yolu açıksa belirli bir süre içinde itiraz edilebilir.…

2 ilgili yargı kararı

Madde 44 – Ret talebine ilişkin kararların temyizi

Bölge adliye mahkemesi hakimlerinin reddedilmesine ilişkin kararlara karşı yapılacak itiraz süreçlerini düzenler. Davanın esasında temyiz yolunun açık olup olmamasına göre bu kararlar ya kesin olur ya da temyiz…

1 ilgili yargı kararı

Madde 45 – Zabıt kâtibinin yasaklılığı ve reddi

Davada görevli zabıt kâtibinin, belirli sebeplerle görevden alınması talep edilebilir veya kâtip kendisi görevden çekinebilir. Bu talepler üzerine kâtibin görev yaptığı mahkeme karar verir ancak hâkimle birlikte işlem…

Madde 46 – Devletin sorumluluğu ve rücu

Hakimlerin yargılama faaliyetleri sırasında gerçekleştirdiği bazı hukuka aykırı işlemler nedeniyle Devlete karşı tazminat davası açılabilir. Bu davanın açılması için hakimin ceza soruşturmasından geçmesi veya mahkûm…

1 ilgili yargı kararı

Madde 47 – Davaların açılacağı mahkeme

Devlet aleyhine açılan tazminat davalarının hangi mahkemede görüleceği, sorumluluğu bulunan hâkimlerin görev yaptıkları mahkemeye göre belirlenmiştir. Bu davaların temyiz incelemesini Hukuk Genel Kurulu yapar ancak…

3 ilgili yargı kararı

Madde 48 – Dava dilekçesi ve davanın ihbarı

Tazminat davası dilekçesinde, dayanılan sorumluluk sebebinin ve delillerin açıkça belirtilmesi, varsa belgelerin dilekçeye eklenmesi gerekir (1. fıkra). Mahkeme, söz konusu tazminat davasını ilgili hâkime kendiliğinden…

1 ilgili yargı kararı

Madde 49 – Davanın reddi hâlinde verilecek ceza

Davanın esastan reddedilmesi durumunda davacı hakkında disiplin para cezası uygulanması düzenlenmiştir.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM – Taraflar ve Davaya Katılan Üçüncü Kişiler

Madde 50 – Taraf ehliyeti

Medeni haklardan yararlanma yeteneğine sahip olan kişiler, aynı zamanda bir davada taraf olma ehliyetine de sahiptir.

19 ilgili yargı kararı

Madde 51 – Dava ehliyeti

Bir kişinin dava açma veya davada taraf olma yetkisinin olup olmadığı, medeni haklarını kullanma ehliyetine bakılarak belirlenir.

7 ilgili yargı kararı

Madde 52 – Davada kanuni temsil

Medeni haklarını kullanma ehliyeti bulunmayanların ve tüzel kişilerin davalarda kimler tarafından temsil edileceği düzenlenmiştir.

2 ilgili yargı kararı

Madde 53 – Dava takip yetkisi

Dava takip yetkisi, istenen talep sonucuna dair mahkeme kararı alabilme gücüdür. Bu yetki, kanundaki istisnalar dışında, maddi hukuktaki tasarruf yetkisine bakılarak belirlenir.

2 ilgili yargı kararı

Madde 54 – Temsil veya izin belgelerinin verilmesi

Kanuni temsilcilerin izin belgelerini, tüzel kişi organlarının ise temsil belgelerini dava veya cevap dilekçesiyle mahkemeye sunması zorunludur. Acil durumlarda mahkeme, eksikliklerin giderilmesi şartıyla işlem…

3 ilgili yargı kararı

Madde 55 – Dava sırasında taraflardan birinin ölümü

Dava devam ederken taraflardan birinin ölümü halinde, mirasçılar mirası henüz kabul veya reddetmemişse dava ilgili yasal süreler dolana kadar ertelenir. Ancak gecikmesinde sakınca bulunan durumlarda hakim, talep…

10 ilgili yargı kararı

Madde 56 – Kanuni temsilci atanması sebebiyle yargılamanın ertelenmesi

Mahkeme, taraflardan birinin vesayet altına alınması veya yasal danışman atanması gerektiğinde, konuyla ilgili kesin karar verilene kadar yargılamayı erteleyebilir. Ayrıca, kanun gereği tedavi, gözlem, koruma altında…

1 ilgili yargı kararı

Madde 57 – İhtiyari dava arkadaşlığı

Belirli şartların varlığı durumunda, birden çok kişinin birlikte dava açabilmesini veya kendilerine karşı birlikte dava açılabilmesini düzenleyen hükümdür.

83 ilgili yargı kararı

Madde 59 – Mecburi dava arkadaşlığı

Maddi hukuka göre bir hakkın birden fazla kişi tarafından birlikte kullanılması veya birden fazla kişiye karşı birlikte ileri sürülmesi ve herkes hakkında tek bir karar verilmesinin gerektiği durumlara mecburi dava…

7 ilgili yargı kararı

Madde 60 – Mecburi dava arkadaşlarının davadaki durumu

Mecburi dava arkadaşları, davayı ancak birlikte açabilirler veya kendilerine karşı birlikte dava açılabilir. Bu kişilerin davada beraber hareket etmeleri zorunludur. Usulüne uygun şekilde çağrıldığı halde duruşmaya…

1 ilgili yargı kararı

Madde 61 – Davanın İhbarı ve Davaya Müdahale

Bir davanın taraflarından biri, davayı kaybetmesi durumunda üçüncü bir kişiden hak talep edeceğini veya o kişinin kendisinden hak talep edeceğini düşünüyorsa, tahkikat aşaması bitene kadar bu kişiye davayı…

27 ilgili yargı kararı

Madde 62

Davanın ihbar edilme usulünü ve bunun yargılama takvimine etkisini belirler. İhbarın yazılı yapılması, gerekçelerin açıklanması ve yargılama aşamasının belirtilmesi zorunludur. İhbar işlemi kural olarak duruşmaları…

1 ilgili yargı kararı

Madde 63

Davasının bildirildiği (ihbar edildiği) kişi, sonucu kendisi için yararlı olacak tarafın yanında davaya katılabilir.

1 ilgili yargı kararı

Madde 64 – İhbarın etkisi

Bir davanın ihbar edilmesi durumunda, mahkemece verilen kararın ihbarı yapan kişiye etkisi konusunda 69 uncu maddenin ikinci fıkrası hükümleri benzer şekilde uygulanır.

3 ilgili yargı kararı

Madde 65 – Asli müdahale

Bir davanın konusu olan hak veya eşya üzerinde hak iddia eden üçüncü kişiler, hüküm verilinceye kadar davanın taraflarına karşı aynı mahkemede dava açabilir. Bu asli müdahale davası, asıl yargılama ile birlikte…

6 ilgili yargı kararı

Madde 66

Davanın sonucundan hukuki yararı olan üçüncü kişiler, destekledikleri tarafa yardımcı olmak amacıyla tahkikat aşaması tamamlanana kadar davaya fer'î müdahil olarak katılabilirler.

10 ilgili yargı kararı

Madde 67 – Fer’î müdahale talebi ve incelenmesi

Davaya dahil olmak isteyen üçüncü kişinin, hangi tarafın yanında yer almak istediğini, nedenlerini ve dayanaklarını belirten bir dilekçeyle mahkemeye başvurması gerekir. Dilekçenin taraflara tebliğinin ardından…

Madde 68 – Fer’î müdahilin durumu

Müdahale talebi kabul edilen kişi, davaya dahil olduğu andan itibaren süreci takip edebilir. Desteklediği tarafın lehine olan iddia ve savunmaları ileri sürebilen bu kişi, karşı tarafın işlem ve açıklamalarına aykırı…

2 ilgili yargı kararı

Madde 69 – Fer’î müdahalenin etkisi

Asıl davada mahkeme tarafından verilen karar, yalnızca davanın tarafları hakkında sonuç doğurur. Fer'î müdahil, rücu ilişkisinde kararın yanlış olduğunu iddia edemez; ancak belirli şartlar oluştuğunda beraber olduğu…

1 ilgili yargı kararı

Madde 70 – Cumhuriyet savcısının davada yer alması

Cumhuriyet savcılarının hukuk davalarında hangi şartlarda yer alabileceğini ve bu süreçteki usulleri düzenleyen maddedir. Savcının yer aldığı davalarda tarafların karar alma yetkileri sınırlıdır.

Madde 71 – Genel olarak

Dava ehliyeti olan kişiler, davalarını kendi başlarına veya belirledikleri bir vekil vasıtasıyla açıp takip edebilirler.

11 ilgili yargı kararı

Madde 72 – Davaya vekâlet hakkında uygulanacak hükümler

Bir davanın vekil aracılığıyla açılması ve takip edilmesinde, kanunlardaki özel hükümler saklı kalmak kaydıyla, 22/4/1926 tarihli ve 818 sayılı Borçlar Kanununun temsile ilişkin hükümleri uygulanır.

3 ilgili yargı kararı

Madde 73 – Davaya vekâletin kanuni kapsamı

Bu madde, davada avukatlık yetkisinin genel kapsamını belirler. Avukat, kanunen özel yetki gerektiren durumlar hariç, karar kesinleşene dek dava takibini yapmaya, kararın uygulanmasını sağlamaya ve yargılama…

1 ilgili yargı kararı

Madde 74 – Davaya vekâlette özel yetki verilmesini gerektiren hâller

Bir vekilin bazı kritik işlemleri gerçekleştirebilmesi için kendisine verilen vekaletnamede bu konularda açıkça yetkilendirilmiş olması gerekir. Eğer özel yetki verilmemişse, vekil madde metninde sayılan işlemleri…

80 ilgili yargı kararı

Madde 75 – Birden fazla vekil görevlendirilmesi

Bir dava için birden fazla vekil görevlendirilmişse, bu vekillerden her biri yetkilerini diğerinden bağımsız olarak kullanabilir. Vekiller arasında yapılan aksine sınırlamalar karşı taraf için geçersizdir.

1 ilgili yargı kararı

Madde 76 – Vekâletnamenin ibrazı

Davayı takip eden avukatların, noter onaylı vekâletname aslını veya kendi onayladıkları örneğini dosyaya sunmaları zorunludur. Kamu kurumlarında görevli avukatlar için ise yetkili amirlerin düzenlediği temsil belgeleri…

6 ilgili yargı kararı

Madde 77 – Vekâletnamesiz dava açılması ve işlem yapılması

Avukatların dava açabilmek ve işlem yapabilmek için kural olarak vekâletname sunmaları gerekir; ancak acil durumlarda mahkemenin tanıdığı kesin süre içinde vekâletname sunulmaz veya taraf işlemi kabul etmezse dava…

13 ilgili yargı kararı

Madde 78 – Vekilin vekâlet veren huzurundaki beyanı

Duruşmada hazır bulunan bir taraf, avukatının yaptığı açıklamalara hemen ve açıkça itiraz etmezse, bu açıklamaları kabul etmiş sayılır.

Madde 79 – Vekilin veya vekâlet verenin duruşmada uygun olmayan tutum ve davranışı

Duruşma sırasında uygunsuz davranışlarda bulunan vekiller ve davasını kendisi takip eden kişilerle ilgili hakimin uygulayacağı işlemleri belirler. Bu kapsamda uyarı mekanizması, raporlama, salondan çıkarma ve temsil…

Madde 80 – Tarafın davasını takip edebilecek ehliyette olmaması

Hakim, davayı bizzat takip edebilecek yeterlilikte olmadığını gördüğü tarafa, davasını vekil aracılığıyla takip etmesi için uygun bir süre verebilir. Verilen bu karara uymayan taraf hakkında, yokluğu halindeki…

Madde 81 – Vekilin azli ve istifasının şekli

Bir vekilin görevden alınması (azil) veya görevinden ayrılmasına (istifa) dair bildirimin mahkeme ve karşı taraf açısından geçerli olabilmesi için belli şartlar aranır. Bu işlemin dilekçe ile bildirilmesi veya tutanağa…

1 ilgili yargı kararı

Madde 82 – Vekilin istifası

Avukatın istifasından sonra vekillik görevi, istifanın müvekkile bildirilmesini takip eden iki hafta boyunca devam eder. Eğer müvekkil davayı takip etmez veya yeni bir avukat görevlendirmezse, sanki taraf orada yokmuş…

3 ilgili yargı kararı

Madde 83 – Vekilin azli

Bir davada avukatın azledilmesi durumunda, vekalet veren kişi davayı kendisi takip etmez veya iki hafta içinde yeni bir avukat görevlendirmezse, tarafın yokluğu durumunda geçerli olan hükümler uygulanır (1. fıkra).

BEŞİNCİ BÖLÜM – Teminat

Madde 84 – Teminat gösterilecek hâller

Belirli şartların varlığı halinde, davalının olası yargılama giderlerinin karşılanması için davacı tarafından uygun bir teminat gösterilmesi gerekir. Bu karar davanın başında veya süreç içerisinde mahkemece verilebilir.

6 ilgili yargı kararı

Madde 85 – Teminat gerektirmeyen hâller

Belirli şartların oluştuğu durumlarda davacıdan teminat talep edilemeyeceği düzenlenmiştir.

Madde 86 – Teminat kararı

Mahkeme, yargılama giderlerinin karşılanması için kendiliğinden teminat kararı verir. Hakim, bu kararı vermeden önce tarafları veya davaya katılma talebi olan kişiyi dinleyebilir.

1 ilgili yargı kararı

Madde 87 – Teminatın tutarı ve şekli

Davalarda verilecek teminatın miktarına ve türüne hakim karar verir; ancak taraflar bunu aralarında sözleşme ile belirlediyse sözleşmedeki hükümler uygulanır. Şartlar değiştiğinde hakim, mevcut teminatı değiştirebilir,…

15 ilgili yargı kararı

Madde 88 – Teminat gösterilmemesinin sonuçları

Hâkim tarafından belirlenen kesin süre içinde gereken teminatın yatırılmamasının doğuracağı hukuki sonuçlar düzenlenmiştir.

Madde 89 – Teminatın iadesi

Teminat verilmesini gerektiren neden sona erdiğinde, ilgili kişinin talebiyle mahkeme teminatın geri verilmesine karar verir.

3 ilgili yargı kararı

ALTINCI BÖLÜM – Süreler, Eski Hâle Getirme ve Adli Tatil

Madde 90

Yargılamadaki sürelerin nasıl belirleneceğini düzenleyen maddedir. Süreler ya kanunda yer alır ya da hâkim tarafından belirlenir; ancak hâkim, kanuni süreleri sadece kanunda belirtilen istisnai durumlarda…

3 ilgili yargı kararı

Madde 91

Yasal sürelerin ne zaman işlemeye başlayacağını düzenleyen hükümdür. Süreler, kural olarak tebliğ tarihinden, kanunda özel durumlar belirtilmişse tefhim tarihinden itibaren başlar.

2 ilgili yargı kararı

Madde 92

Gün, hafta, ay veya yıl olarak belirlenen sürelerin başlangıç ve bitiş tarihlerinin nasıl hesaplanacağını düzenler.

8 ilgili yargı kararı

Madde 93

Resmi tatiller sürenin hesabına dahildir. Eğer sürenin son günü resmi tatile denk gelirse, süre tatili takip eden ilk iş gününün çalışma saati sonunda biter.

4 ilgili yargı kararı

Madde 94

Kanunda belirlenen sürelerin kesin olduğu ifade edilmektedir. Hakimin verdiği kesin sürelerde işlemin ne olduğu ve sürece uyulmamasının sonuçlarının açıkça bildirilmesi gerekir; kesin olduğu belirtilmeyen süre…

21 ilgili yargı kararı

Madde 95 – Eski Hâle Getirme

Elde olmayan nedenlerle kanundaki veya hâkimin belirlediği süre içinde bir işlemi yapamayanlar, eski hâle getirme talebinde bulunabilir. Fakat aynı sonuca başka bir hukuki yolla ulaşılabiliyorsa bu talepte bulunulması…

1 ilgili yargı kararı

Madde 96

Eski hâle getirme talebinin, işlemi yapmaya engel olan durum ortadan kalktıktan sonra iki hafta içinde yapılması gerekir (1. fıkra). İlk derece ve istinaf yargılamalarında bu talep kural olarak nihai karar verilinceye…

9 ilgili yargı kararı

Madde 97 – Talebin şekli ve kapsamı

Eski hale getirme talebi, gerekçelerin ve delillerin yer aldığı bir dilekçe ile yapılır. Ayrıca, zamanında yapılamayan işlemin, eski hale getirme talebi için öngörülen süre içerisinde tamamlanması zorunludur.

Madde 98 – Talep ve inceleme mercii

Yapılamayan işlemler için eski hâle getirme talebi, söz konusu işlemin inceleneceği mahkemeye iletilir. İstinaf başvuru hakkı düştüğünde bölge adliye mahkemesine, temyiz başvuru hakkı düştüğünde ise Yargıtaya…

Madde 99 – Talebin yargılamaya ve hükmün icrasına etkisi

Eski hale getirme talebi, kural olarak yargılamanın ertelenmesine neden olmaz ve verilen hükmün yerine getirilmesini engellemez. Ancak mahkeme talebi haklı bulursa, teminatla veya gerekli gördüğünde teminatsız olarak…

Madde 100 – İnceleme ve karar

Eski hâle getirme taleplerinin ilk derece mahkemeleri ve bölge adliye mahkemelerinde ön sorunlar usulüne, Yargıtay'da ise temyiz usulüne göre inceleneceği belirlenmiştir. Talebin kabul edilmesi durumunda mahkeme, hangi…

Madde 101 – Giderler

Eski hâle getirme talebinin oluşturduğu masraflar kural olarak bu talebi yapan tarafa aittir. Fakat karşı taraf asılsız itirazlarla masrafların artmasına neden olursa, hâkim giderlerin tamamının veya bir kısmının karşı…

1 ilgili yargı kararı

Madde 102 – Adli tatil süresi

Adli tatilin hangi tarihler arasında olduğunu ve yeni adli yılın başlangıç tarihini belirleyen maddedir.

4 ilgili yargı kararı

Madde 103 – Adli tatilde görülecek dava ve işler

Adli tatilde normal şartlarda sadece belirli türdeki dava ve işler görülmeye devam eder. Söz konusu dava ve işlerin görülmesi, tarafların anlaşmasıyla veya belirli şartlar altında tek tarafın talebiyle tatil sonrasına…

6 ilgili yargı kararı

Madde 104 – Adli tatilin sürelere etkisi

Adli tatile tabi olan dava ve işlerde, kanunda belirlenen sürelerin son günü adli tatile denk gelirse, bu süreler herhangi bir karara gerek kalmadan adli tatilin bitiminden itibaren bir hafta uzamış sayılır.

9 ilgili yargı kararı

BİRİNCİ BÖLÜM – Dava Çeşitleri

Madde 105 – Eda davası

Eda davası, davalının bir şeyi vermeye, yapmaya veya yapmamaya mahkûm edilmesinin mahkemeden talep edildiği dava türüdür.

3 ilgili yargı kararı

Madde 106 – Tespit davası

Tespit davası ile mahkemeden bir hakkın, hukuki ilişkinin varlığı veya yokluğu ya da bir belgenin sahte olup olmadığı belirlenebilir. Bu davanın açılması için, kanundaki istisnalar dışında, davacıda hukuken korunmaya…

14 ilgili yargı kararı

Madde 107 – Belirsiz alacak davası (Mülga)

647 ilgili yargı kararı

Madde 108 – İnşaî dava

İnşaî davalar; yeni bir hukuki durum yaratılması, mevcut bir durumun değiştirilmesi veya ortadan kaldırılması talebiyle açılan davalardır. Bazı durumlarda bu hakların ancak dava yoluyla kullanılması zorunludur. Aksi…

Madde 109 – Kısmi dava

Bölünebilir nitelikteki taleplerin sadece bir kısmı için dava açılabilir. Aksi açıkça belirtilmediği sürece, kısmi dava açılması geri kalan tutardan vazgeçildiği anlamına gelmez. Alacağın bir kısmının dava edildiği…

139 ilgili yargı kararı

Madde 110 – Davaların yığılması

Bir davacı, aynı davalıya yönelik birbirinden bağımsız birden fazla temel talebini tek bir dava dilekçesiyle sunabilir. Bu durumun mümkün olması için tüm taleplerin aynı yargı türüne girmesi ve hepsi için ortak yetkili…

6 ilgili yargı kararı

Madde 111 – Terditli dava

Davacı, aynı davalıya karşı birden fazla talebini, aralarında öncelik sırası (aslilik-ferîlik ilişkisi) kurarak aynı dava dilekçesinde sunabilir. Bu yöntemin kullanılabilmesi için talepler arasında hukuki veya ekonomik…

9 ilgili yargı kararı

Madde 112 – Seçimlik dava

Alternatifli borçlarda, seçim hakkı olan taraf bu hakkı kullanmazsa alacaklı seçimlik dava açabilir. Mahkeme talebi yerinde bulursa seçimlik mahkûmiyet kararı verir. Bu karar icraya konulduğunda alacaklı seçeneklerden…

Madde 113 – Topluluk davası

Dernekler ve diğer tüzel kişiler, tüzükleri kapsamındaki yetkilere dayanarak, üyelerinin veya temsil ettikleri kitlenin çıkarlarını korumak amacıyla kendi adlarına dava açabilirler. Bu davalar aracılığıyla hakların…

1 ilgili yargı kararı

İKİNCİ BÖLÜM – Dava Şartları ve İlk İtirazlar

Madde 114 – Dava şartları

Bu madde, bir davanın görülebilmesi için karşılanması gereken temel dava şartlarını listelemektedir. Ayrıca diğer kanunlarda belirlenen dava şartlarının da geçerli olduğu belirtilmiştir (2. fıkra).

1029 ilgili yargı kararı

Madde 115 – Dava şartlarının incelenmesi

Mahkeme, dava şartlarının varlığını davanın her aşamasında kendiliğinden araştırırken taraflar da bu eksikliği her zaman ileri sürebilir. Dava şartındaki noksanlık giderilemiyorsa dava usulden reddedilir; ancak…

599 ilgili yargı kararı

Madde 116 – Konusu

Bu madde, hangi itirazların "ilk itiraz" olarak kabul edildiğini düzenler. Buna göre, kesin yetki kuralının olmadığı durumlardaki yetki itirazları ve uyuşmazlığın tahkimle çözülmesi gerektiğine dair itirazlar ilk…

19 ilgili yargı kararı

Madde 117 – İleri sürülmesi ve incelenmesi

İlk itirazların tamamının cevap dilekçesinde bildirilmesi gerekir, aksi halde bu itirazlar dikkate alınmaz. Söz konusu itirazlar, dava şartlarından sonra ön sorunlar gibi incelenerek karara bağlanır.

1 ilgili yargı kararı

BİRİNCİ BÖLÜM – Davanın Açılması

Madde 118 – Davanın açılma zamanı

Bir davanın açılış tarihi, dava dilekçesinin kaydedildiği tarih olarak kabul edilir. Dava dilekçesine, davalı sayısı kadar kopya eklenmesi gerekir. Dilekçelerin kayıt işlemlerine ilişkin detaylar ise yönetmelik ile…

3 ilgili yargı kararı

Madde 119 – Dava dilekçesinin içeriği

Dava dilekçesinde yer alması gereken zorunlu içerikler düzenlenmiştir. Bazı temel unsurlar dışındaki eksikliklerin tamamlanmaması durumunda davanın akıbeti belirlenmiştir.

93 ilgili yargı kararı

Madde 120 – Harç ve gider avansının ödenmesi

Dava açan kişinin yargılama harçlarını ve Adalet Bakanlığı tarafından belirlenen gider avansını mahkeme veznesine yatırması gerekir. Dava sırasında avansın yetersiz kaldığı tespit edilirse, bu miktarın tamamlanması…

83 ilgili yargı kararı

Madde 121 – Belgelerin birlikte verilmesi

Davacı, dava dilekçesinde belirttiği ve kendi elinde bulunan belgeleri asıllarıyla birlikte veya sadece örneklerini dilekçeye ekleyerek mahkemeye sunmak zorundadır. Başka yerlerden getirtilecek belge ve dosyalar içinse…

54 ilgili yargı kararı

Madde 122 – Dava dilekçesinin tebliği

Mahkeme, dava dilekçesini davalıya tebliğ eder. Tebligat zarfında, davalının davaya cevap vermesi için iki haftalık süresinin olduğu belirtilir.

2 ilgili yargı kararı

Madde 123 – Davanın geri alınması

Davacı, mahkeme kararı kesinleşene kadar davalının açık onayıyla davasını geri alabilir. Bu durumda mahkeme tarafından davanın açılmamış sayılmasına karar verilir.

22 ilgili yargı kararı

Madde 124 – Tarafta iradî değişiklik

Bir davada taraf değişikliği normal şartlarda karşı tarafın açık rızasıyla mümkündür (1. fıkra); ancak kanundaki özel hükümler saklı tutulmuştur (2. fıkra). Maddi hata, dürüstlük kuralına uygunluk veya kabul edilebilir…

34 ilgili yargı kararı

Madde 125 – Dava konusunun devri

Dava açıldıktan sonra dava konusunun devredilmesi durumunda uygulanacak usuller düzenlenmiştir. Davalı tarafın konuyu devretmesi halinde davacının seçimlik hakları, davacı tarafın konuyu devretmesi halinde ise sürecin…

28 ilgili yargı kararı

İKİNCİ BÖLÜM – Cevap Dilekçesi

Madde 126 – Cevap dilekçesinin verilmesi

Davalı tarafın cevap dilekçesini nereye vereceği, dilekçeye kaç adet örnek eklemesi gerektiği, dilekçenin ne zaman verilmiş sayılacağı ve davacıya nasıl iletileceği belirlenmiştir.

Madde 127 – Cevap dilekçesini verme süresi

Davalıya dava dilekçesi tebliğ edildikten sonra cevap dilekçesini vermek için iki hafta süresi vardır. Bazı zorunlu durumlarda, bu süre dolmadan önce başvurulması kaydıyla, bir kez ve en fazla bir ay ek süre…

5 ilgili yargı kararı

Madde 128 – Süresinde cevap dilekçesi verilmemesinin sonucu

Davalı taraf, yasal süresi içerisinde cevap dilekçesini sunmazsa, davacının dava dilekçesinde belirttiği tüm olayları reddetmiş sayılır.

181 ilgili yargı kararı

Madde 129 – Cevap dilekçesinin içeriği

Bu madde, bir davanın davalısı tarafından sunulacak olan cevap dilekçesinde bulunması gereken zorunlu unsurları düzenler. Dilekçenin kimlik bilgilerinden delillere, hukuki sebeplerden imza gerekliliğine kadar sahip…

1 ilgili yargı kararı

Madde 130 – Cevap dilekçesinde eksiklik bulunması

Cevap dilekçesinde bazı zorunlu bilgilerin eksik olması durumunda, hakim bu eksikliklerin tamamlanması için tarafına süre verir. Belirlenen süre içinde eksiklikler giderilmezse, cevap dilekçesi hiç verilmemiş sayılır.

Madde 131 – Cevap dilekçesi verilmesinin sonucu

Cevap dilekçesi sunulduktan sonra, cevap verme süresi henüz dolmamış olsa bile artık ilk itirazlar ileri sürülemez.

1 ilgili yargı kararı

Madde 134

Asıl davanın herhangi bir sebeple sona ermesi, karşı davanın görülmesine ve hakkında karar verilmesine engel teşkil etmez.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM – Cevaba Cevap ve İkinci Cevap Dilekçesi

Madde 136 – Tarafların ikinci dilekçeleri

Davacı, cevap dilekçesini aldıktan sonra iki hafta içinde cevaba cevap dilekçesi verebilir. Davalı ise bu dilekçeyi aldıktan sonra iki hafta içinde ikinci cevap dilekçesi sunabilir. Bu dilekçeler hakkında,…

1 ilgili yargı kararı

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM – Ön İnceleme

Madde 137 – Ön incelemenin kapsamı

Dilekçelerin karşılıklı verilmesinin ardından yapılan ön incelemede; dava şartları, ilk itirazlar ve uyuşmazlık konuları belirlenir, delillerin toplanmasıyla ilgili işlemler yapılır ve taraflar uygunsa sulhe veya…

14 ilgili yargı kararı

Madde 138

Mahkeme, dava şartları ve ilk itirazlarla ilgili kararı öncelikle dosya üzerindeki belgeleri inceleyerek verir. Gerekli gördüğü durumlarda, bu kararı vermeden önce tarafları ön inceleme duruşmasında dinleyebilir.

54 ilgili yargı kararı

Madde 139

Mahkeme, dilekçelerin karşılıklı verilmesi ve gerekli incelemelerin ardından ön inceleme duruşması günü belirleyerek durumu taraflara bildirir. Yapılan bu bildirimle taraflara çeşitli hususlar hakkında ihtarlarda…

6 ilgili yargı kararı

Madde 140 – Ön inceleme duruşması

Hakim, ön inceleme duruşmasında dava şartlarını ve ilk itirazları inceler, tarafların üzerinde anlaştığı ve anlaşamadığı hususları belirler. Tarafların sulh ve arabuluculuğa teşviki sağlanır ve süreçle ilgili…

7 ilgili yargı kararı

Madde 141

Taraflar, cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçeleri aracılığıyla iddia veya savunmalarını serbestçe genişletebilir ya da değiştirebilirler. Dilekçelerin karşılıklı verilmesi aşaması tamamlandıktan sonra iddia veya…

18 ilgili yargı kararı

Madde 142 – Süreler hakkında karar

Hakim, ön inceleme duruşması bittikten sonra ancak tahkikata başlamadan önce, hak düşürücü süreler ve zamanaşımına yönelik itirazları değerlendirip sonuçlandırır.

5 ilgili yargı kararı

BEŞİNCİ BÖLÜM – Tahkikat ve Tahkikat Sırasındaki Özel Durumlar

Madde 143 – Tahkikatın konusu

Davada ortaya konulan tüm iddia ve savunmalar kural olarak beraberce incelenir. Ancak hâkim, yargılamayı hızlandırmak veya kolaylaştırmak amacıyla, kendi kararıyla veya tarafların talebi üzerine bazı iddia ve…

3 ilgili yargı kararı

Madde 144 – Tarafların dinlenilmesi

Tahkikat aşamasında mahkeme, tarafları usulüne uygun şekilde davet ederek davadaki olaylar hakkında dinleyebilir. Dinlenme işlemi için taraflara verilmesi gereken süre belirlenmiştir.

Madde 145 – Sonradan delil gösterilmesi

Kural olarak taraflar, kanunda belirlenen sürenin geçmesinden sonra delil sunamazlar. Ancak belirli şartların oluşması durumunda mahkeme, delilin sonradan sunulmasına izin verebilir.

7 ilgili yargı kararı

Madde 146 – Mevcut delillerle davanın aydınlanması

Mahkeme, tarafların sunduğu delilleri inceledikten sonra karar vermek için yeterli bilgiye ulaşıldığını düşünürse, tahkikat aşamasının sona erdiğini taraflara bildirir.

4 ilgili yargı kararı

Madde 147 – Tarafların duruşmaya daveti

Ön inceleme aşaması bittikten sonra taraflar, tahkikat ve sözlü yargılama duruşmalarına davet edilir. Davetiyeyle bilgilendirilen taraflar geçerli bir mazeret olmadan duruşmaya gelmezlerse, işlemler yokluklarında…

1 ilgili yargı kararı

Madde 148 – Mahkemenin çalışma zamanı

Mahkemeler normal şartlarda resmî çalışma gün ve saatlerinde görev yaparlar. Ancak zorunlu hallerde veya gecikmenin zarara yol açacağı durumlarda belirli işlemler resmî tatillerde veya mesai saatleri dışında da…

Madde 149 – Ses ve görüntü nakledilmesi yoluyla veya başka yerde duruşma icrası

Duruşmaların ses ve görüntü nakli yoluyla uzaktan yapılmasına veya fiziki engeller nedeniyle farklı bir yerde gerçekleştirilmesine ilişkin usulleri düzenler. Bu yöntemle tarafların, vekillerin, tanıkların ve uzmanların…

Madde 150 – Tarafların duruşmaya gelmemesi, sonuçları ve davanın açılmamış sayılması

Usulüne uygun çağrıldıkları halde duruşmaya gelmeyen taraflar nedeniyle dosyanın işlemden kaldırılmasını ve bu durumdaki davanın nasıl yenilenebileceğini düzenler. Belirlenen sürelerde yenilenmeyen veya tekrar takipsiz…

315 ilgili yargı kararı

Madde 151 – Duruşma düzeni

Hakim, duruşmanın düzenini bozan kişiyi uyarabilir ve avukatlar dışında kalanların salondan çıkarılmasına karar verebilir. İhtara rağmen düzensizliği sürdürenlere, avukatlar hariç olmak üzere, dört güne kadar disiplin…

1 ilgili yargı kararı

Madde 152 – Soru yöneltme

Duruşmada avukatlar; tanıklara, bilirkişilere ve çağrılan diğer kişilere doğrudan soru sorabilirken, tarafların sorularını hakim aracılığıyla iletmesi gerekir. Bir soruya itiraz edildiğinde, sorunun sorulup…

Madde 153 – Kayıt ve yayın yasağı

Duruşmalar sırasında fotoğraf çekmekle ses ve görüntü kaydı yapmak yasaktır. Mahkeme, yargılamanın gerektirdiği durumlarda kayıt alabilir ancak bu kayıtlar ve kişilik haklarını etkileyen belgeler yetkililerin izni…

Madde 154 – Tutanak

Hâkim, yargılama süreci boyunca yapılan işlemleri ve sözlü beyanları zabıt kâtibi aracılığıyla veya izin verdiği takdirde doğrudan taraflara tutanağa kaydettirir. Yasada tutanağa mutlaka yazılması gereken hususlar,…

2 ilgili yargı kararı

Madde 155 – Tutanağın imzalanması ve imza atamayanların durumu

Mahkeme tutanaklarının hakim ve zabıt katibi tarafından derhal imzalanması gerekir. İmza atamayan kişilerin parmak izi alınırken, parmağı olmayanlar için mühür veya özel işaret kullanımı kabul edilir.

1 ilgili yargı kararı

Madde 156 – Tutanağın ispat gücü

Ön inceleme, tahkikat ve yargılama süreçlerinde gerçekleştirilen işlemlerin ispatı yalnızca tutanaklarla yapılabilir.

Madde 157 – Zabıt kâtibi bulundurulması zorunluluğu

Mahkemede veya mahkeme dışında hâkim huzuruyla yapılan tüm işlemlerde zabıt kâtibinin bulunması zorunludur. Ancak hukuki veya fiilî engeller sebebiyle kâtibin görev yapamadığı ve işin gecikmesinin sakıncalı olduğu…

Madde 158 – Tutanak örneği verilmesi

Mahkeme tutanaklarının tamamı veya bir kısmı, talep edildiğinde taraflara veya fer'î müdahillere verilir. Bu belgeler mahkemece mühürlenir ve yazı işleri müdürü tarafından onaylanır. Gizlilik kararı altındaki ek…

Madde 159 – Dosyaya belge konulması ve dosyanın başka yere gönderilmesi

Mahkemeye sunulan dilekçe ve belgelerin dosyaya eklenebilmesi için önce hâkim veya yazı işleri müdürüne havale ettirilmesi gerekir (1. fıkra). Dosyanın başka bir resmî kuruma gönderilmesi durumunda, hâkim kendi…

3 ilgili yargı kararı

Madde 160 – Dizi listesi

Zabıt kâtibinin, dava dosyası içindeki tüm belgeleri içeren bir dizi listesi hazırlaması gerekir. Dosyaya sunulan veya dosyadan çıkarılan belgelerin bu listeye hemen kaydedilmesi zorunludur.

Madde 161 – Dosyanın taraflar ve ilgililerce incelenmesi

Taraflar ve yan müdahiller, zabıt kâtibi gözetiminde dava dosyasını inceleyebilir. Dava ile ilgisi olduğunu ispat eden diğer kişiler ise hakimin izniyle inceleme yapabilir. Gizliliğine karar verilen belge ve…

Madde 162 – Dosyanın hâkimin incelemesine hazır tutulması

Zabıt katibinin, dava dosyasını yargılama öncesinde veya gerektiğinde hâkime sunmak ve ardından dosyayı zamanında eksiksiz şekilde geri almakla görevli olduğu belirtilmiştir.

Madde 166 – Davaların birleştirilmesi

Aralarında bağlantı bulunan hukuk davalarının, belli şartlar dahilinde ilk davanın açıldığı mahkemede birleştirilmesini düzenleyen hükümdür. Bağlantı hali, davaların aynı veya benzer sebeplerden doğması ya da bir…

361 ilgili yargı kararı

Madde 167 – Davaların ayrılması

Mahkeme, yargılamanın daha iyi yürütülebilmesi için birlikte açılmış veya sonradan birleştirilmiş davaları birbirinden ayırabilir. Bu karar davanın her aşamasında, tarafların talebiyle veya mahkemenin kendiliğinden…

19 ilgili yargı kararı

Madde 168 – Kanun yolları

Bu madde, mahkemelerin davaları birleştirme veya ayırma kararlarına karşı hangi kanun yollarının kullanılabileceğini düzenler. Kararın verildiği mahkemeye ve işlemin türüne göre istinaf veya temyiz yoluna…

65 ilgili yargı kararı

Madde 169 – Konusu

Mahkeme, kendiliğinden veya tarafların talebi doğrultusunda tarafların sorgulanmasına (isticvaba) karar verebilir. Sorgulama işlemi, davanın dayandığı olaylar ve bu olaylarla ilgili hususlar üzerinde yapılır.

11 ilgili yargı kararı

Madde 170 – İsticvap olunacak kişilerin belirlenmesi

Bu madde, mahkemede sorguya çekilecek (isticvap edilecek) kişilerin nasıl belirleneceğini düzenler. Tüzel kişiler ile ergin olmayanların veya kısıtlıların hangi durumlarda kendilerinin veya temsilcilerinin sorgulandığı…

Madde 171 – İsticvap olunacak tarafın davet edilmesi

Mahkeme tarafından sorgulanmasına (isticvap) karar verilen kişiye, belirlenen gün ve saatte hazır bulunması için şahsen davetiye gönderilir. Davetiyede sorgulanacak konular belirtilir ve geçerli bir mazeret olmadan…

4 ilgili yargı kararı

Madde 172 – Bizzat isticvap olunma

Sorgulanacak kişinin mahkemeye bizzat gelmesi esastır. Ancak belirli şartlar altında kişinin bulunduğu yerde veya başka bir mahkeme aracılığıyla sorgulanması mümkündür.

Madde 173 – İsticvabın yapılması

Mahkemece sorgulanmasına (isticvap) karar verilen kişinin bu işlemi bizzat gerçekleştirmesi gerekir. Hâkim sorgulama öncesinde kişiye gerçeği söylemesi gerektiğini hatırlatır. İşlem sırasında karşı taraf ve avukatlar…

Madde 174 – Tutanak düzenlenmesi

Sorgulama (isticvap) işlemi sonunda; sorulan soruların, verilen cevapların ve yapılan açıklamaların yer aldığı bir tutanak düzenlenir. Taraflar huzurunda okunan bu tutanak, sorgulanan kişiye imzalatılır.

Madde 175 – Kıyasen uygulanacak hükümler

Tanıklığa ilişkin bazı kuralların, niteliklerine aykırı olmadığı sürece isticvap (tarafların sorgulanması) işlemlerinde de geçerli olduğu düzenlenmiştir.

Madde 176 – Kapsamı ve sayısı

Davanın taraflarına, yaptıkları usul işlemlerini kısmen veya tamamen ıslah etme hakkı verilmiştir. Bu işlem aynı davada sadece bir kez yapılabilir.

41 ilgili yargı kararı

Madde 177 – Islahın zamanı ve şekli

Islah işlemi kural olarak tahkikat aşaması bitene kadar sözlü veya yazılı olarak yapılabilir. Üst mahkemenin bozma veya kaldırma kararından sonra dosya alt mahkemeye döndüğünde, yeniden tahkikat işlemi yapılması…

7 ilgili yargı kararı

Madde 178 – Islah sebebiyle ortaya çıkan yargılama giderleri ve karşı tarafın zararının ödenmesi

Islah işlemini gerçekleştiren taraf, bu nedenle geçersiz kalan yargılama giderlerini ve karşı tarafın zararlarını karşılamak için hâkimin belirleyeceği teminatı bir hafta içinde mahkeme veznesine yatırmalıdır. Teminat…

Madde 179 – Islahın etkisi

Islah işlemi, yapan tarafın belirlediği noktadan itibaren tüm usul işlemlerinin yapılmamış sayılmasını sağlar. Bazı belirli kayıt ve beyanlar bu işlemden etkilenmeyerek geçerliliğini korur ancak sonraki tahkikat…

1 ilgili yargı kararı

Madde 180 – Davanın tamamen ıslahı

Davasını tamamen ıslah ettiğini bildiren tarafın, bildirimi yaptığı tarihten itibaren bir hafta içinde yeni bir dava dilekçesi vermesi gerekir. Eğer bu süre içinde dilekçe verilmezse, ıslah hakkı kullanılmış kabul…

11 ilgili yargı kararı

Madde 181 – Kısmen ıslah

Kısmen ıslah yoluna giden tarafa, düzelttiği usul işlemini gerçekleştirmesi için bir hafta süre tanınır. Belirlenen bu sürede işlem tamamlanmazsa, dava herhangi bir ıslah yapılmamış gibi sürdürülür.

6 ilgili yargı kararı

Madde 182 – Kötüniyetli ıslah

Davanın uzatılması veya karşı tarafın rahatsız edilmesi amacı taşıyan kötüniyetli ıslah başvuruları mahkemece dikkate alınmaz. Bu durumda hâkim, başvuruyu yapan kişiyi hem karşı tarafın tüm zararlarını tazmin etmeye…

4 ilgili yargı kararı

Madde 183 – Maddi hataların düzeltilmesi

Dava dosyasında yer alan belgelerdeki açık yazı ve hesap hataları, karar verilene kadar düzeltilebilir. Bir tarafın yaptığı hata sebebiyle yargılama süreci uzamışsa, bu durum yargılama giderleri belirlenirken hesaba…

3 ilgili yargı kararı

Madde 183/A – Toplu mahkemelerde tahkikat

Toplu mahkemelerin görev alanındaki dava ve işlerin tüm yargılama aşamaları kural olarak heyet tarafından yürütülür ve karara bağlanır. Heyet, davanın özelliğine göre tahkikatın bir üye tarafından yapılmasına karar…

ALTINCI BÖLÜM – Tahkikatın Sona Ermesi ve Sözlü Yargılama

Madde 184 – Tahkikatın sona ermesi

Hâkim, iddia, savunma ve deliller incelendikten sonra duruşmadaki taraflara sürecin tamamıyla ilgili söz verir. Araştırılacak başka bir konu kalmadığında ise hâkim, tahkikatın bittiğini taraflara bildirir.

19 ilgili yargı kararı

Madde 185 – Toplu mahkemelerde tahkikatın sona ermesi

Toplu mahkemelerde tahkikat (inceleme) sürecinin nasıl sona ereceği düzenlenmiştir. Görevli hâkim incelemeyi tamamladığında dosyayı mahkeme başkanına sunar. Mahkeme kurulu gerekirse eksikleri tamamladıktan sonra…

Madde 186 – Sözlü yargılama

Mahkeme, tahkikatın sona erdiğini bildirdikten sonra aynı duruşmada sözlü yargılama aşamasına geçer. Taraflardan birinin isteği üzerine duruşma en az iki hafta süreyle ertelenebilir ancak bu aşama için taraflara yeni…

19 ilgili yargı kararı

BİRİNCİ BÖLÜM – Genel Hükümler

Madde 187

Davanın çözümü için ispatlanması gereken konular, tarafların üzerinde uzlaşamadığı ve sonucu etkileyebilecek olan çekişmeli olaylardır; bu olayların kanıtlanması için delil sunulur. Ancak herkesin bildiği veya…

22 ilgili yargı kararı

Madde 188

Tarafların veya avukatlarının mahkeme önünde kabul ettiği gerçekler artık çekişmeli sayılmaz ve ispat edilmesi gerekmez. Bu kabulden sadece maddi bir hata yapılmışsa dönülebilir; ancak uzlaşma görüşmeleri sırasında…

12 ilgili yargı kararı

Madde 189

Tarafların, kanunda belirtilen süre ve usul çerçevesinde ispat hakkı bulunmaktadır. Mahkemeler, hukuka aykırı elde edilen delilleri dikkate almaz ve belirli delillerle ispatı zorunlu olan hususların başka delillerle…

6 ilgili yargı kararı

Madde 190 – İspat yükü

Kanunda özel bir düzenleme yoksa, bir iddianın sonucundan fayda sağlamak isteyen taraf o durumu ispatlamakla yükümlüdür. Kanuni bir karineye dayanan taraf ise sadece bu karinenin temelindeki olayı ispatlamalıdır.…

300 ilgili yargı kararı

Madde 191

İspat yükü kendisinde olmayan taraf, karşı tarafın iddiasının yanlış olduğunu göstermek için delil sunabilir. Bu işlemle delil sunan taraf, ispat yükünü kendi üzerine almış sayılmaz.

10 ilgili yargı kararı

Madde 192 – Kanunda düzenlenmemiş deliller

Kanunun belirli bir delille ispat edilmesini zorunlu tutmadığı durumlarda, kanunda düzenlemesi bulunmayan diğer delillere de başvurulabilir.

2 ilgili yargı kararı

Madde 193

Taraflar, hangi olayların hangi delillerle ispatlanacağını yazılı olarak veya mahkeme huzurundaki imzalı beyanlarıyla kararlaştırabilirler. Ancak, taraflardan birinin ispat hakkını imkânsız kılan veya çok zorlaştıran…

38 ilgili yargı kararı

Madde 194

Taraflar, dayandıkları vakıaları ispata uygun şekilde somutlaştırmakla yükümlüdür. Ayrıca, sundukları delillerin hangi vakıayı kanıtlamak için gösterildiğini açıkça belirtmeleri zorunludur.

40 ilgili yargı kararı

Madde 195

Mahkemenin incelenmesine karar verdiği ancak tarafların elinde bulunmayan delillerin getirilmesi için ilgili resmî makamlara ve üçüncü kişilere bildirim yapılır. Mahkemeye getirilmesi mümkün olmayan deliller ise…

Madde 196 – Delilden vazgeçme

Dava sürecinde delil sunan taraf, karşı tarafın açık onayını almadan bu delilden vazgeçemez.

Madde 197

Mahkemelerdeki deliller kural olarak aynı duruşmada ve birlikte incelenir, ancak zorunlu hallerde farklı duruşmalara bırakılabilir. Mahkemeye getirilemeyen uzak yerdeki deliller istinabe yoluyla toplanabilir. Taraflar,…

1 ilgili yargı kararı

Madde 198 – Delillerin değerlendirilmesi

Hakim, kanunda belirtilen istisnalar hariç olmak üzere, sunulan delilleri serbestçe değerlendirme yetkisine sahiptir.

3 ilgili yargı kararı

İKİNCİ BÖLÜM – Belge ve Senet

Madde 199 – Belge

Bu madde, uyuşmazlık konusundaki olayları ispatlamaya yarayan yazılı, basılı, görsel, işitsel ve elektronik tüm veri ile bilgi taşıyıcılarının bu Kanun kapsamında belge sayıldığını belirler.

19 ilgili yargı kararı

Madde 200 – Senetle ispat zorunluluğu

Belirli bir değerin üzerindeki haklarla ilgili hukuki işlemlerin senetle ispatlanması gerekir. İşlem miktarı sonradan azalsa bile bu zorunluluk devam eder. Ancak karşı tarafın açık rızasıyla tanık dinletilebilir.

109 ilgili yargı kararı

Madde 201 – Senede karşı tanıkla ispat yasağı

Yazılı bir belgeye dayanan iddialara karşı, bu belgenin gücünü azaltacak veya tamamen ortadan kaldıracak hukuki işlemler tanık dinleterek ispatlanamaz. Bu kural, söz konusu işlemin tutarı ikibinbeşyüz Türk Lirasından…

21 ilgili yargı kararı

Madde 202 – Delil başlangıcı

Senetle ispat edilmesinin zorunlu olduğu durumlarda, eğer elinizde delil başlangıcı varsa tanık dinletilebilir (1. fıkra). Delil başlangıcı; iddia edilen işlemi tam olarak ispatlamayan ancak onu muhtemel kılan, karşı…

25 ilgili yargı kararı

Madde 203 – Senetle ispat zorunluluğunun istisnaları

Bu madde, kural olarak senetle ispatlanması gereken hukuki işlemlerin hangi özel durumlarda tanık dinletilerek ispatlanabileceğini belirler.

9 ilgili yargı kararı

Madde 204 – İlamların ve resmî senetlerin ispat gücü

Mahkeme kararları ve düzenleme şeklindeki noter senetleri, sahteliği kanıtlanmadığı sürece kesin delil kabul edilir. Noterlerin onayladığı senetler ve yetkili memurlar tarafından usulüne uygun hazırlanan belgeler ise…

37 ilgili yargı kararı

Madde 205 – Adi senetlerin ispat gücü

Mahkemede kabul edilen veya karşı tarafça düzenlendiği onaylanan adi senetler, aksi ispatlanmadıkça kesin delil olarak kabul edilir. Güvenli elektronik imza ile oluşturulan veriler de senetle aynı hukuki değere…

1 ilgili yargı kararı

Madde 206 – İmza atamayanların durumu

Okuma yazma bilmeyenlerin veya imza atamayanların mühür, parmak izi gibi araçlarla yaptıkları işlemlerin senet niteliği taşıyabilmesi için belirli noter prosedürlerinin uygulanması gerekir. Bazı kurumlarla yapılan özel…

Madde 207 – Senette çıkıntı, kazıntı ve silinti

Bir belgede yer alan çıkıntı, kazıntı veya silintilerin ayrıca onaylanmaması durumunda, bu hususlar inkâr edilirse dikkate alınmaz. Eğer mahkeme bu değişikliklerin belgenin anlamına veya geçerliliğine etki ettiğine…

1 ilgili yargı kararı

Madde 208

Bir belgeye ait yazı veya imzayı kabul etmeyen tarafın sahtelik iddiasında bulunması gerekir, aksi takdirde belge karşı taraf lehine delil olarak kullanılır. Bu iddia aynı mahkemede ön sorun olarak dile…

17 ilgili yargı kararı

Madde 209

Yazısı veya imzası inkâr edilen adi senetler karar verilinceye kadar, resmî senetler ise ancak mahkemece sahte olduğu belirlenince işlemden kaldırılır. Bu süreçteki sahtelik iddiaları mevcut ihtiyati tedbirleri…

18 ilgili yargı kararı

Madde 210 – Güvenli elektronik imzalı belgenin inkârı

Güvenli elektronik imza ile oluşturulan bir verinin reddedilmesi durumunda, hâkim öncelikle reddeden tarafı dinler. Eğer bu işlem sonucunda bir kanaate varılamazsa bilirkişi incelemesine başvurulur.

Madde 211 – Sahtelik incelemesi

Bir belgenin sahte olduğunun iddia edilmesi durumunda, mahkeme belirli bir sırayla inceleme yaparak karar verir. Hakim önce ilgili tarafı sorgulayıp gerekirse huzurda yazı yazdırıp imza attırır; burada bir karara…

10 ilgili yargı kararı

Madde 213 – Haksız yere sahtelik iddiası

Bir davada kötü niyetle ve haksız yere sahtelik iddiasında bulunan taraf, ertelenen duruşmaların harcını ödemeye ve talep edilirse karşı tarafın zararlarını tazmin etmeye mahkûm edilir. Resmi belgelerdeki imza veya…

Madde 215 – Belgelerin halefler aleyhine kullanılması ve adi senetlerin üçüncü kişiler için hüküm ifade etmesi

Bir kişinin aleyhine delil sayılabilecek belgelerin, onun halefleri aleyhine de delil oluşturacağı belirlenmiştir (1. fıkra). Ayrıca adi senetlerdeki bazı özel tarihlerin hangi durumlarda üçüncü kişiler hakkında hüküm…

Madde 216

Mahkemeye sadece belge örneği sunulduğunda, mahkeme belgenin aslını isteyebilir. Aslını tutan kişilerin veya kurumların bu belgeyi teslim etme zorunluluğu vardır. Teslim edilen belge aslı iade edildiğinde, dosyasına…

5 ilgili yargı kararı

Madde 218 – Belgenin yerinde incelenmesi

Mahkemeye getirilmesi zor veya riskli olan belgeler, hâkim veya görevlendirdiği bilirkişi tarafından yerinde incelenir ya da örnekleri asıllarıyla karşılaştırılır. Bu işlem sonrası bir tutanak tutulur ve gerekiyorsa…

7 ilgili yargı kararı

Madde 219 – Tarafların belgeleri ibrazı zorunluluğu

Dava tarafları, kendilerinin veya karşı tarafın delil olarak kullandığı ve ellerinde bulunan tüm belgeleri mahkemeye sunmak zorundadır. Elektronik belgeler kağıt çıktısıyla, talep edilirse dijital ortamda ibraz…

85 ilgili yargı kararı

Madde 220 – Tarafın belgeyi ibraz etmemesi

Mahkeme, ispat için zorunlu olan ve karşı tarafta bulunduğu anlaşılan bir belgenin sunulması için kesin bir süre verir. Belgenin elinde olmadığını söyleyen tarafa buna dair yemin teklif edilir. Eğer belirlenen sürede…

167 ilgili yargı kararı

Madde 222 – Ticari defterlerin ibrazı ve delil olması

Mahkeme, ticari davalarda tarafların ticari defterlerinin sunulmasına kendiliğinden veya talep üzerine karar verebilir. Belirli yasal şartları taşıyan defterlerin sahibi lehine delil sayılabilmesi için karşı tarafın…

793 ilgili yargı kararı

Madde 223 – Yabancı dilde yazılmış belgeler

Mahkemeye yabancı dilde belge sunan tarafın, belgenin tercümesini de vermesi zorunludur. Mahkeme, kendiliğinden veya karşı tarafın talebiyle belgenin resmî tercümesini isteyebilir. Ayrıca yabancı resmî belgelerin…

6 ilgili yargı kararı

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM – Yemin

Madde 225 – Yeminin konusu

Yemin konusu; davanın çözümü için önemli olan, taraflar arasında çekişmeli bulunan ve kişinin kendisinden kaynaklanan olaylardır. Bir durumu bilmek, o durumun kişiden kaynaklanan bir olay olduğu anlamına gelir.

15 ilgili yargı kararı

Madde 226 – Yemine konu olamayacak vakıalar

Bazı hususların yargılama sürecinde yemin yoluyla ispatlanması mümkün değildir. Özellikle tarafların serbestçe karar veremediği durumlar, belirli kanuni şartlar ve kişinin onuru veya cezai sorumluluğu ile ilgili…

9 ilgili yargı kararı

Madde 227 – Yemin teklifi

Bir olayla ilgili başka delillerle ispat imkanı olsa dahi tarafların yemin teklif etme hakkı vardır. Yemin teklif edilen kişi buna hazır olduğunu açıkladığında, teklifte bulunan taraf artık bu tekliften vazgeçip başka…

2 ilgili yargı kararı

Madde 228 – Yemine davet

Duruşmada hazır bulunmayan kişiye yemin etmesi için davetiye gönderilir. Bu davetiyede sorulacak sorular ile belirlenen tarihte gelmeme veya yeminden kaçınma durumunda iddia edilen olayların kabul edilmiş sayılacağı…

2 ilgili yargı kararı

Madde 229 – Yemin etmemenin sonuçları

Mahkemece yemin etmeye çağrılan kişinin geçerli bir nedeni olmadan gelmemesi veya yemini yapmaktan kaçınması durumunda, konuyla ilgili iddiaları kabul etmiş sayılacağı belirtilmiştir. Eğer yemin karşı tarafa iade…

2 ilgili yargı kararı

Madde 230 – Yeminin iade olunamayacağı hâller

Yeminin konusu olan olay, her iki tarafın değil de sadece yemin teklif edilen kişinin kendisinden kaynaklanıyorsa, bu yemin karşı tarafa iade edilemez.

Madde 231 – Ölüm veya fiil ehliyetinin kaybı

Yemin edecek olan gerçek kişinin, yeminden önce ölmesi veya fiil ehliyetini kaybetmesi durumunda, kendisine yemin teklif edilmemiş sayılır.

Madde 232 – Yemini yerine getirecek kimseler

Yemin, davanın taraflarına teklif edilir ve yine bu taraflarca gerçekleştirilir veya karşı tarafa geri bırakılır. Tüzel kişiler ile ergin olmayan veya kısıtlı kişilerin adına yapılan işlemlerle ilgili yemini, onları…

1 ilgili yargı kararı

Madde 233 – Yeminin şekli

Mahkemede yapılacak olan yeminin uygulama sürecini ve şeklini belirler. Hakim tarafından konunun açıklanması ve yalan yerine yemin etmenin sonuçlarının bildirilmesinin ardından, belirlenen sözlerin söylenmesiyle yemin…

5 ilgili yargı kararı

Madde 234 – Sağır ve dilsizlerin yemini

Sağır ve dilsiz kişilerin yemin etme usulünü belirleyen maddedir. Yeminin, kişinin okuma ve yazma bilip bilmemesine göre farklı yöntemlerle yapılması öngörülmüştür.

Madde 235 – Hasta veya engellilerin mahkeme dışında yemini

Mahkemeye gelemeyecek kadar hasta veya engelli olan kişilere, hakim tarafından bulundukları yerde yemin ettirilir. Bu işlem sırasında tarafların vekilleri ve karşı taraf da istenirse orada bulunabilir.

Madde 236 – Yemin edecek kimsenin mahkemenin yargı çevresi dışında olması

Mahkemenin yargı çevresi dışında yaşayan kişiler, yemin etmek için ilgili mahkemeye gelmek zorundadır. Ancak kişinin farklı bir ilde yaşaması ve ses ile görüntünün aynı anda nakledilmesinin mümkün olmaması halinde,…

1 ilgili yargı kararı

Madde 237 – Yemin konusunun açıklattırılması

Hâkim, yeminin konusuna ilişkin eksik noktaları tamamlamak veya belirsiz durumları netleştirmek için yemin eden kişiye ilgili sorular sorabilir.

Madde 238 – Yemin tutanağının düzenlenmesi

Yemin eden kişinin beyanı hâkim tarafından dinlenerek tutanağa geçirilir. Yazılanlar kişiye yüksek sesle okunarak beyanında ısrar edip etmediği sorulur ve aldığı cevap tutanağa kaydedilir.

Madde 239 – Yalan yere yemin iddiası

Bir davada yemin edildikten sonra, bu yeminin yalan olduğu iddiasıyla açılan ceza davasının sonucu, asıl davanın görülmesi için beklenemez.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM – Tanık

Madde 240 – Tanık gösterme şekli

Davada taraf olmayan kişilerin tanık olarak nasıl gösterileceğini belirleyen bu madde, tanık bildirim sürecini düzenler. Tanıklara dair bilgilerin ve hangi konunun kanıtlanmak istendiğinin bir liste ile mahkemeye…

4 ilgili yargı kararı

Madde 241 – Tanıklardan bir kısmının dinlenilmesiyle yetinilmesi

Mahkeme, bildirilen tanıklardan bazılarının dinlenmesi sonucunda ispatlanmak istenen konu hakkında yeterince bilgi sahibi olursa, diğer tanıkların dinlenilmemesine karar verebilir.

1 ilgili yargı kararı

Madde 242 – Tanıklığın izne bağlı olduğu hâller

Kamu görevlilerinin görevleri sebebiyle gizli tutmakla yükümlü oldukları konular hakkında tanıklık yapabilmeleri için ilgili resmi makamdan yazılı izin almaları gerekir. Mahkeme tarafından yazıyla istenen bu izin, kamu…

Madde 243 – Tanığın davet edilmesi

Tanıklar genellikle davetiye ile çağrılır ancak tarafların beraberinde getirdiği veya liste verilmemiş olsa dahi duruşmada hazır bulunan tanıklar da dinlenebilir. Davetiyelerin duruşma tarihinden belirli bir süre önce…

Madde 244 – Davetiyenin içeriği

Tanıklara gönderilecek olan davetiyelerin hangi bilgileri içermesi gerektiğini düzenleyen maddedir.

Madde 245 – Çağrıya uyma zorunluluğu

Kanuni istisnalar hariç, tanıklık için çağrılan herkesin gelmesi zorunludur. Usulüne uygun çağrılmasına rağmen mazeretsiz gelmeyenlerin zorla getirilmesine ve maddi yaptırımlar uygulanmasına karar verilir. Daha sonra…

Madde 246 – Tanığa soru kâğıdı gönderilmesi

Hâkim, gerekli gördüğünde tanığı sözlü dinlemek yerine, belirlenen süre içinde yanıtlanması için tanığa yazılı soru kâğıdı gönderebilir. Verilen yazılı cevaplar yetersiz olursa hâkim, tanığı dinlemek üzere davet…

Madde 247 – Tanıklıktan çekinme hakkı

Kanunda açıkça belirtilen durumlarda, tanık olarak çağrılan kişiler tanıklık yapmaktan çekinebilir. Eğer bu çekinme kişisel nedenlere dayanıyorsa, hâkim durumu ilgili kişiye önceden bildirir.

Madde 248 – Kişisel nedenlerle tanıklıktan çekinme

Bazı kişilerin, dava taraflarıyla olan yakın ilişkileri nedeniyle tanıklık yapmama hakkı bulunmaktadır. Bu düzenleme, belirli akrabalık ve yakınlık bağlarının olduğu durumların tanıklıktan çekinme nedeni…

3 ilgili yargı kararı

Madde 249 – Sır nedeniyle tanıklıktan çekinme

Kanuna göre sır olarak korunması gereken bilgilere sahip olan kişiler, bu bilgilerle ilgili tanıklık yapmaktan çekinebilirler. Sır sahibinin açıklamaya izin vermesi halinde bu çekinme hakkı ortadan kalkar ancak bu…

Madde 250 – Menfaat ihlali tehlikesi nedeniyle tanıklıktan çekinme

Bazı özel durumlarda tanıkların tanıklık yapmaktan çekinebileceği düzenlenmiştir. Bu hak, maddi zararların önlenmesi, şeref ve itibarın korunması veya meslek sırlarının saklanması amacıyla kullanılabilir.

Madde 251 – Tanıklıktan çekinme hakkının istisnaları

248, 249 ve 250 nci maddenin (a) bendinde belirtilen hallerde, bazı özel durumlar için tanıklıktan çekinme hakkı kullanılamaz. Bu istisnalar kapsamında belirli olaylar ve işlemler hakkında tanıklık yapma zorunluluğu…

Madde 252 – Çekinme sebeplerinin bildirilmesi ve incelenmesi

Tanıklıktan çekinmek isteyen kişinin, gerekçelerini ve delillerini dinleneceği günden önce yazılı olarak veya duruşmada sözlü olarak bildirmesi gerekir. Bu bildirimleri önceden yapanların mahkemeye gelme zorunluluğu…

Madde 253 – Çekinmenin kabul edilmemesinin sonucu

Tanığın geçerli bir neden olmadan tanıklıktan çekinmesi, yemin etmemesi veya sorulara cevap vermemesi durumunda uygulanacak yaptırımları belirler. Bu durumlar karşısında tanığa disiplin para cezası verilip duruşma…

Madde 254 – Tanığın kimliğinin tespiti

Tanık dinleme işlemi sırasında, tanığın kimlik bilgileri ile taraflara olan yakınlığı ve güvenilirliğini etkileyebilecek hususlar öncelikli olarak sorulur.

Madde 255 – Tanıklara itiraz

Dava taraflarından biri, tanığın davada yararının olması gibi ifadelerinin doğruluğu konusunda şüphe uyandıran nedenler varsa bunu iddia edip ispatlayabilir.

Madde 256 – Tanığa görevinin önemini anlatma

Tanıkların dinlenme işleminden önce kendilerine görevlerinin önemi ve uymaları gereken kurallar anlatılır.

Madde 257 – Yeminsiz dinlenecekler

Bazı kişilerin beyanlarının alınırken yemin ettirilmesine gerek olmadığını düzenleyen maddedir.

Madde 258 – Yeminin zamanı ve şekli

Mahkemelerde tanığın dinlenmesinden önce gerçekleştirilen yeminin zamanını, uygulanış şeklini ve kullanılan söz kalıplarını belirleyen maddedir.

1 ilgili yargı kararı

Madde 259 – Tanıkların mahkemede dinlenilmesi

Tanıklar kural olarak davaya bakan mahkemede dinlenir. Ancak belirli şartlar altında tanıkların olayın gerçekleştiği yerde, bulundukları adreste veya farklı bir şehirdeki mahkeme aracılığıyla dinlenmesi mümkündür.

Madde 260 – Tanığın bilgilendirilmesi

Hakim, tanığı dinlemeden önce ona tanıklık yapacağı olayla ilgili bilgi verir ve bu konularda neler bildiğini anlatmasını ister.

1 ilgili yargı kararı

Madde 261 – Tanığın dinlenilme şekli

Mahkemelerde tanıkların nasıl dinleneceğine dair usulleri belirleyen bu madde uyarınca; tanıklar hakim tarafından sırayla ve birbirinden bağımsız şekilde dinlenir. Beyanlar sözlü olarak aktarılır ve işlem sonunda…

Madde 262 – Yasak davranışlar

Tarafların tanığın sözünü kesmeleri, onu söz veya hareketle övmeleri veya aşağılamaları yasaktır. Hakimin uyarısına rağmen bu davranışlarına devam eden taraf veya vekili hakkında 79 veya 151 inci maddeler uyarınca…

Madde 263 – Tercüman ve bilirkişi kullanılması

Türkçe bilmeyen tanıkların tercüman aracılığıyla dinlenmesi ile sağır ve dilsiz tanıkların okuma yazma durumuna göre nasıl dinleneceği düzenlenmiştir.

Madde 264 – Yalan yere veya menfaat temin ederek tanıklık edilmesi ve sonuçları

Hakim, tanığın yalan söylediğine veya menfaat karşılığı tanıklık yaptığına dair yeterli delil bulursa bunu tutanak altına alarak Cumhuriyet başsavcılığına bildirir. Ayrıca hakim, tanığın ve varsa suç ortaklarının…

Madde 265 – Tanığa ödenecek ücret ve giderler

Mahkeme tarafından çağrılan tanıklara, Adalet Bakanlığı'nın yıllık tarifesine göre zaman kayıplarıyla orantılı bir ücret ödenir. Seyahat etmesi gereken tanıkların yol, konaklama ve beslenme masrafları da karşılanır.…

BEŞİNCİ BÖLÜM – Bilirkişi İncelemesi

Madde 266 – Bilirkişiye başvurulmasını gerektiren hâller

Mahkeme, çözümü hukuk dışındaki özel veya teknik bilgiyi gerektiren durumlarda, tarafların talebiyle veya kendiliğinden bilirkişinin görüşünü alabilir. Genel bilgi, tecrübe veya hakimin hukuki bilgisiyle çözülebilecek…

270 ilgili yargı kararı

Madde 267 – Bilirkişi sayısının belirlenmesi

Mahkeme, bilirkişi olarak tek bir kişiyi görevlendirebileceği gibi, gerekçesini açıkça belirterek tek sayıda kişiden oluşan bir kurulu da görevlendirebilir.

6 ilgili yargı kararı

Madde 268 – Bilirkişilerin görevlendirilmesi

Bilirkişiler genellikle bölge kurullarının hazırladığı listelerden seçilir, ancak uygun durumda başka bölgelerin listelerine de başvurulabilir. Eğer aranan uzmanlık tüm listelerde yoksa, belirli şartlar sağlanması…

1 ilgili yargı kararı

Madde 269 – Bilirkişilik görevinin kapsamı

Bilirkişilik görevi; mahkemenin davetine uyup belirlenen zamanda hazır bulunmayı, yemin etmeyi ve görüşlerini süresinde bildirmeyi kapsar. Geçerli bir mazereti olmadan bu yükümlülüklerini yerine getirmeyen bilirkişiler…

Madde 270 – Bilirkişilik görevini kabulle yükümlü olanlar

Belirli niteliklere sahip kişi ve kuruluşların bilirkişilik görevini kabul etme zorunluluğu düzenlenmiştir. Bu kişiler, yalnızca kanuni tanıklık çekinceleri veya mahkemenin onayladığı haklı sebeplerle bu görevden…

Madde 271 – Bilirkişiye yemin verdirilmesi

Listeye kayıtlı bilirkişilere ilgili bölge kurulu veya adalet komisyonu, liste dışındaki bilirkişilere ise onları görevlendiren mahkeme tarafından yemin ettirilir. Listeye kayıtlı olanların her yeni iş için tekrar…

Madde 272 – Bilirkişinin görevini yapmaktan yasaklı olması ve reddi

Hakimlerle ilgili olan yasaklılık ve ret kuralları bilirkişiler için de geçerlidir. Yasaklılık durumu oluştuğunda mahkeme bilirkişiyi görevden alabilir veya bilirkişi bu yönde talepte bulunabilir. Ret durumunda ise…

1 ilgili yargı kararı

Madde 273 – Bilirkişinin görev alanının belirlenmesi

Mahkeme, tarafların görüşlerini alarak bilirkişi görevlendirme kararında inceleme sınırlarını, cevaplanacak soruları ve rapor süresini belirtmek zorundadır. Bilirkişiye teslim edilecek materyaller dizi pusulasıyla…

7 ilgili yargı kararı

Madde 274 – Bilirkişinin görev süresi

Bilirkişilerin rapor hazırlama süresi normal şartlarda üç ay olup, mahkeme tarafından gerekçeli olarak üç aya kadar uzatılabilir; basit yargılama usulünde ise bu süreler iki ay olarak uygulanır. Süresinde rapor…

Madde 275 – Bilirkişinin haber verme yükümlülüğü

Bilirkişi; görevin uzmanlık alanına girmediğini, başka bir uzmanla çalışması gerektiğini veya görevi kabul edemeyeceği geçerli sebepleri bir hafta içinde mahkemeye bildirmek zorundadır (1. fıkra). Ayrıca, inceleme…

1 ilgili yargı kararı

Madde 276 – Bilirkişinin görevini bizzat yerine getirme yükümlülüğü

Mahkeme tarafından görevlendirilen bilirkişi, kendisine verilen görevi bizzat yerine getirmek zorundadır. Bu görevin bir kısmını veya tamamını başka bir kişiye devredemez.

Madde 277 – Bilirkişinin sır saklama yükümlülüğü

Bilirkişiler, görevleri nedeniyle veya görevlerini yaparken öğrendikleri sırları gizli tutmak zorundadır. Bu bilgilerin hem kendilerinin hem de başkalarının yararına kullanılması yasaktır.

Madde 278 – Bilirkişinin yetkileri

Bilirkişi, çalışmalarını mahkemenin yönetimi altında yürütür ve görev kapsamındaki tereddütleri için mahkemeye başvurabilir. Mahkemenin onayıyla tarafların bilgisine başvurabilen veya mahkeme kararıyla inceleme…

4 ilgili yargı kararı

Madde 279 – Bilirkişi açıklamalarının tespiti ve rapor

Mahkeme, bilirkişinin görüşlerini yazılı veya sözlü olarak bildirmesine karar verir. Hazırlanan raporların belirli şekil şartlarını taşıması gerekirken, sözlü beyanların tutanağa geçirilip imzalanması esastır.…

15 ilgili yargı kararı

Madde 280 – Bilirkişi raporunun verilmesi

Bilirkişi, hazırladığı raporu ve varsa incelemek için kendisine teslim edilen belgeleri bir liste ile birlikte mahkemeye sunar. Teslim tarihi rapora yazılarak, raporun bir örneği duruşma gününden önce taraflara…

2 ilgili yargı kararı

Madde 281 – Bilirkişi raporuna itiraz

Taraflar, bilirkişi raporunun kendilerine tebliğinden itibaren iki hafta içinde eksikliklerin giderilmesini, açıklamaların yapılmasını veya yeni bir bilirkişi atanmasını isteyebilirler (1. fıkra). Gerekli şartlar…

25 ilgili yargı kararı

Madde 282 – Bilirkişinin oy ve görüşünün değerlendirilmesi

Hâkim, bilirkişinin sunduğu görüş ve raporu, davadaki diğer tüm delillerle birlikte kendi takdiriyle değerlendirir.

68 ilgili yargı kararı

Madde 283 – Bilirkişi gider ve ücreti

Bilirkişilere, harcadıkları emek ve zamana uygun bir ücretle birlikte inceleme, ulaşım ve konaklama gibi yaptığı masraflar ödenir. Bu ödemeler için Adalet Bakanlığının her yıl güncellediği tarife temel alınır.

Madde 284 – Bilirkişinin ceza hukuku bakımından durumu

Bilirkişilerin, Türk Ceza Kanunu açısından kamu görevlisi sayıldığı düzenlenmiştir.

Madde 285 – Bilirkişinin hukuki sorumluluğu

Bilirkişinin kasıtlı olarak veya ağır ihmaliyle hazırladığı gerçeğe aykırı rapora dayanılarak karar verilmesi sonucunda zarar görenler, tazminat için Devlete dava açabilir. Devlet, ödediği bu tazminatı sorumlu olan…

Madde 286 – Davaların açılacağı mahkeme

Gerçeğe aykırı bilirkişi raporlarına dayanılarak devlete karşı açılacak tazminat davalarının ve devletin bilirkişiye açacağı rücu davalarının hangi mahkemelerde görüleceğini belirler.

Madde 287 – Rücu davasında zamanaşımı

Devletin ödediği tazminatı sorumlu bilirkişiden geri istemesi durumundaki zamanaşımı sürelerini düzenler.

ALTINCI BÖLÜM – Keşif

Madde 288 – Keşif kararı

Hâkim, uyuşmazlık konusunu bizzat inceleyerek bilgi edinmek için olay yerinde veya mahkemede keşif yapılmasına karar verebilir. Gerekli görüldüğünde bu işlem sırasında bilirkişi yardımına başvurulur. Keşif kararı,…

2 ilgili yargı kararı

Madde 289 – Keşfe yetkili mahkeme

Keşif işlemi, kural olarak davaya bakan mahkeme tarafından gerçekleştirilir. Keşif yapılacak yer mahkemenin yargı çevresinin dışındaysa işlem istinabe yoluyla yapılır; ancak söz konusu yer büyükşehir belediye sınırları…

1 ilgili yargı kararı

Madde 290 – Keşfin yapılması

Keşfin nerede, ne zaman ve hangi kapsamda yapılacağına mahkeme karar verir. Keşif işlemi tarafların katılımıyla veya onlar orada olmasa dahi gerçekleştirilebilir. Bu süreçte tanıklar ve bilirkişiler dinlenebileceği…

1 ilgili yargı kararı

Madde 291 – Keşfe katlanma zorunluluğu

Tarafların ve üçüncü kişilerin mahkemece karar verilen keşif işlemine uymaları ve bu işlemi engellememeleri zorunludur. Keşfe karşı çıkılması durumunda, taraflar için delilden vazgeçme veya vakıayı kabul etme gibi…

1 ilgili yargı kararı

Madde 292 – Soybağı tespiti için inceleme

Soybağının tespiti için yapılan incelemelerde, uyuşmazlığın çözümü adına zorunlu, bilimsel verilere uygun ve sağlığı riske atmayan durumlarda herkes vücudundan kan veya doku alınmasına katlanmak zorundadır. Haklı bir…

YEDİNCİ BÖLÜM – Uzman Görüşü

Madde 293 – Uzman görüşü

Dava tarafları, uyuşmazlık konusuyla ilgili olarak uzman kişilerden bilimsel mütalaa alabilirler ancak sadece bu işlem için ek süre talep edilemez. Hâkim, gerek gördüğünde veya talep üzerine raporu hazırlayan uzmanın…

8 ilgili yargı kararı

BİRİNCİ BÖLÜM – Hüküm

Madde 294

Mahkeme, davayı usul veya esasa ilişkin nihai bir kararla sonlandırır ve esasa dair verilen bu karara hüküm denir (1. fıkra). Hüküm, yargılamanın bittiği duruşmada tutanağa geçirilip okunan sonuçla bildirilir (2. ve 3.…

11 ilgili yargı kararı

Madde 295

Mahkeme kararları gizli müzakere yoluyla hazırlanır ve herkesin duyabileceği şekilde açıklanır. Hüküm, yargılamanın bittiği duruşmada yer alan hakimler tarafından verilir; ancak bu hakimlerin tamamı hazır olmadan karar…

Madde 296

Toplu mahkemelerde hükümle ilgili görüşmeleri mahkeme başkanı yönetir. Oylama süreci en kıdemsiz üyeden başlayarak sırayla gerçekleştirilir ve en son başkan oyunu açıklar. Kararlar oy çokluğu ile de alınabilir.

Madde 297 – Hükmün kapsamı

Mahkemelerin verdiği hükümlerin "Türk Milleti Adına" olması gerektiğini ve kararın içerisinde yer alması gereken zorunlu bilgileri belirler. Hüküm metninin; kişisel bilgilerden dava sürecindeki değerlendirmelere, nihai…

266 ilgili yargı kararı

Madde 298

Mahkeme kararlarının kim tarafından yazılacağını, içeriğinin nasıl olması gerektiğini ve imzalama sürecini belirleyen maddedir. Yazılan gerekçeli karar, daha önce açıklanan hüküm sonucuna aykırı olamaz.

13 ilgili yargı kararı

Madde 299

Mahkeme kararı açıklandıktan sonra ancak gerekçeli karar henüz imzalanmadan önce hakimin ölmesi veya imzalayamaz hale gelmesi durumunda uygulanacak usul belirlenmiştir. Tek hakimlikte yeni hakim gerekçeli kararı tefhim…

Madde 300

Hakimlerin ve zabıt katibinin imzaları ile mahkeme mührünü taşıyan karar belgesi arşivde saklanır.

Madde 301

Mahkeme kararları imzalanıp mühürlendikten sonra kopyaları taraflara makbuz karşılığında teslim edilir, bir örneği karşı tarafa tebliğ edilir ve bir nüshası dosyada saklanır. Taraflara verilen bu belgeler ilamdır.…

3 ilgili yargı kararı

Madde 302 – İlamın alınması, kesinleşme kaydı ve harçlar

Mahkeme kararının (ilamın) harç ödemesine bakılmaksızın taraflarca alınabileceği ve harç borcunun tebligata, icraya veya kanun yollarına başvurmaya engel olmadığı düzenlenmiştir. Ayrıca kararın kesinleştiğinin nasıl…

159 ilgili yargı kararı

Madde 303 – Kesin hüküm

Bir davanın kesinleşmiş kararının başka bir davada 'kesin hüküm' sayılabilmesi için tarafların, dava sebeplerinin ve taleplerin aynı olması gerekir (1. fıkra). Kesin hüküm etkisi, sadece karara bağlanan talepler (2.…

23 ilgili yargı kararı

İKİNCİ BÖLÜM

Madde 304

Mahkeme, hükümdeki yazı, hesap ve benzeri açık hataları kendiliğinden veya tarafların talebiyle düzeltebilir. Eğer hüküm tebliğ edilmişse, taraflar dinlenmeden düzeltme yapılamaz; ancak taraflar davete rağmen gelmezse…

37 ilgili yargı kararı

Madde 305

Mahkeme kararı yeterince açık değilse, uygulanmasında tereddüt yaratıyorsa veya içerisinde çelişen bölümler varsa, uygulama tamamlanana kadar taraflar bu durumların giderilmesini isteyebilir. Ancak tavzih yöntemiyle…

8 ilgili yargı kararı

Madde 305/A – Hükmün tamamlanması

Taraflar, kesinleşmiş olan nihai kararın kendilerine tebliğ edilmesinden itibaren bir ay içinde, mahkemenin karar vermediği veya eksik karar verdiği hususlar için ek karar verilmesini talep edebilirler. Bu kapsamda…

14 ilgili yargı kararı

Madde 306 – Tavzih ve tamamlama talebi ile usulü

Tavzih veya tamamlama talepleri, tarafların sayısı kadar nüsha içeren bir dilekçeyle hükmü veren mahkemeye sunulur. Mahkeme, karşı taraftan gelen cevabı beklemeksizin dosya üzerinden karar verebileceği gibi, gerekli…

2 ilgili yargı kararı

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM – Davaya Son Veren Taraf İşlemleri

Madde 307 – Davadan feragat

Feragat, davayı açan kişinin istemiş olduğu sonuçtan kısmen veya tamamen vazgeçmesi işlemidir.

562 ilgili yargı kararı

Madde 308 – Davayı kabul

Kabul, davalının davacının taleplerine kısmen veya tamamen onay vermesidir. Bu durum, ancak tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebileceği davalarda sonuç doğurur (2. fıkra).

25 ilgili yargı kararı

Madde 309 – Feragat ve kabulün şekli

Feragat ve kabul işlemleri, dilekçeyle veya yargılama sürecinde sözlü olarak gerçekleştirilebilir. Bu işlemlerin geçerliliği için karşı tarafın veya mahkemenin onayının alınması gerekmez. Yapılan feragat veya kabulün…

203 ilgili yargı kararı

Madde 310 – Feragat ve kabulün zamanı

Davadan feragat veya talebin kabulü, karar kesinleşinceye kadar her zaman gerçekleştirilebilir. Hükümden sonra yapılan feragat veya kabuller durumunda, dosya kanun yolu incelemesine gönderilmez ve ilgili mahkemece ek…

150 ilgili yargı kararı

Madde 311 – Feragat ve kabulün sonuçları

Davadan feragat etmek veya davayı kabul etmek, mahkemenin vermiş olduğu kesin karar ile aynı hukuki sonucu doğurur. İradenin sakatlanması durumlarında ise bu işlemlerin iptal edilmesi talep edilebilir.

230 ilgili yargı kararı

Madde 312 – Feragat ve kabul hâlinde yargılama giderleri

Bir davadan feragat eden veya karşı tarafın taleplerini kabul eden kişi, kural olarak yargılama giderlerini ödemekle yükümlüdür. Bu durum kısmen gerçekleşmişse giderler buna uygun olarak belirlenir.

133 ilgili yargı kararı

Madde 313 – Sulh

Sulh, devam eden bir davada tarafların uyuşmazlığı kısmen veya tamamen bitirmek için mahkeme önünde yaptıkları sözleşmedir. Bu sözleşme sadece tarafların üzerinde serbestçe karar verebileceği konularda yapılabilir.

31 ilgili yargı kararı

Madde 314 – Sulhun zamanı

Taraflar, dava sonucuyla ilgili verilen hüküm kesinleşinceye kadar herhangi bir zamanda sulh olabilirler. Hükümden sonra gerçekleşen sulhlarda, dosya kanun yolu incelemesine gönderilmez veya Yargıtay tarafından…

9 ilgili yargı kararı

Madde 315 – Sulhun etkisi

Sulh, ilgili davanın kesin hüküm gibi sonuçlanarak sona ermesini sağlar. Mahkeme, tarafların talebine göre ya sulh sözleşmesine uygun bir karar verir ya da karar verilmesine yer olmadığına hükmeder. Belirli durumlarda…

21 ilgili yargı kararı

ALTINCI KISIM – Basit Yargılama Usulü

Madde 316 – Basit yargılama usulüne tabi dava ve işler

Kanunlarda aksi belirtilmediği sürece, hangi tür dava ve işlerde basit yargılama usulünün uygulanacağını düzenleyen maddedir. Bu usul; belirli mahkemelerin görev alanına giren işleri, aile hukukuyla ilgili bazı…

24 ilgili yargı kararı

Madde 317

Dava açma ve buna cevap verme işlemleri dilekçe ile gerçekleştirilir. Davalının cevap vermesi için belirli bir süresi olup, bazı özel durumlarda mahkemece ek süre tanınabilir. Tarafların birbirlerine karşı mükerrer…

2 ilgili yargı kararı

Madde 318 – Delillerin ikamesi

Dava taraflarının, dilekçeleriyle birlikte tüm delillerini açıkça belirtmeleri ve bu delillerin hangi vakıayı kanıtladığını bildirmeleri gerekir. Ellerindeki delilleri dilekçeye eklemeleri, başka yerdeki belgeler için…

7 ilgili yargı kararı

Madde 319 – İddia ve savunmanın genişletilmesi veya değiştirilmesi yasağı

Dava açıldığı andan itibaren iddianın; cevap dilekçesi mahkemeye verildiği andan itibaren ise savunmanın genişletilmesi veya değiştirilmesi yasaktır.

4 ilgili yargı kararı

Madde 320

Mahkeme, uygun olduğu durumlarda tarafları çağırmadan dosya üzerinden karar verebilir; aksi halde öncelikle dava şartlarını ve uyuşmazlık konularını belirleyip tarafları sulhe teşvik eder. Tahkikat işlemleri kural…

146 ilgili yargı kararı

Madde 322

Basit yargılama usulü hakkında kural bulunmayan durumlarda yazılı yargılama usulü hükümleri uygulanır. Paylaştırma ve ortaklığın giderilmesi için gerekli olan satış işlemleri, hâkimin görevlendirdiği bir memur…

12 ilgili yargı kararı

BİRİNCİ BÖLÜM – Yargılama Giderleri

Madde 323 – Yargılama giderlerinin kapsamı

Bu madde, bir davanın yürütülmesi sırasında ortaya çıkan ve yargılama gideri olarak kabul edilen ödemelerin neler olduğunu belirler. Harçlar, tebligat masrafları, bilirkişi ücretleri ve avukatlık ücretleri gibi…

174 ilgili yargı kararı

Madde 324 – Delil ikamesi için avans

Mahkemede delil sunmak isteyen taraflar, mahkemenin belirlediği avansı kendilerine verilen kesin süre içinde yatırmakla yükümlüdür. Aynı delilin ikamesini her iki taraf da istemişse, masraflar taraflarca eşit olarak…

37 ilgili yargı kararı

Madde 325 – Resen yapılması gereken işlemlere ilişkin giderler

Tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edemediği dava ve işlerde, hakimin kendiliğinden başvurduğu delillerin giderlerinin nasıl karşılanacağı düzenlenmiştir. Bu giderler belirlenen süre içerisinde ödenmediğinde,…

7 ilgili yargı kararı

Madde 326 – Yargılama giderlerinden sorumluluk

Kanunda aksine bir düzenleme yoksa, yargılama giderleri davayı kaybeden taraftan tahsil edilir. Tarafların her ikisinin de kısmen haklı olması durumunda giderler haklılık oranına göre paylaştırılır (2. fıkra). Aleyhine…

392 ilgili yargı kararı

Madde 327 – Dürüstlük kuralına aykırılık sebebiyle yargılama giderlerinden sorumluluk

Davayı gereksiz yere uzatan veya masraf yapılmasına neden olan taraf, davayı kazansa dahi karar ve ilam harcı dışındaki yargılama giderlerini ödemeye mahkûm edilebilir. Ayrıca, kendini yanıltıcı şekilde tanıtarak…

2 ilgili yargı kararı

Madde 328 – Fer’î müdahale gideri

Davaya fer’î müdahil olarak katılan kişinin müdahale giderlerinin hangi koşullarda kim tarafından ödeneceğini belirler. Genel olarak, desteklenen taraf davayı kaybederse müdahil kendi giderlerinden sorumlu olur, aksi…

Madde 329 – Kötüniyetle veya haksız dava açılmasının sonuçları

Kötüniyetle davalı olan veya hiçbir hakkı olmadığı halde dava açan tarafların, yargılama giderlerine ek olarak karşı tarafın avukatı ile anlaştığı vekalet ücretini ödemesine karar verilebilir (1. fıkra). Ayrıca bu…

50 ilgili yargı kararı

Madde 330 – Vekâlet ücretinin taraf lehine hükmedilmesi

Avukat vasıtasıyla takip edilen davalarda, kanuna göre belirlenecek olan vekâlet ücretine mahkeme tarafından taraf lehine karar verilir.

256 ilgili yargı kararı

Madde 331 – Esastan sonuçlanmayan davada yargılama gideri

Davanın esastan sonuçlanmadığı durumlarda yargılama giderlerinin kimin tarafından ödeneceğine ilişkin kuralları belirler. Davanın konusuz kalması, görevsizlik veya yetkisizlik kararları ile davanın açılmamış sayılması…

550 ilgili yargı kararı

Madde 332 – Yargılama giderlerine hükmedilmesi

Mahkeme, yargılama giderlerine kendiliğinden karar verir. Bu giderlerin tutarı, kimin ne oranda ödeyeceği ve dökümü kararda belirtilir. Karardan sonra ortaya çıkan giderler ise mahkemece hükmün altına yazılır.

24 ilgili yargı kararı

Madde 333 – Avansın iadesi

Karar kesinleştikten sonra mahkeme, yatırılan avansın kullanılmayan kısmının geri verilmesine kendiliğinden karar verir. İadenin bildirim masrafları, geri verilecek tutardan karşılanır.

2647 ilgili yargı kararı

İKİNCİ BÖLÜM – Adli Yardım

Madde 334 – Adli yardımdan yararlanacak kişiler

Yargılama veya takip giderlerini kendisinin ve ailesinin geçimini ciddi şekilde zorlaştırmadan ödeyemeyen kişiler, talepleri açıkça dayanaksız olmadığı sürece adli yardımdan faydalanabilir. Yabancıların bu yardımı…

390 ilgili yargı kararı

Madde 335 – Adli yardımın kapsamı

Adli yardım kararı, kişinin yargılama ve takip giderlerinden geçici olarak muaf tutulmasını, giderlerin Devletçe karşılanmasını ve gerektiğinde avukat atanmasını kapsar. Mahkeme bu hakların tamamına veya sadece bir…

45 ilgili yargı kararı

Madde 336 – Adli yardım talebi

Adli yardım talebinin hangi mercilere yapılacağı, başvuru sırasında sunulması gereken belgeler ve uygulama usulleri belirlenmiştir. Bu kapsamda talepler davanın görüldüğü mahkemeden, icra takiplerinde ilgili icra…

17 ilgili yargı kararı

Madde 337 – Adli yardım talebinin incelenmesi

Mahkeme, adli yardım talebini kural olarak duruşmasız ancak talep edilmesi durumunda duruşmalı olarak karara bağlar. Talebin reddi halinde, belirlenen süre içerisinde itiraz yolu açıktır. Adli yardım, geçmişte yapılmış…

14 ilgili yargı kararı

Madde 338 – Adli yardım kararının kaldırılması

Adli yardımdan faydalanan kişinin mali durumu hakkında kasıtlı veya ağır kusurlu olarak yanlış bilgi verdiğinin saptanması ya da maddi durumunun yeterince iyileşmesi halinde, adli yardım kararı kaldırılır.

1 ilgili yargı kararı

Madde 339 – Adli yardımla ertelenen yargılama giderlerinin tahsili

Adli yardım nedeniyle ötelenen yargılama giderleri ve devletin ödediği avanslar, dava veya takip sonucunda haksız çıkan taraftan tahsil edilir. Mahkeme, ödeme koşullarına göre taksitlendirme yapabilir veya kişiyi…

97 ilgili yargı kararı

Madde 340 – Adli yardım kararıyla atanan avukatın ücretinin ödenmesi

Adli yardımdan faydalanan kişilere, mahkemenin isteğiyle baro tarafından atanan avukatların ücretleri devlet hazinesi tarafından karşılanır.

BİRİNCİ BÖLÜM – İstinaf

Madde 341

İlk derece mahkemelerinin verdiği nihai kararlar ile belirli ihtiyati tedbir ve haciz kararlarına karşı istinaf yoluna başvurulabilir. Malvarlığı davalarında belli bir tutarın altındaki kararlar kesin olsa da manevi…

887 ilgili yargı kararı

Madde 342 – İstinaf dilekçesi

İstinaf başvurusu, karşı taraf sayısı kadar örneğin eklendiği bir dilekçe ile yapılır. Bu dilekçenin tarafların kimlik bilgileri, dava ve karar detayları, başvuru gerekçeleri ve imza gibi belirli içeriğe sahip olması…

305 ilgili yargı kararı

Madde 343 – İstinaf dilekçesinin verilmesi

İstinaf dilekçesinin hangi mahkemelere verilebileceği, teslim sürecindeki kayıt işlemleri ve dosyanın bölge adliye mahkemesine gönderilme usulü düzenlenmiştir. Başvurular sırasında ücretsiz bir alındı belgesi verilir…

253 ilgili yargı kararı

Madde 344 – Harç ve giderlerin yatırılması

İstinaf başvurusunda bulunurken gerekli olan harç ve giderlerin ödenmesi zorunludur. Ödemelerin eksik veya hiç yapılmadığının fark edilmesi durumunda, mahkeme tarafından verilen bir haftalık kesin süre içerisinde bu…

348 ilgili yargı kararı

Madde 345 – Başvuru süresi

İstinaf yoluna başvuru süresi iki hafta olup bu süre, kararın taraflara usulüne uygun şekilde tebliğ edilmesiyle başlar. Ancak özel kanunlarda düzenlenen farklı başvuru süreleri geçerliliğini korur.

967 ilgili yargı kararı

Madde 346 – İstinaf dilekçesinin reddi

İstinaf dilekçesinin yasal süreden sonra verilmesi veya kesin bir karar hakkında sunulması durumunda, kararı veren mahkeme bu dilekçeyi reddeder. Bu ret kararına karşı tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde…

83 ilgili yargı kararı

Madde 347 – İstinaf dilekçesine cevap

Kararı veren mahkeme, istinaf dilekçesini karşı tarafa tebliğ eder. Karşı taraf, bu tebligatı aldıktan sonra iki hafta içinde cevap dilekçesini mahkemeye sunabilir. Dilekçeler verildikten veya yasal süreler dolduktan…

42 ilgili yargı kararı

Madde 348 – Katılma yolu ile başvurma

İstinaf dilekçesi tebliğ edilen taraf, başvuru hakkı olmasa veya süresi geçse bile cevap dilekçesiyle istinaf yoluna başvurabilir (1. fıkra). Bu durumda asıl başvuran tarafın iki hafta içinde cevap verme hakkı bulunur…

54 ilgili yargı kararı

Madde 349 – Başvurma hakkından feragat

Tarafların istinaf yoluna başvurma hakkından vazgeçme şartlarını düzenleyen maddedir. Karar tebliğ edilmeden önce bu haktan feragat edilemeyeceği, başvuru yapıldıktan sonraki feragatin ise sonucunda başvurunun…

47 ilgili yargı kararı

Madde 350 – Başvurunun icraya etkisi

İstinaf yoluna başvurulması, genel olarak mahkeme kararının icrasını durdurmaz. Ancak nafaka kararlarında icranın geri bırakılmasına karar verilemezken; kişiler hukuku, aile hukuku ve taşınmaz mal ile ilgili ayni…

5 ilgili yargı kararı

Madde 351 – Kötüniyetle istinaf yoluna başvurma

İstinaf başvurusunun kötü niyetle yapıldığı anlaşıldığında, bölge adliye mahkemesi tarafından 329 uncu madde hükümleri uygulanır.

1 ilgili yargı kararı

Madde 352 – Ön inceleme

Bölge adliye mahkemesi hukuk dairesi, dosyayı detaylıca incelemeden önce belirli kriterler üzerinden bir ön inceleme yapar. Bu süreçte başvurunun geçerliliği ve usule uygunluğu denetlenir; herhangi bir eksiklik…

713 ilgili yargı kararı

Madde 353 – Duruşma yapılmadan verilecek kararlar

Bölge adliye mahkemesi, ön inceleme sonucunda dosyada eksiklik olmadığını tespit ederse bazı durumlarda duruşma yapmadan karar verebilir. Bu çerçevede, belirli usuli hataların varlığı halinde kararın kaldırılıp davanın…

3896 ilgili yargı kararı

Madde 354 – İnceleme

Bölge adliye mahkemesi hukuk dairelerinde yapılacak incelemenin yöntemini düzenler. İnceleme, davanın niteliğine göre heyetle veya görevlendirilen tek bir üyeyle yürütülür. Ayrıca gerekli görüldüğünde diğer…

Madde 355 – İncelemenin kapsamı

İstinaf incelemesi, prensip olarak başvurucunun dilekçesinde belirttiği nedenlerle sınırlı şekilde gerçekleştirilir. Buna rağmen, bölge adliye mahkemesi kamu düzenine aykırı bir durum tespit ederse bunu kendiliğinden…

3464 ilgili yargı kararı

Madde 356 – Duruşma yapılması ve karar verilmesi

İncelemelerin, 353 üncü maddede belirtilen durumlar dışında duruşmalı olarak yapılacağı ve duruşma tarihinin taraflara bildirileceği hükme bağlanmıştır. Duruşma sonunda bölge adliye mahkemesi, başvurunun esastan reddi…

12 ilgili yargı kararı

Madde 357 – Yapılamayacak işlemler

Bölge adliye mahkemesi hukuk dairelerinde karşı dava açılması, davaya müdahale edilmesi ve davanın ıslahı yasaktır. Kural olarak, ilk derece mahkemesinde ileri sürülmeyen iddia, savunma ve yeni deliller bu aşamada…

111 ilgili yargı kararı

Madde 358 – Duruşmaya gelinmemesi ve giderlerin ödenmemesi

Duruşmalı işlerde taraflara gönderilen davetiyelerde, duruşmaya gelmedikleri takdirde işlemlerin yokluklarında yürütüleceği ve başvuranın gerekli gideri en az iki hafta içinde yatırması gerektiği bildirilir. Geçerli…

Madde 359 – Karar ve tebliği

Bölge adliye mahkemesi tarafından verilen kararlarda bulunması gereken zorunlu unsurları ve bu kararların nasıl yazılması gerektiğini düzenler. Ayrıca, verilen kararların taraflara tebliğ edilmesi sürecindeki…

1003 ilgili yargı kararı

Madde 360 – Uygulanacak diğer hükümler

Bu bölümde farklı bir kural yer almadığı sürece, ilk derece mahkemelerinde kullanılan yargılama yöntemleri bölge adliye mahkemelerinde de uygulanır.

32 ilgili yargı kararı

İKİNCİ BÖLÜM – Temyiz

Madde 361

Bölge adliye mahkemesi hukuk dairelerinin temyizi mümkün olan kesin kararları ile hakem kararlarının iptaline dair kararlar için temyiz yoluna başvurulabilir. Bu başvuru, kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde…

1304 ilgili yargı kararı

Madde 362 – Temyiz edilemeyen kararlar

Bölge adliye mahkemelerinin hangi kararlarına karşı temyiz yoluna başvurulamayacağını belirleyen maddedir. Kararın konusuna, davanın değerine ve uyuşmazlığın niteliğine göre temyiz imkanının bulunmadığı haller…

1508 ilgili yargı kararı

Madde 363 – Kanun yararına temyiz

Kesinleşmiş olan belirli mahkeme kararlarına karşı, hukuka aykırılık iddiasıyla Adalet Bakanlığı veya Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından kanun yararına temyiz yoluna başvurulabilir. Yargıtay başvuruyu uygun…

2 ilgili yargı kararı

Madde 364 – Temyiz dilekçesi

Temyiz başvurusu, karşı taraf sayısı kadar örneğin eklendiği bir dilekçe ile yapılır. Bu dilekçede tarafların kimlik bilgileri, dava konusu kararın detayları, temyiz gerekçeleri ve imza gibi belirli unsurların…

Madde 365 – Temyiz dilekçesinin verilmesi

Temyiz dilekçesinin hangi mahkemelere teslim edilebileceği ve başvurunun ardından yapılacak işlemler belirlenmiştir. Dilekçe, kararı veren mahkemeye veya kişinin bulunduğu yerdeki ilgili mahkemelere sunulabilir. Farklı…

Madde 366 – Kıyas yoluyla uygulanacak hükümler

Kanunda yer alan istinaf yoluna ilişkin belirli maddelerin, temyiz aşamasında da kıyas yoluyla uygulanacağı belirlenmiştir.

15 ilgili yargı kararı

Madde 367 – Temyizin icraya etkisi

Genel kural olarak temyize başvurulması mahkeme kararının uygulanmasını durdurmaz. Ancak belirli dava türlerinde kararın uygulanabilmesi için öncelikle kesinleşmesi gerekir.

3 ilgili yargı kararı

Madde 368 – Kötüniyetle temyiz

Temyiz başvurusunun kötü niyetle yapıldığının belirlenmesi durumunda, Yargıtay tarafından 329 uncu madde hükümleri uygulanır.

Madde 369 – Temyiz incelemesi ve duruşma

Yargıtay, temyiz incelemesini normalde dosya üzerinden yapar ancak belirli dava türlerinde veya değeri 60.000 Türk Lirasını aşan alacak davalarında talep üzerine duruşma gerçekleştirebilir. Yargıtay ayrıca…

106 ilgili yargı kararı

Madde 370 – Onama kararları

Yargıtay, bir kararı onadığında bunun hukuk kurallarına neden uygun olduğunu gerekçelendirmek zorundadır. Bazı özel durumlarda, yeniden yargılama yapılmasına gerek görülmezse Yargıtay kararı düzelterek onayabilir. Bu…

310 ilgili yargı kararı

Madde 371 – Bozma sebepleri

Yargıtay, belirli gerekçeleri göstermek kaydıyla temyiz edilen kararları kısmen veya tamamen bozabilir.

101 ilgili yargı kararı

Madde 372 – Yargıtay kararlarının tebliği

Yargıtayın bozma ve onama kararları, mahkeme yazı işleri müdürü tarafından hızlıca taraflara bildirilir. Bu bildirimlerin masrafları temyiz başvurusunda bulunan kişiden önceden alınır; ödeme yapılmazsa 344 üncü madde…

Madde 373 – Bozmaya uyma veya direnme

Yargıtay'ın bozma kararlarının ardından dosyanın hangi mahkemeye gönderileceğini, mahkemelerin bu kararlara uyma veya direnme süreçlerini düzenler. Direnme durumunda izlenecek usul ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun…

48 ilgili yargı kararı

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM – Yargılamanın İadesi

Madde 374 – Konu

Yargılamanın iadesi talebinde bulunulabilmesi için ilgili hükmün kesin olarak verilmiş olması veya kesinleşmiş olması gerekir.

5 ilgili yargı kararı

Madde 375 – Yargılamanın iadesi sebepleri

Bu madde, kesinleşmiş bir mahkeme kararının hangi özel durumlarda yeniden görülmesinin istenebileceğini düzenlemektedir. Yargılamanın iadesi talebi; mahkemenin oluşumu, hakimlerin durumu, sahte belgeler, yalan…

20 ilgili yargı kararı

Madde 376 – Üçüncü kişilerin hükmün iptalini talep etmesi

Davanın taraflarının alacaklıları veya hüküm verilen kişinin yerine geçenler, kendilerine karşı hile yapmak amacıyla karşılıklı anlaşıldığı durumlarda kararın iptalini talep edebilirler.

Madde 377 – Süre

Yargılamanın iadesi istemi için gereken başvuru sürelerini belirleyen maddedir. Taleplerin belirli olayların gerçekleştiği tarihten itibaren üç ay içinde ve her durumda kararın kesinleşmesinden itibaren on yıl içinde…

3 ilgili yargı kararı

Madde 378 – İnceleyecek mahkeme ve teminat

Yargılamanın iadesi taleplerini, ilgili kararı vermiş olan mahkeme inceler. Mahkeme, gerekçeye bağlı olarak talepte bulunan kişiden karşı tarafın olası zararını karşılayacak bir teminat isteme yetkisine sahiptir.

2 ilgili yargı kararı

Madde 379 – Talebin ön incelemesi

Mahkeme, yargılamanın iadesi talebi durumunda tarafları dinleyerek talebin süresini, kararın kesinlik durumunu ve ileri sürülen nedenin yasalara uygunluğunu kendiliğinden inceler. Belirtilen bu şartlardan herhangi…

6 ilgili yargı kararı

Madde 380 – Yeniden yargılama veya hükmün iptali

Yargılamanın iadesi talebi haklı bulunursa yeniden yargılama yapılır ve önceki karar onaylanır veya değiştirilir. Belirli özel şartlar gerçekleştiğinde ise yeni bir inceleme yapılmaksızın hüküm doğrudan iptal edilir.…

Madde 381 – İcranın durdurulması

Yargılamanın iadesi davasının açılmış olması, mevcut hükmün yerine getirilmesini otomatik olarak durdurmaz. Ancak talep edilmesi durumunda, mahkeme gerekli gördüğü takdirde teminat karşılığına icranın durdurulmasına…

2 ilgili yargı kararı

DOKUZUNCU KISIM – Çekişmesiz Yargı

Madde 382 – Çekişmesiz yargı işleri

Bu madde, çekişmesiz yargının tanımını yapmakta ve bu yargı türüne giren işlerin neler olduğunu belirlemektedir. Çekişmesiz yargı; ilgililer arasında uyuşmazlık olmayan, herhangi bir hakkın ileri sürülemediği veya…

29 ilgili yargı kararı

Madde 383 – Görevli mahkeme

Aksine bir düzenleme olmadığı sürece, çekişmesiz yargı işlerine bakmaya yetkili olan mahkeme sulh hukuk mahkemesidir.

4 ilgili yargı kararı

Madde 384 – Çekişmesiz yargı işlerinde yetki

Çekişmesiz yargı işlerinde, kanunda farklı bir düzenleme olmadığı sürece, başvuruda bulunan kişinin veya ilgililerden birinin ikamet ettiği yer mahkemesi yetkili kılınmıştır.

7 ilgili yargı kararı

Madde 385 – Yargılama usulü

Çekişmesiz yargı işlerinde, niteliğe uygun şekilde basit yargılama usulü uygulanır ve aksi belirtilmedikçe mahkemece resen araştırma yapılır. Mahkeme dışındaki resmi makamlarda yürütülen çekişmesiz yargı işlemleri için…

19 ilgili yargı kararı

Madde 386 – Mühürleme, deftere geçirme ve yemin tutanağı düzenlenmesi usulü

Mühürleme, deftere geçirme ve yemin tutanağı düzenleme gibi işlemlerin uygulama yöntemleri, Adalet Bakanlığı tarafından çıkarılacak bir yönetmelikle belirlenir.

Madde 387 – Kararlara karşı başvuru yolları

Çekişmesiz yargı işlerinde verilen kararlarla ilgili olarak, hukuki yararı bulunan kişiler özel kanunlardaki farklı düzenlemeler hariç olmak üzere istinaf yoluna başvurabilir. Bu başvuru, kararın öğrenildiği tarihten…

Madde 388 – Kararların niteliği

Yasada aksi belirtilmediği sürece, çekişmesiz yargı kapsamında verilen kararlar maddi anlamda kesin hüküm sayılmaz.

2 ilgili yargı kararı

BİRİNCİ BÖLÜM – İhtiyati Tedbir

Madde 389 – İhtiyati tedbirin şartları

Uyuşmazlık konusuyla ilgili olarak, mevcut durumdaki değişimlerin hakkın elde edilmesini önemli ölçüde zorlaştıracağı, imkânsız hale getireceği veya gecikmenin ciddi bir zarar ile sakınca doğuracağı endişesi varsa…

347 ilgili yargı kararı

Madde 390

İhtiyati tedbir talebinin hangi mahkemeye yapılacağı ve başvuruda dikkat edilmesi gereken hususlar düzenlenmiştir. Talepler davanın aşamasına göre farklı mahkemelere iletilirken, bazı acil durumlarda karşı taraf…

170 ilgili yargı kararı

Madde 391 – İhtiyati tedbir kararı

Mahkemeler, olası bir zararı engellemek veya sakıncaları gidermek için malların korunması veya belirli işlemlerin yapılıp yapılmaması gibi çeşitli ihtiyati tedbir kararları verebilir. Bu kararlarda tarafların…

29 ilgili yargı kararı

Madde 392

İhtiyati tedbir isteyen kişinin, haksız çıkması halinde oluşabilecek zararlar için kural olarak teminat göstermesi gerekir. Belirli belgelerin varlığı veya özel durumlar halinde mahkeme teminat almama kararı…

267 ilgili yargı kararı

Madde 393 – İhtiyati tedbir kararının uygulanması

İhtiyati tedbir kararının uygulanması, kararın bildirilmesinden itibaren bir hafta içinde talep edilmelidir; aksi halde karar kendiliğinden ortadan kalkar. Uygulama işlemleri yetkili icra dairesi veya mahkemenin…

19 ilgili yargı kararı

Madde 394

Karşı taraf dinlenmeden verilen ihtiyati tedbir kararlarına karşı yapılabilecek itirazların usulünü, sürelerini ve etkilerini düzenler. İtiraz süreci temel olarak dilekçeyle yürütülür ve aksine karar verilmediği sürece…

61 ilgili yargı kararı

Madde 396

Durum ve koşulların değiştiğinin kanıtlanması hâlinde, talep üzerine ihtiyati tedbir kararı herhangi bir teminat aranmadan değiştirilebilir veya kaldırılabilir. Bu konudaki itirazlara yönelik süreçte m. 394'ün üçüncü…

16 ilgili yargı kararı

Madde 397

Dava açılmadan önce alınan ihtiyati tedbir kararının uygulanmasını isteyen kişinin, belli bir süre içinde esas davayı açıp belgelerini sunması gerekir. Tedbirin etkisi genellikle nihai karar kesinleşene kadar sürer.…

25 ilgili yargı kararı

Madde 398

İhtiyati tedbir kararına uymayan veya buna aykırı davranan kişilerin disiplin hapsiyle cezalandırılma sürecini düzenler. Kararın uygulanmaması durumunda yapılacak şikâyetle başlayan yargılama süreci, itiraz yolları ve…

Madde 399 – Tazminat

İhtiyati tedbir isteyen taraf; talebinin haksız olduğunun anlaşılması, tedbirin kendiliğinden kalkması veya itiraz sonucu kaldırılması hallerinde karşı tarafın uğradığı zararı ödemekle yükümlüdür. Söz konusu tazminat…

6 ilgili yargı kararı

İKİNCİ BÖLÜM – Delil Tespiti ve Diğer Geçici Hukuki Korumalar

Madde 400 – Delil tespitinin istenebileceği hâller

Davaların tarafları, mevcut olup henüz inceleme aşamasına gelinmemiş veya ileride açılacak davalarda kullanılmak üzere; keşif, bilirkişi incelemesi veya tanık ifadesi gibi delillerin önceden tespitini talep…

14 ilgili yargı kararı

Madde 401 – Görev ve yetki

Henüz dava açılmamışken delil tespiti, asıl davaya bakacak mahkemeden veya delilin bulunduğu ya da tanığın ikamet ettiği yerdeki sulh mahkemesinden talep edilir. Dava açıldıktan sonra ise sadece davanın görüldüğü…

Madde 402 – Delil tespiti talebi ve karar

Delil tespiti istemi, gerekli bilgilerin yer aldığı bir dilekçe ile yapılır. Mahkeme talebi haklı bulursa, belirlediği masraflar ödendikten sonra süreci başlatır ve ilgili taraflara bildirim yapar. İşlem sonunda…

1 ilgili yargı kararı

Madde 403 – Acele hâllerde tespit

Hakların korunması için zorunluluğun bulunduğu acele hallerde, karşı tarafa bildirim yapılmadan delil tespiti gerçekleştirilebilir. İşlem tamamlandıktan sonra gerekli belgeler mahkemece karşı tarafa gönderilir ve karşı…

7 ilgili yargı kararı

Madde 404 – Delil tespiti kararında uygulanacak hükümler

Delil tespiti kararında, tespit edilecek olayın hangi delille ortaya çıkarılacağı belirlenmişse, işlemin yürütülmesinde söz konusu delilin toplanmasıyla ilgili kurallar uygulanır.

Madde 405 – Tutanak ve diğer belgeler

Delil tespiti dosyası, asıl dava dosyasının eki kabul edilerek onunla birleştirilir. Asıl davanın tarafları, iddia veya savunmalarını ispatlamak için bu dosyadaki tutanak ve raporları kullanabilirler.

1 ilgili yargı kararı

Madde 406 – Diğer geçici hukuki korumalar

Mahkeme, gerekli gördüğü durumlarda mal veya hakların deftere kaydedilmesine ya da mühürlenmesine karar verebilir. Bunun yanı sıra, diğer kanunlarda düzenlenen ihtiyati haciz, muhafaza tedbirleri ve geçici düzenleme…

40 ilgili yargı kararı

ONBİRİNCİ KISIM – Tahkim

Madde 407 – Uygulanma alanı

Bu kısımda yer alan hükümler, 4686 sayılı Milletlerarası Tahkim Kanunu kapsamında yabancılık unsuru taşımayan ve tahkim yeri Türkiye olarak seçilen uyuşmazlıklar için geçerlidir.

2 ilgili yargı kararı

Madde 408 – Tahkime elverişlilik

Taşınmaz mallarla ilgili ayni haklardan veya tarafların kendi iradeleriyle belirleyemedikleri konulardan doğan uyuşmazlıklar tahkim yoluyla çözülemez.

1 ilgili yargı kararı

Madde 409 – İtiraz hakkından feragat

Tahkim sözleşmesine veya tarafların özel anlaşmalarına aykırılık durumunda, ilgili tarafın buna itiraz etme hakkı bulunmaktadır. Belirtilen süreler içerisinde itiraz etmeyip tahkim sürecine devam eden taraf, bu…

Madde 410 – Tahkimde görevli ve yetkili mahkeme

Tahkim yargılamasında mahkemece yapılması gereken işler için, konuya göre tahkim yerindeki asliye hukuk veya asliye ticaret mahkemesi görevli ve yetkilidir. Tahkim yeri belirlenmemişse görevli mahkeme yine konuya göre…

2 ilgili yargı kararı

Madde 411 – Mahkemenin yardımı

Mahkemelerin tahkim yargılamasına destek vermesi, yalnızca kanunun ilgili kısmında buna açıkça izin veren durumların bulunması halinde mümkündür.

Madde 412 – Tahkim sözleşmesinin tanımı ve şekli

Tahkim sözleşmesi, tarafların mevcut veya gelecekteki uyuşmazlıklarının çözümünü hakem veya hakem kuruluna bıraktıkları yazılı bir anlaşmadır. Bu sözleşme, asıl sözleşmenin bir şartı olarak veya ayrı bir sözleşme…

6 ilgili yargı kararı

Madde 413 – Tahkim itirazı

Bir uyuşmazlıkta tahkim sözleşmesi olduğu halde mahkemede dava açılırsa, karşı taraf tahkim itirazında bulunabilir. Eğer tahkim sözleşmesi geçerliyse mahkeme bu itirazı kabul ederek davayı usulden reddeder. Bu itirazın…

6 ilgili yargı kararı

Madde 414 – İhtiyati tedbir ve delil tespiti

Tahkim yargılaması sırasında hakemler veya hakem kurulu, talep üzerine ihtiyati tedbir ve delil tespiti kararları verebilir. Bazı özel durumlar dışında mahkemeye başvurmak için hakem izni veya yazılı sözleşme…

2 ilgili yargı kararı

Madde 415 – Hakem sayısı

Taraflar hakem sayısını belirlemekte özgürdür ancak belirlenecek sayının tek olması gerekir. Eğer hakem sayısı üzerinde anlaşmaya varılmamışsa üç hakem seçilir.

2 ilgili yargı kararı

Madde 416 – Hakemlerin seçimi

Taraflar hakem seçim yöntemini kendileri belirlemektedir; ancak herhangi bir yöntem kararlaştırılmamışsa veya belirlenen yöntemde sorun yaşanmışsa kanuni usuller uygulanır. Seçimin yapılamadığı durumlarda taraflardan…

6 ilgili yargı kararı

Madde 417 – Ret sebepleri

Hakem olarak önerilen kişilerin, tarafsızlıklarına dair şüphe uyandırabilecek durumları önceden veya ortaya çıktığında hemen bildirmeleri gerekir. Belirli şartlar altında hakemler reddedilebilir.

Madde 418 – Hakemin reddi usulü

Taraflar, hakemin reddedilme yöntemini özgürce belirleyebilirler. Bu konuda anlaşma yoksa veya belirli durumlar oluşmuşsa, ret talepleri önce ilgili kişilere veya hakem kuruluna, ardından gerekli hallerde mahkemeye…

Madde 419 – Hakemlerin sorumluluğu

Tahkim yargılamasında görevi kabul eden hakem, haklı bir sebep olmadan görevini yapmaktan kaçınırsa tarafların uğradığı zararı karşılamak zorundadır. Ancak taraflar aralarında aksi yönde karar vermişlerse bu sorumluluk…

Madde 420 – Görevin yerine getirilememesi

Bir hakemin hukuki veya fiili nedenlerle görevini yapamaması durumunda, hakemin çekilmesi veya tarafların anlaşmasıyla görevi sona erer. Taraflar arasında uyuşmazlık çıkarsa mahkemeye başvurulabilir ve mahkemenin…

Madde 421 – Yeni hakem seçilmesi

Hakemlerin görevden ayrılması durumunda yeni hakem seçimi sürecini ve bu durumların tahkim süresine etkisini düzenler. Belirli koşulların oluşması halinde tahkim sürecinin tamamen sona erebileceği hükme bağlanmıştır.

2 ilgili yargı kararı

Madde 422 – Hakemin kendi yetkisi hakkında karar vermesi

Hakemler veya hakem kurulları, tahkim sözleşmesinin geçerliliği dahil olmak üzere kendi yetkileri hakkında karar verebilirler. Bir sözleşmedeki tahkim şartı, asıl sözleşmeden bağımsız değerlendirilir ve asıl…

Madde 423 – Tarafların eşitliği ve hukuki dinlenilme hakkı

Tahkim yargılaması sırasında tarafların eşit hak ve yetkilere sahip olduğu ile hukuki dinlenilme hakkının sağlanması gerektiği belirlenmiştir.

Madde 424 – Yargılama usulünün belirlenmesi

Tahkim sürecindeki tarafların, ilgili bölümün emredici hükümleri saklı kalmak üzere uygulanacak yargılama usulünü serbestçe belirleme veya mevcut tahkim kurallarına yönlendirme hakkı vardır. Eğer taraflar arasında…

Madde 425 – Tahkim yeri

Tahkim yerinin nasıl belirleneceğine ilişkin usulü düzenleyen maddedir. Tahkim yeri öncelikle tarafların veya belirledikleri kurumun kararıyla, ortak bir karar alınamadığında ise hakemin veya hakem kurulunun…

Madde 426 – Dava tarihi

Tahkim davasının hangi tarih itibarıyla açılmış sayılacağı ve ihtiyati tedbir veya haciz kararları sonrası uyulması gereken süreler belirlenmiştir. Davanın açılış tarihi, tarafların anlaşmasına veya hakem seçim…

Madde 427 – Tahkim süresi

Taraflar farklı bir karar vermedikleri sürece, hakemin veya hakem kurulunun dava hakkında karar verme süresi belirli kriterlere göre bir yıldır. Bu süre, tarafların ortak kararıyla veya anlaşamama durumunda mahkemeye…

Madde 428 – Dava ve cevap dilekçesi

Tahkim sürecinde davacının iddialarını ve taleplerini, davalının ise savunmasını tarafların anlaştığı veya hakemin belirlediği sürede dilekçeyle sunmaları gerekir (1. fıkra). Dilekçelere yazılı deliller eklenebilir…

Madde 429 – Duruşma yapılması veya dosya üzerinden inceleme

Hakem veya hakem kurulu, uyuşmazlığı dosya üzerinden inceleyebilir veya duruşma yapılmasına karar verebilir. Taraflar farklı bir karar almamışsa, taraflardan birinin talebi doğrultusunda uygun aşamada duruşma yapılır.…

Madde 430 – Taraflardan birinin yargılamaya katılmaması

Tahkim yargılamasında tarafların sürece katılmaması durumunda uygulanacak kurallar belirlenmiştir. Davacının dilekçe ile ilgili yükümlülüklerini yerine getirmemesi sürecin sona ermesine yol açarken, davalının cevap…

Madde 431 – Hakem veya hakem kurulunca bilirkişi seçimi

Hakem veya hakem kurulu; konuyla ilgili rapor düzenlemesi için bilirkişi seçebilir, keşif yapılmasına karar verebilir ve tarafların bilirkişilere bilgi ve belge sağlamasını isteyebilir. Aksi kararlaştırılmadığı sürece…

Madde 432 – Delillerin toplanması

Taraflardan biri, hakem veya hakem kurulunun onayı olması şartıyla delillerin toplanması konusunda mahkemeden yardım isteyebilir.

Madde 433 – Hakem kurulunun karar vermesi

Hakem kurulunun karar alma yöntemlerini belirleyen bu maddeye göre, taraflar farklı bir karar almamışsa kurul oy çokluğuyla karar verebilir. Yetki verildiği takdirde kurul başkanı belli usuli konularda tek başına karar…

Madde 434 – Sulh

Tahkim yargılaması sürerken tarafların kendi aralarında anlaşmaları durumunda yargılama sona erer. Bu anlaşmanın hakem kararı şeklinde belirlenebilmesi için ahlaka veya kamu düzenine aykırı olmaması ya da tahkime uygun…

Madde 435 – Tahkim yargılamasının sona ermesi

Tahkim yargılaması, nihai hakem kararının verilmesiyle veya kanunda sayılan belirli hallerin gerçekleşmesiyle sona erer. Yargılamanın sona ermesiyle birlikte, m. 437 hükmü saklı kalmak kaydıyla hakem veya hakem…

Madde 436 – Hakem kararının şekli, içeriği ve saklanması

Hakem kararlarının sahip olması gereken zorunlu içerikleri, kısmi karar verme yetkisini ve kararın bildirilme ile saklanma usulünü düzenler.

Madde 437 – Hakem kararının tavzihi, düzeltilmesi ve tamamlanması

Hakem kararlarındaki maddi hataların düzeltilmesi, bazı bölümlerin açıklanması (tavzih) veya karara bağlanmamış konuların tamamlanması süreçlerini belirler. Yapılan düzeltme, tavzih ve tamamlama işlemleri asıl hakem…

1 ilgili yargı kararı

Madde 438 – Tebligat

Taraflar farklı bir karar almadıkları sürece tebligat işlemleri, 11/2/1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre yapılır.

Madde 439 – İptal davası

Hakem kararlarına karşı tahkim yerindeki bölge adliye mahkemesinde iptal davası açılabilir. Belirlenen özel şartların varlığı halinde hakem kararları iptal edilir. Bu dava sürecinde karar genellikle dosya üzerinden…

5 ilgili yargı kararı

Madde 440 – Hakem ücreti

Hakem ücretlerinin belirlenme yöntemlerini ve uygulama esaslarını düzenleyen maddedir. Ücretler öncelikle taraflar ve hakemler arasında kararlaştırılır ancak uzlaşma sağlanamazsa Adalet Bakanlığıyla hazırlanan tarife…

Madde 441 – Yargılama giderleri

Tahkim sürecindeki yargılama giderlerinin neleri kapsadığını düzenleyen maddedir. Bu giderlere hakemlerin ücret ve masrafları, bilirkişi ve tanık giderleri, vekalet ücreti, harçlar ve tebligat masrafları dahildir.

Madde 442 – Avans yatırılması ve giderlerin ödenmesi

Hakemler, yargılama giderleri için taraflardan avans talep edebilir ve bu tutar aksine karar verilmedikçe eşit paylaşılır. Avans belirlenen sürede ödenmezse yargılama durdurulabilir; durdurma bildiriminden itibaren bir…

Madde 443 – Yargılamanın iadesi

Tahkim süreçlerinde yargılamanın iadesi mekanizması belirli kısıtlamalarla uygulanır. Sadece kanunda sayılan bazı özel sebeplerle mahkemeye başvurulabilir. Talebin kabul edilmesi durumunda mevcut hakem kararı iptal…

1 ilgili yargı kararı

Madde 444 – Uygulanmayacak hükümler

Bu kısmın düzenlediği konularda, aksine bir hüküm yer almadığı sürece kanunun diğer hükümleri uygulanmaz.

ONİKİNCİ KISIM – Son Hükümler

Madde 445 – Elektronik işlemler

Adalet hizmetlerinin elektronik ortamda yürütüldüğü UYAP sistemi üzerinden güvenli elektronik imza ile dava açma, ödeme yapma ve dosya inceleme gibi işlemler gerçekleştirilebilir. Elektronik ortamda oluşturulan…

1 ilgili yargı kararı

Madde 446 – Disiplin para cezası

Disiplin para cezası, yargılamanın düzeni ve kamu düzenini korumak için verilen, verildiği anda kesinleşen ve hemen uygulanması gereken bir paradır. Bu ceza başka yaptırımlara dönüştürülemez ve adli sicil kayıtlarında…

Madde 447 – Diğer kanunlardaki yargılama usulü ile ilgili hükümler

Diğer kanunlarda yer alan sözlü veya seri yargılama usulüne dair atıflarda, bu Kanundaki basit yargılama usulü hükümleri kullanılır (1. fıkra). Ayrıca, mevzuattaki yürürlükten kaldırılmış olan 1086 sayılı eski Kanuna…

15 ilgili yargı kararı

Madde 448 – Zaman bakımından uygulanma

Bu Kanun'un hükümleri hemen uygulanmaya başlar ancak tamamlanmış olan işlemler bu durumdan etkilenmez.

9 ilgili yargı kararı

Madde 449 – Yönetmelik

Kanunun uygulanmasına yönelik yönetmelikler Adalet Bakanlığı tarafından hazırlanır. Yeni yönetmelikler yürürlüğe girene kadar, önceki yönetmeliklerin bu Kanunla çelişmeyen hükümleri uygulanmaya devam eder.

Madde 450 – Yürürlükten kaldırılan hükümler

18/6/1927 tarihli ve 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu, tüm ekleri ve değişiklikleri ile birlikte tamamen yürürlükten kaldırılmıştır.

1 ilgili yargı kararı

Madde Ek 1 – Parasal sınırların artırılması

200, 201, 341, 362 ve 369. maddelerde düzenlenen parasal sınırlar, her yıl başında Maliye Bakanlığının belirlediği yeniden değerleme oranında artırılır. Hesaplanan tutarlardaki bin Türk lirayı aşmayan kısımlar dikkate…

37 ilgili yargı kararı

Madde Geçici 1

Bu Kanun yürürlüğe girmeden önce açılmış olan davalarda, yargı yolu ve göreve ilişkin yeni hükümler uygulanmaz. Ayrıca bu tarih öncesindeki dava ve işlerde senetle ispat ile istinaf ve temyize yönelik parasal…

Madde Geçici 2

1086 sayılı Kanun yürürlükteyken usulüne uygun olarak düzenlenen senetlerin, bu Kanun yürürlüğe girdikten sonra da geçerliliğini koruyacağı düzenlenmiştir.

Madde Geçici 3

Bu madde, bölge adliye mahkemelerinin göreve başladığı geçiş sürecinde hangi kanun hükümlerinin uygulanacağını düzenler. Belirli şartlar altında 1086 sayılı Kanun'daki eski hükümlerin uygulanmaya devam edileceği…

73 ilgili yargı kararı

Madde Geçici 4

Bölge adliye mahkemeleri göreve başlamadan önce verilen kararlara ilişkin direnme süreçlerini ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulundaki bazı dosyaların takibini düzenler. İncelemeyi yapan dairenin kararını düzeltmesi veya…

Madde 451 – Yürürlük

Bu Kanun'un yürürlüğe giriş tarihi belirlenmiştir.

Madde 452 – Yürütme

Bu Kanunun hükümlerinin yürütülmesi görevi Bakanlar Kurulu'na verilmiştir.